Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

Kronik böbrek hastalığı olan hastalarda neden sıklıkla anemi vardır?

  1. ABöbrek hastalığında yüksek potasyum eritrositleri parçalar
  2. BÜremik toksinler kemik iliğinin eritrosit yerine beyaz hücre üretmesine yol açar
  3. CBöbrekler, eritrosit üretimini yönlendiren eritropoetini daha az yapar
  4. DHasarlı böbrekler eritrositleri süzer ve yok eder
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

After lying on the floor for many hours, a patient has a CK of 40,000 U/L, a potassium of 6,1 mEq/L and dark urine. Which prescribed treatment is the priority?

  1. AFluid restriction to protect the heart from overload
  2. BAn oral potassium supplement with each meal
  3. CLarge-volume IV fluids with cardiac monitoring
  4. DHigh-dose NSAIDs for the muscle pain
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
pH7,357,457,22PaCO₂mmHg354515HCO₃⁻mmol/L22266kompanse olmamışkısmen kompansetam kompanse

Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,22, PaCO₂ 15 mmHg (2,0 kPa) ve HCO₃⁻ 6 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk metabolik asidoz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.

pH 7,22PaCO₂ 15 mmHg (2,0 kPa)HCO₃⁻ 6 mmol/L
  1. 1kompanse olmamış
  2. 2kısmen kompanse
  3. 3tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlamaZor

Alıştırma değerleri: Na⁺ 136, Cl⁻ 109, HCO₃⁻ 19 mmol/L ve albümin 20 g/L. Albümine göre düzeltilmiş anyon açığını, AGc = AG + 0,25·(40 − albümin), bulun.

Na⁺ 136 mmol/LCl⁻ 109 mmol/LHCO₃⁻ 19 mmol/Lalbümin 20 g/L
AGc = mmol/L
5.Klinik farmakokinetikOrta
110t (h)C (mg/L)C₀ = 7 mg/Lt½ = 3 hC₀/2

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta tobramycin ilacının 170 mg IV bolusunu alıyor. Sıfır zamanına geriye ekstrapole edilen düzey 7 mg/L ve yarı ömür 3 sa. Klerensi CL L/sa cinsinden bulun.

D = 170 mgC₀ = 7 mg/Lt½ = 3 h
CL = L/h
6.Klinik farmakokinetikZor
Vd = 0,3 L/kg0,5 → 8 mg/LD = ? mg52 kg

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Düzenli gentamicin dozları alan 52 kg ağırlığındaki bir hasta kararlı durumda. Hedef tepe değer 8 mg/L ve çukur değer 0,5 mg/L, dağılım hacmi 0,3 L/kg. Hızlı IV dozlar varsayıldığında düzeyi çukur değerden tepe değere çıkaran doz D nedir?

52 kgVd = 0,3 L/kgCpeak = 8 mg/LCtrough = 0,5 mg/L
D = mg
7.Klinik hemşirelikOrta

What should a patient be told before using sublingual glyceryl trinitrate (GTN, nitroglycerin) spray for angina?

  1. ASit down before using it, as it can cause dizziness and low blood pressure
  2. BUse it only after the pain has lasted over an hour, with the patient lying flat
  3. CSwallow the spray rather than leaving it under the tongue
  4. DTake it with a large glass of milk to protect the stomach lining
8.Klinik hemşirelikZor

A postoperative patient on IV fluids has a sodium of 128 mmol/L and is becoming confused. Which fluid could make this worse if given in large amounts?

  1. AHartmann's solution (similar to lactated Ringer's)
  2. B5% glucose (D5W)
  3. CHuman albumin solution
  4. D0,9% sodium chloride

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: C · Böbrekler, eritrosit üretimini yönlendiren eritropoetini daha az yapar

Cevap neden bu

Hastalıklı böbrekler daha az eritropoetin üretir; bu yüzden kemik iliği daha az eritrosit yapar. Tedavi, eritropoezi uyaran ajanları ve demiri içerebilir.Kontrol edilen kaynak: Anemia · MedlinePlus (NIH) (2026); Erythropoietin test · MedlinePlus (NIH) (2025)

Cevap

C · Böbrekler, eritrosit üretimini yönlendiren eritropoetini daha az yapar
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: C · Large-volume IV fluids with cardiac monitoring

Cevap neden bu

Rhabdomyolysis releases myoglobin, which can cause acute kidney injury, and potassium, which can cause arrhythmias. Early aggressive IV fluids, a target urine output and cardiac monitoring are priorities. NSAIDs and potassium would worsen kidney injury and hyperkalemia.Kontrol edilen kaynak: Rhabdomyolysis · MedlinePlus (NIH) (2025)

Cevap

C · Large-volume IV fluids with cardiac monitoring
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: kısmen kompanse

Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.

ROME, değer değer

pH 7,22: asidemi (7,35’in altı)
PaCO₂ 15 mmHg: düşük (35–45)
HCO₃⁻ 6 mmol/L: düşük (22–26)

Kompansasyon

kısmen kompanse

Cevap

kısmen kompanse
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: AGc = 13 mmol/L

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Anyon açığı

AG = 136 − (109 + 19) = 8

Albümin düzeltmesi

8 + 0,25·(40 − 20) = 13 mmol/L

Cevap

AGc = 13 mmol/L

Düzeltmeden sonra yaklaşık 12’nin üstünde: yüksek anyon açığı.

5.Klinik farmakokinetik

Cevap: CL = 5,611 L/h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 170/7 = 24,29 L

Hız sabiti

k = 0,693/3 = 0,231 h⁻¹

Klerens

CL = 0,231·24,29 = 5,611 L/h

Cevap

CL = 5,611 L/h
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: D = 117 mg

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 0,3·52 = 15,6 L

Doz

D = 15,6·(8 − 0,5) = 117 mg

Cevap

D = 117 mg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır.

7.Klinik hemşirelik

Cevap: A · Sit down before using it, as it can cause dizziness and low blood pressure

Cevap neden bu

GTN causes vasodilation, which can lead to headache, flushing, dizziness and hypotension. Patients should sit, and seek emergency help if the pain does not settle after the advised doses.

Cevap

A · Sit down before using it, as it can cause dizziness and low blood pressure
8.Klinik hemşirelik

Cevap: B · 5% glucose (D5W)

Cevap neden bu

The glucose in 5% glucose is metabolised, leaving free water that dilutes the plasma sodium further. Postoperative patients often have raised ADH, so large volumes of hypotonic fluid can cause dangerous hyponatraemia.

Cevap

B · 5% glucose (D5W)

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses