Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

A patient is scheduled for a liver biopsy. Which laboratory results should the nurse check before the procedure?

  1. ASerum sodium and chloride
  2. BPlatelet count and PT/INR
  3. CHbA1c and lipid panel
  4. DTSH and free T4
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

A patient recovering from acute tubular necrosis now passes 4–5 L of urine a day. Which electrolyte changes should the nurse watch for?

  1. ANo changes, because the kidneys are now normal
  2. BLow potassium and low sodium from urine losses
  3. CHigh potassium and high sodium from retention
  4. DHigh calcium and high phosphate from bone loss
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Alıştırma değerleri: Na⁺ 148 mmol/L, glukoz 29,6 mmol/L ve üre 22,4 mmol/L. Serum ozmolalitesini, Osm = 2·Na⁺ + glukoz + üre, en yakın tam sayıya yuvarlayarak hesaplayın.

Na⁺ 148 mmol/Lglukoz 29,6 mmol/Lüre 22,4 mmol/L
Osm = mOsm/kg
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
pH7,357,457,27PaCO₂mmHg354568HCO₃⁻mmol/L222630akutkronikkronik üzerine akut

Bir alıştırma gazı solunumsal asidoz gösteriyor: pH 7,27, PaCO₂ 68 mmHg (9,1 kPa), HCO₃⁻ 30 mmol/L. Sınıflandırmak için ‘HCO₃⁻ her 10 mmHg için 1 mmol/L artar (akut) ya da 3,5 mmol/L artar (kronik)’ kurallarını kullanın. Cevabınıza tıklayın.

pH 7,27PaCO₂ 68 mmHg (9,1 kPa)HCO₃⁻ 30 mmol/L
  1. 1akut
  2. 2kronik
  3. 3kronik üzerine akut
5.Klinik farmakokinetikOrta
110t (h)C (mg/L)C₀ = 7 mg/Lt½ = 2,5 hC₀/2

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta tobramycin ilacının 100 mg IV bolusunu alıyor. Sıfır zamanına geriye ekstrapole edilen düzey 7 mg/L ve yarı ömür 2,5 sa. Klerensi CL L/sa cinsinden bulun.

D = 100 mgC₀ = 7 mg/Lt½ = 2,5 h
CL = L/h
6.Klinik farmakokinetikZor
51 kg79 · erkekSCr 1,7 mg/dLfe​ = 0,9D = ? mg

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 79 yaşındaki bir erkek, 51 kg ağırlığında ve serum kreatinini 1,7 mg/dL (150 µmol/L). Kreatinin klerensini Cockcroft–Gault ile tahmin edin: KrKl (mL/dk) = (140 − yaş) × ağırlık (kg)/(72 × mg/dL cinsinden SKr), kadınlar için × 0,85. Kreatinin klerensi 100 mL/dk olduğunda olağan atenolol dozu 100 mg ve ilacın fe = 0,9 kesri böbreklerle değişmeden atılıyor. Dettli doz kesri Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal KrKl) formülünü kullanarak ayarlanmış dozu D bulun. En yakın tam sayıya yuvarlayın.

79 yıl51 kgerkekSCr = 1,7 mg/dL100 mgfe = 0,9CrCl normal 100 mL/min
D = mg
7.Klinik hemşirelikOrta

Why is oxygen often humidified for a patient with a tracheostomy?

  1. ADry oxygen causes high blood glucose
  2. BHumidity is needed for the oxygen to work as a drug
  3. CHumidification lowers the oxygen concentration to a safer level
  4. DThe tube bypasses the nose, which normally warms and moistens air
8.Klinik hemşirelikZor

A nurse teaches a patient with reflux disease. Which statement shows a need for further teaching?

  1. A"A big meal just before bed is fine if I take my tablet."
  2. B"I will try to lose some weight over the next months."
  3. C"I will raise the head of my bed with blocks."
  4. D"I will cut down on alcohol."

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: B · Platelet count and PT/INR

Cevap neden bu

Liver biopsy carries a risk of bleeding, and liver disease often lowers platelets and clotting factors. Platelets and PT/INR are checked beforehand, and abnormal results are reported so they can be corrected or the procedure postponed.Kontrol edilen kaynak: Liver biopsy · MedlinePlus (NIH) (2025)

Cevap

B · Platelet count and PT/INR
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: B · Low potassium and low sodium from urine losses

Cevap neden bu

In the diuretic phase of AKI, the recovering tubules lose large amounts of water and electrolytes, so dehydration, hypokalemia and hyponatremia can occur. Daily weights, intake and output, and frequent electrolytes guide replacement.Kontrol edilen kaynak: Acute tubular necrosis · MedlinePlus (NIH) (2025)

Cevap

B · Low potassium and low sodium from urine losses
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: Osm = 348 mOsm/kg

Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.

Hesaplanan ozmolalite

Osm = 2·148 + 29,6 + 22,4 = 348 ≈ 348 mOsm/kg

Cevap

Osm = 348 mOsm/kg
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: kronik üzerine akut

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Beklenen HCO₃⁻

akut: 24 + 1·2,8 = 26,8 mmol/L
kronik: 24 + 3,5·2,8 = 33,8 mmol/L

Karşılaştırın

ölçülen: 30 mmol/L → kronik üzerine akut

Cevap

kronik üzerine akut
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: CL = 3,961 L/h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 100/7 = 14,29 L

Hız sabiti

k = 0,693/2,5 = 0,2773 h⁻¹

Klerens

CL = 0,2773·14,29 = 3,961 L/h

Cevap

CL = 3,961 L/h
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: D = 33 mg

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Kreatinin klerensi (Cockcroft–Gault)

CrCl = (140 − 79)·51/(72·1,7) = 25,42 mL/min

Doz kesri (Dettli)

Q = 1 − 0,9·(1 − 25,42/100) = 0,3287

Ayarlanmış doz

D = 0,3287·100 = 32,88 ≈ 33 mg

Cevap

D = 33 mg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır ve ürün bilgisiyle karşılaştırılır.

7.Klinik hemşirelik

Cevap: D · The tube bypasses the nose, which normally warms and moistens air

Cevap neden bu

The upper airway normally humidifies inspired air. Without it, secretions become thick and may block the tracheostomy tube, so humidification is used.

Cevap

D · The tube bypasses the nose, which normally warms and moistens air
8.Klinik hemşirelik

Cevap: A · "A big meal just before bed is fine if I take my tablet."

Cevap neden bu

Large late meals increase reflux even when a PPI is taken. Raising the head of the bed, losing weight and reducing alcohol are correct measures.

Cevap

A · "A big meal just before bed is fine if I take my tablet."

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses