Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

Bir hastanın beyaz hücre sayısı 16 × 10³/µL ve olgunlaşmamış nötrofillerin (band formları) oranı yüksek. Bu en olası olarak neyi gösterir?

  1. ANormal bir sonucu
  2. BAkut bakteriyel enfeksiyonu
  3. CDemir eksikliği anemisini
  4. DYalnızca kronik viral hastalığı
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

A patient with schizophrenia drinks very large amounts of water each day. Sodium is 121 mEq/L, and the urine is very dilute (urine osmolality 70 mOsm/kg). Which explanation fits best?

  1. AHyperosmolar hyperglycemic state
  2. BCentral diabetes insipidus
  3. CPrimary (psychogenic) polydipsia
  4. DSyndrome of inappropriate ADH
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Bir alıştırma gazı PaCO₂ 65 mmHg (8,7 kPa) gösteriyor. HCO₃⁻ için 24 mmol/L başlangıç değerinden yola çıkın ve şu kuralı kullanın: akut solunumsal asidozda PaCO₂, 40’ın üstündeki her 10 mmHg için HCO₃⁻ değeri 1 mmol/L artar. Beklenen HCO₃⁻ değerini bulun.

PaCO₂ 65 mmHg (8,7 kPa)başlangıç değeri: 40 mmHg, 24 mmol/L
HCO₃⁻ = mmol/L
4.Arter kan gazı yorumlamaZor

Alıştırma değerleri: Na⁺ 143, Cl⁻ 115, HCO₃⁻ 19 mmol/L ve albümin 30 g/L. Albümine göre düzeltilmiş anyon açığını, AGc = AG + 0,25·(40 − albümin), bulun.

Na⁺ 143 mmol/LCl⁻ 115 mmol/LHCO₃⁻ 19 mmol/Lalbümin 30 g/L
AGc = mmol/L
5.Klinik farmakokinetikOrta
VCss​ = 20 mg/LR = ? mg/hCL = 3,5 L/h

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Vankomisin klerensi 3,5 L/h olan bir hastaya sürekli infüzyonla vankomisin veriliyor. Kararlı durum düzeyini 20 mg/L yapan infüzyon hızı R mg/sa olarak nedir?

CL = 3,5 L/hCss = 20 mg/L
R = mg/h
6.Klinik farmakokinetikZor
63 kg42 · erkekSCr 1,9 mg/dLCrCl → D = ? mg

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 42 yaşındaki bir erkek, 63 kg ağırlığında ve serum kreatinini 1,9 mg/dL (168 µmol/L). Kreatinin klerensini Cockcroft–Gault ile tahmin edin: KrKl (mL/dk) = (140 − yaş) × ağırlık (kg)/(72 × mg/dL cinsinden SKr), kadınlar için × 0,85. Kreatinin klerensi 100 mL/dk olduğunda olağan gentamicin dozu 8 saatte bir 120 mg. Aralık korunarak doz, kreatinin klerensiyle orantılı olarak azaltılır. Ayarlanmış dozu D bulun. En yakın tam sayıya yuvarlayın.

42 yıl63 kgerkekSCr = 1,9 mg/dL120 mg q8hCrCl normal 100 mL/min
D = mg
7.Klinik hemşirelikOrta

A nurse gives a patient analgesia for post-operative pain. What should be done next?

  1. AAssume the pain has gone if the patient is quiet and has their eyes closed
  2. BReassess the pain and any side effects once the drug has had time to work
  3. CWait until the next shift before asking the patient about the pain
  4. DGive a second analgesic straight away just in case
8.Klinik hemşirelikZor

A drowsy patient in recovery is making snoring sounds and the SpO2 is falling. What is the first action?

  1. ALie the patient face down
  2. BGive sips of oral fluid to clear the throat and wake them
  3. COpen the airway with a head tilt–chin lift or jaw thrust
  4. DWait for the patient to wake up fully

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: B · Akut bakteriyel enfeksiyonu

Cevap neden bu

Daha fazla band formuyla birlikte yüksek beyaz hücre sayısı (“sola kayma”), kemik iliğinin akut bakteriyel enfeksiyona veya ağır inflamasyona yanıt verdiğini düşündürür. Sonuç, ateş gibi hastanın belirtileriyle birlikte okunur.Kontrol edilen kaynak: Blood Differential · MedlinePlus (NIH) (2024)

Cevap

B · Akut bakteriyel enfeksiyonu
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: C · Primary (psychogenic) polydipsia

Cevap neden bu

In primary polydipsia, ADH is appropriately suppressed, so the kidneys make very dilute urine, but the intake exceeds what they can excrete. In SIADH the urine is inappropriately concentrated. Fluid restriction and close sodium monitoring are needed.Kontrol edilen kaynak: Osmolality urine test · MedlinePlus (NIH) (2025); Syndrome of inappropriate antidiuretic hormone secretion · MedlinePlus (NIH) (2025)

Cevap

C · Primary (psychogenic) polydipsia
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: HCO₃⁻ = 26,5 mmol/L

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

PaCO₂ değişimi

|65 − 40| = 25 mmHg → 2,5 × 10 mmHg

Beklenen HCO₃⁻

HCO₃⁻ = 24 + 1·2,5 = 26,5 mmol/L

Cevap

HCO₃⁻ = 26,5 mmol/L
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: AGc = 11,5 mmol/L

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Anyon açığı

AG = 143 − (115 + 19) = 9

Albümin düzeltmesi

9 + 0,25·(40 − 30) = 11,5 mmol/L

Cevap

AGc = 11,5 mmol/L

Düzeltmeden sonra hâlâ yaklaşık 8–12 içinde.

5.Klinik farmakokinetik

Cevap: R = 70 mg/h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

İnfüzyon hızı

R = 3,5·20 = 70 mg/h

Cevap

R = 70 mg/h
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: D = 54 mg

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Kreatinin klerensi (Cockcroft–Gault)

CrCl = (140 − 42)·63/(72·1,9) = 45,13 mL/min

Ayarlanmış doz

D = 120·45,13/100 = 54,16 ≈ 54 mg

Cevap

D = 54 mg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır ve ürün bilgisiyle karşılaştırılır.

7.Klinik hemşirelik

Cevap: B · Reassess the pain and any side effects once the drug has had time to work

Cevap neden bu

The effect of analgesia should be reassessed when it is expected to work, with side effects such as sedation and breathing checked. The result is documented and the plan adjusted.

Cevap

B · Reassess the pain and any side effects once the drug has had time to work
8.Klinik hemşirelik

Cevap: C · Open the airway with a head tilt–chin lift or jaw thrust

Cevap neden bu

In a drowsy patient the tongue can fall back and obstruct the airway, causing snoring. Simple airway manoeuvres, oxygen and, if needed, an airway adjunct are used while help is called.

Cevap

C · Open the airway with a head tilt–chin lift or jaw thrust

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses