Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

Heparin infüzyonundaki bir hastanın aPTT'si 110 saniyedir; protokol hedefi 30 saniyelik kontrolün 1,5–2,5 katıdır. Hemşire ne yapmalıdır?

  1. AReçete edildiği şekilde K vitamini vermeli ve infüzyona devam etmelidir
  2. BHeparin protokolünü izlemeli, kanamayı kontrol etmeli ve sağlık profesyonelini bilgilendirmelidir
  3. CSonuç hedef aralığın üzerinde olduğu için infüzyon hızını artırmalıdır
  4. DDeğişiklik yapmadan sürdürmeli ve aPTT'yi ertesi sabah tekrarlamalıdır
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

A patient with diabetes and chronic kidney disease had a CT scan with IV contrast. Two days later, the creatinine has risen from 1,4 to 2,0 mg/dL (124 to 177 µmol/L). Which action is most appropriate?

  1. AReport it, monitor urine output and hold metformin until reviewed
  2. BRestrict all fluids to protect the kidneys from more contrast
  3. CGive extra metformin, because the glucose rises after contrast
  4. DIgnore it, because contrast never affects kidney function
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Alıştırma değerleri: Na⁺ 142 mmol/L, glukoz 23,8 mmol/L ve üre 12,7 mmol/L. Serum ozmolalitesini, Osm = 2·Na⁺ + glukoz + üre, en yakın tam sayıya yuvarlayarak hesaplayın.

Na⁺ 142 mmol/Lglukoz 23,8 mmol/Lüre 12,7 mmol/L
Osm = mOsm/kg
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
pH7,357,457,32PaCO₂mmHg354532HCO₃⁻mmol/L222616uygun kompansasyonek solunumsal asidozek solunumsal alkaloz

Bir alıştırma gazı metabolik asidoz gösteriyor: pH 7,32, PaCO₂ 32 mmHg (4,3 kPa), HCO₃⁻ 16 mmol/L. Ölçülen PaCO₂ değerini Winter formülüyle karşılaştırın. Yorumunuza tıklayın.

pH 7,32PaCO₂ 32 mmHg (4,3 kPa)HCO₃⁻ 16 mmol/L
  1. 1uygun kompansasyon
  2. 2ek solunumsal asidoz
  3. 3ek solunumsal alkaloz
5.Klinik farmakokinetikOrta
VCss​ = 2 mg/LR = ? mg/minCL = 850 mL/min

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hastanın lidokain klerensi 850 mL/dk. Kararlı durum düzeyini 2 mg/L’de tutan infüzyon hızı R mg/dk olarak nedir?

CL = 850 mL/minCss = 2 mg/L
R = mg/min
6.Klinik farmakokinetikZor
Vd = 0,5 L/kg4 → 10 mg/LLD = ? mg100 kg · S = 0,8 · F = 1

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 100 kg ağırlığındaki bir hastanın theophylline düzeyi 4 mg/L; hedef 10 mg/L. İlaç intravenöz olarak aminophylline (S = 0,8) şeklinde veriliyor ve dağılım hacmi 0,5 L/kg. Düzeyi hedefe çıkaran ek yükleme dozu LD nedir?

100 kgVd = 0,5 L/kgC = 4 → 10 mg/LS = 0,8
LD = mg
7.Klinik hemşirelikOrta

After a total hip replacement through a posterior approach, which movement should the patient usually avoid in the early weeks?

  1. ADoing gentle ankle exercises
  2. BBending the hip beyond 90 degrees or crossing the legs
  3. CWalking short distances with a frame and a physiotherapist
  4. DLying on their back
8.Klinik hemşirelikZor

Which nursing measure helps reduce raised intracranial pressure?

  1. AFrequent suctioning and encouraging strong coughing
  2. BLying the patient flat with the neck flexed forward on two pillows
  3. CRaising the head of the bed to about 30° with the head kept midline
  4. DTilting the patient head-down

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: B · Heparin protokolünü izlemeli, kanamayı kontrol etmeli ve sağlık profesyonelini bilgilendirmelidir

Cevap neden bu

110 sn yaklaşık 45–75 sn'lik hedefin çok üzerindedir; bu yüzden kanama riski yüksektir. Hemşire heparin protokolünü izler, kanamayı değerlendirir ve sağlık profesyonelini bilgilendirir. Protamin heparinin, K vitamini ise varfarinin antidotudur.

Cevap

B · Heparin protokolünü izlemeli, kanamayı kontrol etmeli ve sağlık profesyonelini bilgilendirmelidir
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: A · Report it, monitor urine output and hold metformin until reviewed

Cevap neden bu

A creatinine rise of 0,3 mg/dL or more within 48 hours meets the criteria for AKI, and contrast is a recognized risk factor, especially in CKD and diabetes. The nurse reports it, monitors fluid balance and holds metformin until kidney function is reviewed, as metformin can accumulate.

Cevap

A · Report it, monitor urine output and hold metformin until reviewed
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: Osm = 321 mOsm/kg

Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.

Hesaplanan ozmolalite

Osm = 2·142 + 23,8 + 12,7 = 320,5 ≈ 321 mOsm/kg

Cevap

Osm = 321 mOsm/kg
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: uygun kompansasyon

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Beklenen PaCO₂

1,5·16 + 8 = 32 → 30–34 mmHg

Karşılaştırın

ölçülen: 32 mmHg → uygun kompansasyon

Cevap

uygun kompansasyon
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: R = 1,7 mg/min

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

L/dk cinsinden klerens

850 mL/min = 0,85 L/min

İnfüzyon hızı

R = 0,85·2 = 1,7 mg/min

Cevap

R = 1,7 mg/min
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: LD = 375 mg

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 0,5·100 = 50 L

Gereken artış

10 − 4 = 6 mg/L

Yükleme dozu

LD = 50·6/(0,8·1) = 375 mg

Cevap

LD = 375 mg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır.

7.Klinik hemşirelik

Cevap: B · Bending the hip beyond 90 degrees or crossing the legs

Cevap neden bu

Hip flexion past 90°, crossing the legs and turning the leg inwards can dislocate the hip after a posterior approach. Raised seats and toilet seats help, although specific precautions vary between units.

Cevap

B · Bending the hip beyond 90 degrees or crossing the legs
8.Klinik hemşirelik

Cevap: C · Raising the head of the bed to about 30° with the head kept midline

Cevap neden bu

Head elevation and a midline neck position help venous drainage from the brain. Neck flexion, tight tube ties, coughing, straining and unnecessary suctioning can all raise intracranial pressure.

Cevap

C · Raising the head of the bed to about 30° with the head kept midline

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses