Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

Which instruction is correct for a patient taking an oral potassium chloride supplement?

  1. ATake it on an empty stomach with only a small sip of water to speed absorption
  2. BUse a salt substitute as well, so less of the tablet is needed each day
  3. CCrush the extended-release tablets and mix them with a little water if needed
  4. DTake it with food and a full glass of water, and do not crush extended-release tablets
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

The nurse teaches a patient with severe neutropenia after chemotherapy. Which statement shows a need for further teaching?

  1. A"I'll wash my hands before eating and after the toilet"
  2. B"I'll call the clinic if my temperature rises"
  3. C"I'll avoid people who have a cold or the flu"
  4. D"I'll check my temperature rectally to be accurate"
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Alıştırma değerleri: Na⁺ 128 mmol/L, glukoz 23 mmol/L ve üre 6,8 mmol/L. Serum ozmolalitesini, Osm = 2·Na⁺ + glukoz + üre, en yakın tam sayıya yuvarlayarak hesaplayın.

Na⁺ 128 mmol/Lglukoz 23 mmol/Lüre 6,8 mmol/L
Osm = mOsm/kg
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
pH7,357,457,31PaCO₂mmHg354529HCO₃⁻mmol/L222614ek normal açıklı asidozsaf yüksek açıklı asidozek metabolik alkaloz

Bir alıştırma gazı pH 7,31, PaCO₂ 29 mmHg (3,9 kPa) ve HCO₃⁻ 14 mmol/L gösteriyor; Na⁺ 144 ve Cl⁻ 113 mmol/L. Anyon açığını ve delta oranını kullanarak en iyi yorumu seçip tıklayın.

pH 7,31PaCO₂ 29 mmHg (3,9 kPa)HCO₃⁻ 14 mmol/LNa⁺ 144 mmol/LCl⁻ 113 mmol/L
  1. 1ek normal açıklı asidoz
  2. 2saf yüksek açıklı asidoz
  3. 3ek metabolik alkaloz
5.Klinik farmakokinetikOrta
Vd = 7 L/kgC = 0,8 mcg/LLD = ? mcg64 kg · S = 1 · F = 0,7

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 64 kg ağırlığındaki bir hastaya digoxin tabletleriyle mcg/L cinsinden 0,8 düzeyine ulaşmak için yükleme yapılacak. Dağılım hacmi 7 L/kg ve tabletlerin biyoyararlanımı F = 0,7. Toplam oral yükleme dozunu LD mcg cinsinden bulun.

64 kgVd = 7 L/kgC = 0,8 mcg/LF = 0,7
LD = mcg
6.Klinik farmakokinetikZor
t (h)C (mg/L)Css​t = ?90%

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir vancomycin infüzyonu yükleme dozu olmadan başlatılıyor. Bu hastada yarı ömür 6 sa. Kararlı durum düzeyinin %90’üne ulaşması ne kadar sürer t?

t½ = 6 h90% Css
t = h
7.Klinik hemşirelikOrta

An older adult has left lower abdominal pain, fever and a raised CRP. Which condition is most likely?

  1. ADiverticulitis
  2. BAppendicitis
  3. CGastric ulcer
  4. DBiliary colic
8.Klinik hemşirelikZor

A patient with hyperkalaemia is given IV insulin with glucose. What is the purpose, and what must be monitored?

  1. ATo treat hidden diabetes; HbA1c must be checked daily
  2. BTo protect the heart muscle directly; the patient must be kept nil by mouth
  3. CTo shift potassium into cells; blood glucose must be monitored for hypoglycaemia
  4. DTo remove potassium from the body; urine output must be stopped for a time

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: D · Take it with food and a full glass of water, and do not crush extended-release tablets

Cevap neden bu

Oral potassium can irritate the esophagus and stomach, so it is taken with food and plenty of fluid, and extended-release forms are swallowed whole. Most salt substitutes contain potassium chloride and can add to the risk of hyperkalemia.

Cevap

D · Take it with food and a full glass of water, and do not crush extended-release tablets
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: D · "I'll check my temperature rectally to be accurate"

Cevap neden bu

Rectal temperatures, suppositories and enemas are avoided in neutropenia, because injury to the rectal mucosa can let bacteria into the blood. Prompt reporting of fever, hand hygiene and avoiding sick contacts are correct.

Cevap

D · "I'll check my temperature rectally to be accurate"
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: Osm = 286 mOsm/kg

Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.

Hesaplanan ozmolalite

Osm = 2·128 + 23 + 6,8 = 285,8 ≈ 286 mOsm/kg

Cevap

Osm = 286 mOsm/kg
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: ek normal açıklı asidoz

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Anyon açığı

AG = 144 − (113 + 14) = 17

Delta oranı

(17 − 12)/(24 − 14) = 0,5
ek normal açıklı asidoz

Cevap

ek normal açıklı asidoz
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: LD = 512 mcg

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 7·64 = 448 L

Gereken etkin ilaç miktarı

Vd·C = 448·0,8 = 358,4 mcg

Yükleme dozu

LD = 358,4/(1·0,7) = 512 mcg

Cevap

LD = 512 mcg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır.

6.Klinik farmakokinetik

Cevap: t = 19,93 h

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Hız sabiti

k = 0,693/6 = 0,1155 h⁻¹

Kararlı durumun verilen kesrine kadar geçen süre

t = −ln(1 − 0,9)/0,1155 = 2,303/0,1155 = 19,93 h

Cevap

t = 19,93 h

Bu 3,322 yarı ömür eder.

7.Klinik hemşirelik

Cevap: A · Diverticulitis

Cevap neden bu

Diverticulitis is inflammation of diverticula, usually in the sigmoid colon, so pain is typically in the left iliac fossa. It is common in older adults.

Cevap

A · Diverticulitis
8.Klinik hemşirelik

Cevap: C · To shift potassium into cells; blood glucose must be monitored for hypoglycaemia

Cevap neden bu

Insulin drives potassium into cells, temporarily lowering serum levels. Glucose is given to prevent hypoglycaemia, but glucose monitoring is still needed for several hours.

Cevap

C · To shift potassium into cells; blood glucose must be monitored for hypoglycaemia

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses