Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

A patient has a calcium of 7,0 mg/dL (1,75 mmol/L) and tingling around the mouth. Which nursing measure is most appropriate?

  1. APromote walking to move calcium back into the bone
  2. BPut seizure precautions in place and report the result
  3. CEncourage 3 L of fluid per day to dilute the calcium
  4. DLimit dairy products until the level falls again
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

Kronik hiponatremisi (sodyum 118 mEq/L) olan bir hasta tedavi ediliyor. Sodyum neden yavaş yükseltilmelidir?

  1. AHızlı düzeltme tek risk olan hipokalemiye yol açar
  2. BHızlı düzeltme sodyumun yeniden daha da düşmesine neden olur
  3. CCiddi bir beyin hasarı olan ozmotik demiyelinizasyona yol açabilir
  4. DYavaş düzeltme yalnızca hastane maliyetlerini azaltmak için gereklidir
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Bir alıştırma gazı PaCO₂ 59 mmHg (7,9 kPa) gösteriyor. HCO₃⁻ için 24 mmol/L başlangıç değerinden yola çıkın ve şu kuralı kullanın: kronik solunumsal asidozda PaCO₂, 40’ın üstündeki her 10 mmHg için HCO₃⁻ değeri 3,5 mmol/L artar. Beklenen HCO₃⁻ değerini bulun.

PaCO₂ 59 mmHg (7,9 kPa)başlangıç değeri: 40 mmHg, 24 mmol/L
HCO₃⁻ = mmol/L
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
pH7,357,457,22PaCO₂mmHg354520HCO₃⁻mmol/L22268uygun kompansasyonek solunumsal asidozek solunumsal alkaloz

Bir alıştırma gazı metabolik asidoz gösteriyor: pH 7,22, PaCO₂ 20 mmHg (2,7 kPa), HCO₃⁻ 8 mmol/L. Ölçülen PaCO₂ değerini Winter formülüyle karşılaştırın. Yorumunuza tıklayın.

pH 7,22PaCO₂ 20 mmHg (2,7 kPa)HCO₃⁻ 8 mmol/L
  1. 1uygun kompansasyon
  2. 2ek solunumsal asidoz
  3. 3ek solunumsal alkaloz
5.Klinik farmakokinetikOrta
110t (h)C (mg/L)C₀ = 6 mg/Lt½ = 2,5 hC₀/2

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta tobramycin ilacının 130 mg IV bolusunu alıyor. Sıfır zamanına geriye ekstrapole edilen düzey 6 mg/L ve yarı ömür 2,5 sa. Dağılım hacmini Vd bulun.

D = 130 mgC₀ = 6 mg/Lt½ = 2,5 h
Vd = L
6.Klinik farmakokinetikZor
VCss,avg​ = 10 mg/LD = ? mg · q8hCL = 0,03 L/kg/h70 kg · S = 0,8 · F = 1

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 70 kg ağırlığındaki bir hasta her 8 saatte bir oral aminofilin alıyor (S = 0,8, F = 1). Teofilin klerensi 0,03 L/kg/h. Hangi doz D mg cinsinden ortalama kararlı durum düzeyini 10 mg/L yapar?

CL = 0,03 L/kg/hτ = 8 hS = 0,8F = 170 kgCss,avg = 10 mg/L
D = mg
7.Klinik hemşirelikOrta

Why are patients asked to fast before a general anaesthetic?

  1. ATo lower the blood glucose before surgery
  2. BTo reduce the risk of aspirating stomach contents
  3. CTo make the surgery shorter
  4. DTo prevent postoperative constipation and abdominal bloating
8.Klinik hemşirelikZor

A nurse realises she has given a patient a medicine prescribed for another patient. What should she do first?

  1. AAsk a colleague not to mention it
  2. BWait to see whether any side effects develop
  3. CCheck the patient's condition and inform the doctor
  4. DGive the patient's own medicine as well to balance it

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: B · Put seizure precautions in place and report the result

Cevap neden bu

Hypocalcemia increases neuromuscular excitability and can cause tetany, laryngospasm and seizures. The nurse reports the result, keeps the patient safe with seizure precautions and expects calcium replacement. The other measures fit hypercalcemia.Kontrol edilen kaynak: Hypoparathyroidism · MedlinePlus (NIH) (2026)

Cevap

B · Put seizure precautions in place and report the result
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: C · Ciddi bir beyin hasarı olan ozmotik demiyelinizasyona yol açabilir

Cevap neden bu

Hiponatremi yavaş geliştiğinde beyin hücreleri uyum sağlar. Sodyumu çok hızlı yükseltmek onları büzüştürür ve sinir hücrelerinin miyelinine zarar verebilir (ozmotik demiyelinizasyon). Birçok kılavuz yükselişi 24 saatte yaklaşık 8–10 mEq/L ile sınırlar.Kontrol edilen kaynak: Osmotic demyelination syndrome · MedlinePlus (NIH) (2026)

Cevap

C · Ciddi bir beyin hasarı olan ozmotik demiyelinizasyona yol açabilir
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: HCO₃⁻ = 30,65 mmol/L

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

PaCO₂ değişimi

|59 − 40| = 19 mmHg → 1,9 × 10 mmHg

Beklenen HCO₃⁻

HCO₃⁻ = 24 + 3,5·1,9 = 30,65 mmol/L

Cevap

HCO₃⁻ = 30,65 mmol/L
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: uygun kompansasyon

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Beklenen PaCO₂

1,5·8 + 8 = 20 → 18–22 mmHg

Karşılaştırın

ölçülen: 20 mmHg → uygun kompansasyon

Cevap

uygun kompansasyon
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: Vd = 21,67 L

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 130/6 = 21,67 L

Cevap

Vd = 21,67 L
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: D = 210 mg

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Klerens

CL = 0,03·70 = 2,1 L/h

Doz

D = Css,avg·CL·τ/(S·F) = 10·2,1·8/(0,8·1) = 210 mg

Cevap

D = 210 mg
7.Klinik hemşirelik

Cevap: B · To reduce the risk of aspirating stomach contents

Cevap neden bu

Under general anaesthesia the airway reflexes are lost, so food or fluid in the stomach could be regurgitated and inhaled. Fasting reduces the risk of aspiration pneumonitis.

Cevap

B · To reduce the risk of aspirating stomach contents
8.Klinik hemşirelik

Cevap: C · Check the patient's condition and inform the doctor

Cevap neden bu

The first priority is the patient: assess them and inform the prescriber so that any treatment can be given. The error must then be documented, reported and discussed openly with the patient (open disclosure; in the UK, the statutory duty of candour).

Cevap

C · Check the patient's condition and inform the doctor

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses