Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

How does normal pregnancy usually affect serum creatinine?

  1. AIt falls, because GFR rises
  2. BIt stays exactly the same
  3. CIt rises, because GFR falls
  4. DIt rises with every week
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

A young man has a swollen knee after minor trauma. His aPTT is prolonged, but his PT/INR and platelet count are normal. Which condition fits best?

  1. AVitamin K deficiency from poor diet
  2. BHemophilia A (factor VIII deficiency)
  3. CImmune thrombocytopenia (ITP)
  4. DDisseminated intravascular coagulation
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
pH7,357,457,16PaCO₂mmHg354541HCO₃⁻mmol/L222614kompanse olmamışkısmen kompansetam kompanse

Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,16, PaCO₂ 41 mmHg (5,5 kPa) ve HCO₃⁻ 14 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk metabolik asidoz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.

pH 7,16PaCO₂ 41 mmHg (5,5 kPa)HCO₃⁻ 14 mmol/L
  1. 1kompanse olmamış
  2. 2kısmen kompanse
  3. 3tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlamaZor

Deniz seviyesinde, %30 oksijende alınan bir alıştırma gazı PaO₂ 76 mmHg (10,1 kPa) ve PaCO₂ 36 mmHg (4,8 kPa) gösteriyor. A–a gradyanı değerini bulmak için PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 kullanın.

FiO₂ 30%PaO₂ 76 mmHg (10,1 kPa)PaCO₂ 36 mmHg (4,8 kPa)
A–a gradyanı = mmHg
5.Klinik farmakokinetikOrta
VCss​ = 12 mg/LR = ? mg/hCL = 0,035 L/kg/h76 kg

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 76 kg ağırlığındaki bir hastaya teofilin infüzyonu veriliyor. Klerens 0,035 L/kg/sa. Kararlı durum düzeyini 12 mg/L yapan infüzyon hızı R mg/sa olarak nedir?

76 kgCL = 0,035 L/kg/hCss = 12 mg/L
R = mg/h
6.Klinik farmakokinetikZor
76 kg64 · kadınSCr 3,1 mg/dLCrCl → τ = ? h

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 64 yaşındaki bir kadın, 76 kg ağırlığında ve serum kreatinini 3,1 mg/dL (274 µmol/L). Kreatinin klerensini Cockcroft–Gault ile tahmin edin: KrKl (mL/dk) = (140 − yaş) × ağırlık (kg)/(72 × mg/dL cinsinden SKr), kadınlar için × 0,85. Kreatinin klerensi 100 mL/dk olduğunda olağan tobramycin rejimi 8 saatte bir 120 mg. Doz korunarak aralık, klerensteki düşüşle orantılı olarak uzatılır. Yeni doz aralığını τ bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

64 yıl76 kgkadınSCr = 3,1 mg/dL120 mg q8hCrCl normal 100 mL/min
τ = h
7.Klinik hemşirelikOrta

Which advice should be given to a patient with a new permanent pacemaker?

  1. ATell staff about the pacemaker before any MRI scan or procedure
  2. BAvoid using all household electrical appliances such as kettles
  3. CStop all heart medicines straight away
  4. DNever raise the arm on that side again
8.Klinik hemşirelikZor

Yüksek akımlı oksijen alan KOAH'lı bir hasta, dolgun nabız ve kızarık ciltle uykulu hâle geliyor. Kan gazında PaCO2 yüksek, pH düşük. En olası neden nedir?

  1. AOpioid alerjisi
  2. BKusmaya bağlı metabolik alkaloz
  3. CKısmen aşırı oksijene bağlı hiperkapnik solunum yetmezliği
  4. DHipoglisemi

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: A · It falls, because GFR rises

Cevap neden bu

In pregnancy, kidney blood flow and GFR rise by about 50%, so creatinine falls below non-pregnant values. A creatinine that looks "normal" for a non-pregnant adult may indicate reduced kidney function in pregnancy.

Cevap

A · It falls, because GFR rises
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: B · Hemophilia A (factor VIII deficiency)

Cevap neden bu

Hemophilia A is an X-linked lack of factor VIII, which belongs to the intrinsic pathway, so only the aPTT is prolonged. Bleeding into joints and muscles is typical. Vitamin K deficiency and DIC prolong the PT as well, and ITP lowers the platelets.Kontrol edilen kaynak: Hemophilia A · MedlinePlus (NIH) (2026); Partial Thromboplastin Time (PTT) Test · MedlinePlus (NIH)

Cevap

B · Hemophilia A (factor VIII deficiency)
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: kompanse olmamış

Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.

ROME, değer değer

pH 7,16: asidemi (7,35’in altı)
PaCO₂ 41 mmHg: normal (35–45)
HCO₃⁻ 14 mmol/L: düşük (22–26)

Kompansasyon

Klinik olarak beklenen kompansasyonu da kontrol edin: Winter formülüne göre beklenen PaCO₂ 27–31 mmHg’dir; dolayısıyla ölçülen 41 mmHg ek bir solunumsal asidoz olduğunu gösterir (karışık bozukluk). Yukarıdaki cevap ROME sınav sınıflandırmasıdır.

kompanse olmamış

Cevap

kompanse olmamış
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: A–a gradyanı = 92,9 mmHg

Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.

Alveoler oksijen

PAO₂ = 0,3·713 − 36/0,8 = 213,9 − 45 = 168,9 mmHg

Gradyan

A–a = 168,9 − 76 = 92,9 mmHg

Cevap

A–a gradyanı = 92,9 mmHg
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: R = 31,92 mg/h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Klerens

CL = 0,035·76 = 2,66 L/h

İnfüzyon hızı

R = 2,66·12 = 31,92 mg/h

Cevap

R = 31,92 mg/h
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: τ = 36,4 h

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Kreatinin klerensi (Cockcroft–Gault)

CrCl = (140 − 64)·76/(72·3,1)·0,85 = 22 mL/min

Yeni aralık

τ = 8·100/22 = 36,37 ≈ 36,4 h

Cevap

τ = 36,4 h

Uygulamada aralık 12, 24, 36 ya da 48 sa gibi uygun bir değere yuvarlanır.

7.Klinik hemşirelik

Cevap: A · Tell staff about the pacemaker before any MRI scan or procedure

Cevap neden bu

Patients carry a device card and tell staff before MRI, surgery with diathermy or similar procedures. Arm movement on the pacemaker side is limited only for a short period after insertion.

Cevap

A · Tell staff about the pacemaker before any MRI scan or procedure
8.Klinik hemşirelik

Cevap: C · Kısmen aşırı oksijene bağlı hiperkapnik solunum yetmezliği

Cevap neden bu

CO2 tutan hastalarda kontrolsüz oksijen hiperkapniyi ve solunumsal asidozu kötüleştirebilir. Oksijen %88–92'ye titre edilmeli ve olasılıkla non-invaziv ventilasyon için hekim değerlendirmesi istenmelidir.

Cevap

C · Kısmen aşırı oksijene bağlı hiperkapnik solunum yetmezliği

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses