Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

A patient with iron-deficiency anemia started oral iron. Which result is usually the earliest sign that treatment is working?

  1. AA rise in the platelet count
  2. BA fall in the mean cell volume (MCV)
  3. CA rise in the reticulocyte count
  4. DA fall in the white cell count
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

A patient receiving chemotherapy has a white cell count of 1,8 × 10³/µL with 20% neutrophils and 5% bands. What is the absolute neutrophil count (ANC)?

  1. A360/µL
  2. B1,800/µL
  3. C4,500/µL
  4. D450/µL
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
pH7,357,457,28PaCO₂mmHg354553HCO₃⁻mmol/L222624kompanse olmamışkısmen kompansetam kompanse

Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,28, PaCO₂ 53 mmHg (7,1 kPa) ve HCO₃⁻ 24 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk solunumsal asidoz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.

pH 7,28PaCO₂ 53 mmHg (7,1 kPa)HCO₃⁻ 24 mmol/L
  1. 1kompanse olmamış
  2. 2kısmen kompanse
  3. 3tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlamaZor

Deniz seviyesinde, %21 oksijende alınan bir alıştırma gazı PaO₂ 72 mmHg (9,6 kPa) ve PaCO₂ 45 mmHg (6,0 kPa) gösteriyor. A–a gradyanı değerini bulmak için PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 kullanın.

FiO₂ 21%PaO₂ 72 mmHg (9,6 kPa)PaCO₂ 45 mmHg (6,0 kPa)
A–a gradyanı = mmHg
5.Klinik farmakokinetikOrta
VCss​ = 10 mg/LR = ? mg/h · S = 0,8CL = 0,045 L/kg/h86 kg

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 86 kg ağırlığındaki bir hastaya aminofilin infüzyonu verilecek (tuz faktörü S = 0,8: aminofilinin %80’i teofilindir). Teofilin klerensi 0,045 L/kg/sa. Kararlı durum teofilin düzeyini 10 mg/L yapan aminofilin infüzyon hızı R mg/sa olarak nedir?

86 kgCL = 0,045 L/kg/hCss = 10 mg/LS = 0,8
R = mg/h
6.Klinik farmakokinetikZor
92 kg64 · erkekSCr 2,8 mg/dLCrCl → τ = ? h

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 64 yaşındaki bir erkek, 92 kg ağırlığında ve serum kreatinini 2,8 mg/dL (248 µmol/L). Kreatinin klerensini Cockcroft–Gault ile tahmin edin: KrKl (mL/dk) = (140 − yaş) × ağırlık (kg)/(72 × mg/dL cinsinden SKr), kadınlar için × 0,85. Kreatinin klerensi 120 mL/dk olduğunda olağan vancomycin rejimi 12 saatte bir 1000 mg. Doz korunarak aralık, klerensteki düşüşle orantılı olarak uzatılır. Yeni doz aralığını τ bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

64 yıl92 kgerkekSCr = 2,8 mg/dL1000 mg q12hCrCl normal 120 mL/min
τ = h
7.Klinik hemşirelikOrta

A rising serum creatinine most often indicates:

  1. AImproved liver function
  2. BIncreased muscle strength
  3. CDehydration of the skin only
  4. DReduced kidney function
8.Klinik hemşirelikZor

Why might a patient with diabetes who takes a beta-blocker not notice hypoglycaemia early?

  1. ABeta-blockers can mask warning signs such as tremor and a fast heart rate
  2. BBeta-blockers stop the liver from responding to insulin
  3. CBeta-blockers raise blood glucose, so true hypoglycaemia cannot happen at all
  4. DBeta-blockers make the patient sleep through the night

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: C · A rise in the reticulocyte count

Cevap neden bu

Once iron is available, the marrow releases more young red cells, so the reticulocyte count rises within about 1–2 weeks. The hemoglobin rises more slowly over weeks, and iron stores take months to refill.Kontrol edilen kaynak: Reticulocyte Count · MedlinePlus (NIH) (2024)

Cevap

C · A rise in the reticulocyte count
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: D · 450/µL

Cevap neden bu

ANC = 1,800 × (0,20 + 0,05) = 450/µL. A value below 500/µL is severe neutropenia with a high risk of serious infection, so neutropenic precautions and early reporting of fever are essential.Kontrol edilen kaynak: Blood Differential · MedlinePlus (NIH) (2024)

Cevap

D · 450/µL
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: kompanse olmamış

Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.

ROME, değer değer

pH 7,28: asidemi (7,35’in altı)
PaCO₂ 53 mmHg: yüksek (35–45)
HCO₃⁻ 24 mmol/L: normal (22–26)

Kompansasyon

kompanse olmamış

Cevap

kompanse olmamış
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: A–a gradyanı = 21,48 mmHg

Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.

Alveoler oksijen

PAO₂ = 0,21·713 − 45/0,8 = 149,7 − 56,25 = 93,48 mmHg

Gradyan

A–a = 93,48 − 72 = 21,48 mmHg

Cevap

A–a gradyanı = 21,48 mmHg
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: R = 48,37 mg/h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Klerens

CL = 0,045·86 = 3,87 L/h

İnfüzyon hızı

R = CL·Css/S = 3,87·10/0,8 = 48,37 mg/h

Cevap

R = 48,37 mg/h
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: τ = 41,5 h

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Kreatinin klerensi (Cockcroft–Gault)

CrCl = (140 − 64)·92/(72·2,8) = 34,68 mL/min

Yeni aralık

τ = 12·120/34,68 = 41,52 ≈ 41,5 h

Cevap

τ = 41,5 h

Uygulamada aralık 12, 24, 36 ya da 48 sa gibi uygun bir değere yuvarlanır.

7.Klinik hemşirelik

Cevap: D · Reduced kidney function

Cevap neden bu

Creatinine is a muscle waste product filtered by the kidneys. A rise shows the glomerular filtration rate is falling, as in acute kidney injury.

Cevap

D · Reduced kidney function
8.Klinik hemşirelik

Cevap: A · Beta-blockers can mask warning signs such as tremor and a fast heart rate

Cevap neden bu

Tremor, palpitations and anxiety in hypoglycaemia are driven by the sympathetic system, which beta-blockers blunt. Sweating is often still present, and patients need to monitor glucose closely.

Cevap

A · Beta-blockers can mask warning signs such as tremor and a fast heart rate

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses