Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

Şüpheli sepsisi olan bir hastada kan kültürleri ne zaman alınmalıdır?

  1. AAntibiyotiklerin ilk üç dozundan sonra
  2. BYalnızca ateş üç günden uzun sürerse
  3. CAntibiyotikler sonucu etkilemediği için herhangi bir zamanda
  4. Dİlk antibiyotik dozundan önce, onu çok geciktirmeden
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

Bir hastanın kreatinini başvuruda 0,9 mg/dL (80 µmol/L) iken 36 saat sonra 1,3 mg/dL (115 µmol/L)'dir. Yaygın KDIGO ölçütleri kullanıldığında bu ne gösterir?

  1. AKronik böbrek hastalığı; çünkü kreatinin başlangıç değerinin üzerine çıkmıştır
  2. BAkut böbrek hasarı; çünkü 48 saat içinde en az 0,3 mg/dL yükselmiştir
  3. CLaboratuvar hatası; çünkü kreatinin 2 gün içinde değişemez
  4. DBöbrek hasarı yok; çünkü kreatinin hâlâ normal aralıktadır
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
pH7,357,457,44PaCO₂mmHg354550HCO₃⁻mmol/L222633kompanse olmamışkısmen kompansetam kompanse

Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,44, PaCO₂ 50 mmHg (6,7 kPa) ve HCO₃⁻ 33 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk metabolik alkaloz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.

pH 7,44PaCO₂ 50 mmHg (6,7 kPa)HCO₃⁻ 33 mmol/L
  1. 1kompanse olmamış
  2. 2kısmen kompanse
  3. 3tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlamaZor

Deniz seviyesinde, %40 oksijende alınan bir alıştırma gazı PaO₂ 58 mmHg (7,7 kPa) ve PaCO₂ 52 mmHg (6,9 kPa) gösteriyor. A–a gradyanı değerini bulmak için PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 kullanın.

FiO₂ 40%PaO₂ 58 mmHg (7,7 kPa)PaCO₂ 52 mmHg (6,9 kPa)
A–a gradyanı = mmHg
5.Klinik farmakokinetikOrta
110100t (h)C (mg/L)C₀ = 9 mg/Lt½ = 3 hC₀/2

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta gentamicin ilacının 200 mg IV bolusunu alıyor. Sıfır zamanına geriye ekstrapole edilen düzey 9 mg/L ve yarı ömür 3 sa. Klerensi CL L/sa cinsinden bulun.

D = 200 mgC₀ = 9 mg/Lt½ = 3 h
CL = L/h
6.Klinik farmakokinetikZor
t (h)C (mg/L)Css​22 hC = ?

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir theophylline infüzyonu yükleme dozu olmadan 35 mg/sa hızla çalışıyor. Hastanın klerensi 3,5 L/sa ve yarı ömür 8 sa. 22 sa sonra düzey C nedir?

R = 35 mg/hCL = 3,5 L/ht½ = 8 ht = 22 h
C = mg/L
7.Klinik hemşirelikOrta

Hiponatremisi olan bir hasta özellikle neyin açısından izlenmelidir?

  1. AArtmış kıllanma
  2. BKonfüzyon, baş ağrısı ve nöbetler
  3. Cİşitme kaybı
  4. DParlak kırmızı döküntü
8.Klinik hemşirelikZor

Sepsis yaşlı erişkinlerde neden gözden kaçabilir?

  1. AYaşlı erişkinlerin ateşi her zaman çok yüksektir
  2. BBağışıklık sistemleri daha zayıf olduğu için yaşlı erişkinlerde sepsis gelişemez
  3. CAteşleri olmayabilir ve konfüzyon, düşme veya hareket kısıtlılığıyla başvurabilirler
  4. DKan tetkikleri yaşlılarda yararlı değildir

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: D · İlk antibiyotik dozundan önce, onu çok geciktirmeden

Cevap neden bu

Kan kültürleri antibiyotiklerden önce alınır; çünkü tek bir doz bile bakterilerin üremesini engelleyebilir ve nedeni gizleyebilir. Antibiyotikler yine de hızla, ideal olarak bir saat içinde başlanmalıdır.Kontrol edilen kaynak: Sepsis · MedlinePlus (NIH) (2024)

Cevap

D · İlk antibiyotik dozundan önce, onu çok geciktirmeden
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: B · Akut böbrek hasarı; çünkü 48 saat içinde en az 0,3 mg/dL yükselmiştir

Cevap neden bu

KDIGO, AKH'yi 48 saat içinde en az 0,3 mg/dL (26,5 µmol/L) kreatinin artışı, 7 gün içinde başlangıcın 1,5 katına yükselme veya 6 saat boyunca 0,5 mL/kg/sa altında idrar çıkışı olarak tanımlar. Referans aralığı içindeki bir sonuç yine de anlamlı bir artış olabilir.

Cevap

B · Akut böbrek hasarı; çünkü 48 saat içinde en az 0,3 mg/dL yükselmiştir
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: tam kompanse

Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.

ROME, değer değer

pH 7,44: 7,35–7,45 içinde
PaCO₂ 50 mmHg: yüksek (35–45)
HCO₃⁻ 33 mmol/L: yüksek (22–26)

Kompansasyon

Klinik olarak beklenen kompansasyonu da kontrol edin: metabolik alkalozda PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21 = 42,1–46,1 mmHg; dolayısıyla ölçülen 50 mmHg ek bir solunumsal asidoz olduğunu gösterir (karışık bozukluk). Yukarıdaki cevap ROME sınav sınıflandırmasıdır.

tam kompanse

Cevap

tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: A–a gradyanı = 162,2 mmHg

Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.

Alveoler oksijen

PAO₂ = 0,4·713 − 52/0,8 = 285,2 − 65 = 220,2 mmHg

Gradyan

A–a = 220,2 − 58 = 162,2 mmHg

Cevap

A–a gradyanı = 162,2 mmHg
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: CL = 5,134 L/h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 200/9 = 22,22 L

Hız sabiti

k = 0,693/3 = 0,231 h⁻¹

Klerens

CL = 0,231·22,22 = 5,134 L/h

Cevap

CL = 5,134 L/h
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: C = 8,513 mg/L

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Kararlı durum düzeyi

Css = 35/3,5 = 10 mg/L

Hız sabiti

k = 0,693/8 = 0,08664 h⁻¹

Verilen süre sonundaki düzey

C = 10·(1 − e−0,08664·22) = 8,513 mg/L

Cevap

C = 8,513 mg/L
7.Klinik hemşirelik

Cevap: B · Konfüzyon, baş ağrısı ve nöbetler

Cevap neden bu

Düşük sodyum suyun beyin hücrelerine geçmesine yol açarak bulantı, baş ağrısı, konfüzyon ve ağır vakalarda nöbetlere neden olur. Ozmotik demiyelinizasyonu önlemek için yavaşça düzeltilmelidir.

Cevap

B · Konfüzyon, baş ağrısı ve nöbetler
8.Klinik hemşirelik

Cevap: C · Ateşleri olmayabilir ve konfüzyon, düşme veya hareket kısıtlılığıyla başvurabilirler

Cevap neden bu

Yaşlılarda vücut sıcaklığı normal veya düşük olabilir ve deliryum, düşme veya genel gerileme ile başvurabilirler. Erken uyarı skorları ve yüksek şüphe düzeyi önemlidir.

Cevap

C · Ateşleri olmayabilir ve konfüzyon, düşme veya hareket kısıtlılığıyla başvurabilirler

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses