pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.
2Alıştırma soruları
1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta
Şüpheli sepsisi olan bir hastada kan kültürleri ne zaman alınmalıdır?
AAntibiyotiklerin ilk üç dozundan sonra
BYalnızca ateş üç günden uzun sürerse
CAntibiyotikler sonucu etkilemediği için herhangi bir zamanda
Dİlk antibiyotik dozundan önce, onu çok geciktirmeden
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor
Bir hastanın kreatinini başvuruda 0,9 mg/dL (80 µmol/L) iken 36 saat sonra 1,3 mg/dL (115 µmol/L)'dir. Yaygın KDIGO ölçütleri kullanıldığında bu ne gösterir?
AKronik böbrek hastalığı; çünkü kreatinin başlangıç değerinin üzerine çıkmıştır
BAkut böbrek hasarı; çünkü 48 saat içinde en az 0,3 mg/dL yükselmiştir
CLaboratuvar hatası; çünkü kreatinin 2 gün içinde değişemez
DBöbrek hasarı yok; çünkü kreatinin hâlâ normal aralıktadır
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,44, PaCO₂ 50 mmHg (6,7 kPa) ve HCO₃⁻ 33 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk metabolik alkaloz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.
pH 7,44PaCO₂ 50 mmHg (6,7 kPa)HCO₃⁻ 33 mmol/L
1kompanse olmamış
2kısmen kompanse
3tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
Deniz seviyesinde, %40 oksijende alınan bir alıştırma gazı PaO₂ 58 mmHg (7,7 kPa) ve PaCO₂ 52 mmHg (6,9 kPa) gösteriyor. A–a gradyanı değerini bulmak için PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 kullanın.
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta gentamicin ilacının 200 mg IV bolusunu alıyor. Sıfır zamanına geriye ekstrapole edilen düzey 9 mg/L ve yarı ömür 3 sa. Klerensi CL L/sa cinsinden bulun.
D = 200 mgC₀ = 9 mg/Lt½ = 3 h
CL = L/h
6.Klinik farmakokinetikZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir theophylline infüzyonu yükleme dozu olmadan 35 mg/sa hızla çalışıyor. Hastanın klerensi 3,5 L/sa ve yarı ömür 8 sa. 22 sa sonra düzey C nedir?
R = 35 mg/hCL = 3,5 L/ht½ = 8 ht = 22 h
C = mg/L
7.Klinik hemşirelikOrta
Hiponatremisi olan bir hasta özellikle neyin açısından izlenmelidir?
AArtmış kıllanma
BKonfüzyon, baş ağrısı ve nöbetler
Cİşitme kaybı
DParlak kırmızı döküntü
8.Klinik hemşirelikZor
Sepsis yaşlı erişkinlerde neden gözden kaçabilir?
AYaşlı erişkinlerin ateşi her zaman çok yüksektir
BBağışıklık sistemleri daha zayıf olduğu için yaşlı erişkinlerde sepsis gelişemez
CAteşleri olmayabilir ve konfüzyon, düşme veya hareket kısıtlılığıyla başvurabilirler
DKan tetkikleri yaşlılarda yararlı değildir
3Çözeltiler
1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler
Cevap: D · İlk antibiyotik dozundan önce, onu çok geciktirmeden
Cevap neden bu
Kan kültürleri antibiyotiklerden önce alınır; çünkü tek bir doz bile bakterilerin üremesini engelleyebilir ve nedeni gizleyebilir. Antibiyotikler yine de hızla, ideal olarak bir saat içinde başlanmalıdır.Kontrol edilen kaynak:Sepsis · MedlinePlus (NIH) (2024)
Cevap
D · İlk antibiyotik dozundan önce, onu çok geciktirmeden
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler
Cevap: B · Akut böbrek hasarı; çünkü 48 saat içinde en az 0,3 mg/dL yükselmiştir
Cevap neden bu
KDIGO, AKH'yi 48 saat içinde en az 0,3 mg/dL (26,5 µmol/L) kreatinin artışı, 7 gün içinde başlangıcın 1,5 katına yükselme veya 6 saat boyunca 0,5 mL/kg/sa altında idrar çıkışı olarak tanımlar. Referans aralığı içindeki bir sonuç yine de anlamlı bir artış olabilir.
Cevap
B · Akut böbrek hasarı; çünkü 48 saat içinde en az 0,3 mg/dL yükselmiştir
3.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: tam kompanse
Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.
ROME, değer değer
pH 7,44: 7,35–7,45 içinde
PaCO₂ 50 mmHg: yüksek (35–45)
HCO₃⁻ 33 mmol/L: yüksek (22–26)
Kompansasyon
Klinik olarak beklenen kompansasyonu da kontrol edin: metabolik alkalozda PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21 = 42,1–46,1 mmHg; dolayısıyla ölçülen 50 mmHg ek bir solunumsal asidoz olduğunu gösterir (karışık bozukluk). Yukarıdaki cevap ROME sınav sınıflandırmasıdır.
tam kompanse
Cevap
tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: A–a gradyanı = 162,2 mmHg
Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.
Alveoler oksijen
PAO₂ = 0,4·713 − 52/0,8 = 285,2 − 65 = 220,2 mmHg
Gradyan
A–a = 220,2 − 58 = 162,2 mmHg
Cevap
A–a gradyanı = 162,2 mmHg
5.Klinik farmakokinetik
Cevap: CL = 5,134 L/h
Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Dağılım hacmi
Vd = 200/9 = 22,22 L
Hız sabiti
k = 0,693/3 = 0,231 h⁻¹
Klerens
CL = 0,231·22,22 = 5,134 L/h
Cevap
CL = 5,134 L/h
6.Klinik farmakokinetik
Cevap: C = 8,513 mg/L
Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Kararlı durum düzeyi
Css = 35/3,5 = 10 mg/L
Hız sabiti
k = 0,693/8 = 0,08664 h⁻¹
Verilen süre sonundaki düzey
C = 10·(1 − e−0,08664·22) = 8,513 mg/L
Cevap
C = 8,513 mg/L
7.Klinik hemşirelik
Cevap: B · Konfüzyon, baş ağrısı ve nöbetler
Cevap neden bu
Düşük sodyum suyun beyin hücrelerine geçmesine yol açarak bulantı, baş ağrısı, konfüzyon ve ağır vakalarda nöbetlere neden olur. Ozmotik demiyelinizasyonu önlemek için yavaşça düzeltilmelidir.
Cevap
B · Konfüzyon, baş ağrısı ve nöbetler
8.Klinik hemşirelik
Cevap: C · Ateşleri olmayabilir ve konfüzyon, düşme veya hareket kısıtlılığıyla başvurabilirler
Cevap neden bu
Yaşlılarda vücut sıcaklığı normal veya düşük olabilir ve deliryum, düşme veya genel gerileme ile başvurabilirler. Erken uyarı skorları ve yüksek şüphe düzeyi önemlidir.
Cevap
C · Ateşleri olmayabilir ve konfüzyon, düşme veya hareket kısıtlılığıyla başvurabilirler