Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

Ventriküler aritmisi olan bir hastada monitörde dönen bir patern (torsades de pointes) görülüyor. Tedavi olarak yaygın biçimde hangi elektrolit IV verilir?

  1. AMagnezyum sülfat
  2. BKalsiyum karbonat
  3. CPotasyum fosfat
  4. DSodyum bikarbonat
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

Kas kütlesi düşük, kırılgan bir yaşlı erişkinde normal bir kreatinin neden yanıltıcı olabilir?

  1. ANormal bir kreatinin her zaman normal böbrek işlevini kanıtlar
  2. BYaşlı erişkinlerde kreatinin her zaman gençlere göre daha yüksektir
  3. CKreatinin düzeyleri kas kütlesine hiç bağlı değildir
  4. DDaha az kas daha az kreatinin yapar ve azalmış böbrek işlevini gizler
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Alıştırma değerleri: Na⁺ 147 mmol/L, glukoz 24,1 mmol/L ve üre 11,5 mmol/L. Serum ozmolalitesini, Osm = 2·Na⁺ + glukoz + üre, en yakın tam sayıya yuvarlayarak hesaplayın.

Na⁺ 147 mmol/Lglukoz 24,1 mmol/Lüre 11,5 mmol/L
Osm = mOsm/kg
4.Arter kan gazı yorumlamaZor

Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 46 mmol/L ile metabolik alkaloz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini bulmak için beklenen PaCO₂ = 0,7·HCO₃⁻ + 21 formülünü kullanın.

HCO₃⁻ 46 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
5.Klinik farmakokinetikOrta
10100t (h)C (mg/L)2 h40 mg/L12 h18,5 mg/L

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). vancomycin IV dozundan sonra düzey t = 2 sa iken 40 mg/L, t = 12 sa iken 18,5 mg/L. Birinci derece eliminasyonu varsayın. Yarı ömrü t½ bulun.

C1 = 40 mg/L (2 h)C2 = 18,5 mg/L (12 h)
t½ = h
6.Klinik farmakokinetikZor
VCss,avg​ = ?1250 mg · q12hCL = 4,5 L/hS = 1 · F = 1

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta her 12 saatte bir IV vankomisin alıyor; vankomisin klerensi 4,5 L/h. Her doz vancomycin ilacından 1250 mg. Ortalama kararlı durum düzeyini Css,avg bulun.

CL = 4,5 L/hτ = 12 hS = 1F = 1D = 1250 mg
Css,avg = mg/L
7.Klinik hemşirelikOrta

A patient is admitted with cellulitis of the leg. Why might the nurse mark the edge of the redness on the skin?

  1. ATo show the surgeon exactly where to make the incision
  2. BTo mark the site for an injection
  3. CTo help the patient find the sore area
  4. DTo monitor whether the infection is spreading or improving
8.Klinik hemşirelikZor

Three days after bowel surgery, a patient has a distended abdomen, vomiting and absent bowel sounds, without colicky pain. What is most likely?

  1. AAcute cholecystitis
  2. BParalytic ileus
  3. CA urinary tract infection
  4. DNormal recovery after surgery

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: A · Magnezyum sülfat

Cevap neden bu

IV magnezyum sülfat, serum magnezyumu normal olsa bile torsades de pointes için standart ilaç tedavisidir. Düşük magnezyum ve düşük potasyum QT aralığını uzatır ve riski artırır.

Cevap

A · Magnezyum sülfat
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: D · Daha az kas daha az kreatinin yapar ve azalmış böbrek işlevini gizler

Cevap neden bu

Kreatinini kas yapar. Kası az olan bir kişi az kreatinin yapar; bu yüzden böbrek işlevi azalmış olsa bile değer normal görünebilir. Kreatinine dayalı tahmini GFR de aynı şekilde işlevi olduğundan yüksek gösterebilir; bu yüzden böbreklerden temizlenen ilaçlar dozlanırken ölçülmüş kreatinin klirensi veya sistatin C'ye dayalı bir tahmin kullanılabilir.Kontrol edilen kaynak: Creatinine blood test · MedlinePlus (NIH) (2025)

Cevap

D · Daha az kas daha az kreatinin yapar ve azalmış böbrek işlevini gizler
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: Osm = 330 mOsm/kg

Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.

Hesaplanan ozmolalite

Osm = 2·147 + 24,1 + 11,5 = 329,6 ≈ 330 mOsm/kg

Cevap

Osm = 330 mOsm/kg
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: PaCO₂ = 53,2 mmHg

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Beklenen PaCO₂

0,7·46 + 21 = 53,2 mmHg

Cevap

PaCO₂ = 53,2 mmHg

Yükselişin bir sınırı vardır: PaCO₂ yalnızca kompansasyonla nadiren yaklaşık 55 mmHg’nin üstüne çıkar.

5.Klinik farmakokinetik

Cevap: t½ = 8,989 h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Eliminasyon hız sabiti

k = ln(40/18,5)/10 = 0,7711/10 = 0,07711 h⁻¹

Yarı ömür

t½ = 0,693/0,07711 = 8,989 h

Cevap

t½ = 8,989 h
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: Css,avg = 23,15 mg/L

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Ortalama kararlı durum düzeyi

Css,avg = S·F·D/(CL·τ) = 1·1·1250/(4,5·12) = 23,15 mg/L

Cevap

Css,avg = 23,15 mg/L
7.Klinik hemşirelik

Cevap: D · To monitor whether the infection is spreading or improving

Cevap neden bu

Marking the margin helps staff see whether the redness is spreading despite treatment, which may mean antibiotics need review. The limb is also elevated and observations monitored.

Cevap

D · To monitor whether the infection is spreading or improving
8.Klinik hemşirelik

Cevap: B · Paralytic ileus

Cevap neden bu

Paralytic ileus is a temporary loss of gut movement, common after abdominal surgery. Bowel sounds are absent, unlike mechanical obstruction where they are often high-pitched. Management includes nil by mouth, NG decompression, fluids and correcting electrolytes.

Cevap

B · Paralytic ileus

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses