Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

A tired patient with heavy menstrual periods has a normal hemoglobin and MCV but a ferritin of 8 ng/mL. What does this show?

  1. AA completely normal iron status
  2. BVitamin B12 deficiency anemia
  3. CIron deficiency without anemia yet
  4. DIron overload from too much iron
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

Weeks after neck surgery, a patient has muscle cramps and tingling. Calcium is low, phosphate is high and parathyroid hormone (PTH) is low. Which condition fits best?

  1. AChronic kidney disease
  2. BPrimary hyperparathyroidism
  3. CVitamin D toxicity
  4. DHypoparathyroidism
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Bir alıştırma gazı PaCO₂ 57 mmHg (7,6 kPa) gösteriyor. HCO₃⁻ için 24 mmol/L başlangıç değerinden yola çıkın ve şu kuralı kullanın: akut solunumsal asidozda PaCO₂, 40’ın üstündeki her 10 mmHg için HCO₃⁻ değeri 1 mmol/L artar. Beklenen HCO₃⁻ değerini bulun.

PaCO₂ 57 mmHg (7,6 kPa)başlangıç değeri: 40 mmHg, 24 mmol/L
HCO₃⁻ = mmol/L
4.Arter kan gazı yorumlamaZor

Alıştırma değerleri: Na⁺ 137, Cl⁻ 108 ve HCO₃⁻ 9 mmol/L. AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) kullanarak delta oranını, (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻), hesaplayın. İki ondalık verin.

Na⁺ 137 mmol/LCl⁻ 108 mmol/LHCO₃⁻ 9 mmol/L
delta oranı =
5.Klinik farmakokinetikOrta
Vd = 7 L/kgC = 0,8 mcg/LLD = ? mcg81 kg · S = 1 · F = 0,7

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 81 kg ağırlığındaki bir hastaya digoxin tabletleriyle mcg/L cinsinden 0,8 düzeyine ulaşmak için yükleme yapılacak. Dağılım hacmi 7 L/kg ve tabletlerin biyoyararlanımı F = 0,7. Toplam oral yükleme dozunu LD mcg cinsinden bulun.

81 kgVd = 7 L/kgC = 0,8 mcg/LF = 0,7
LD = mcg
6.Klinik farmakokinetikZor
77 kg53 · erkekSCr 2,4 mg/dLCrCl → τ = ? h

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 53 yaşındaki bir erkek, 77 kg ağırlığında ve serum kreatinini 2,4 mg/dL (212 µmol/L). Kreatinin klerensini Cockcroft–Gault ile tahmin edin: KrKl (mL/dk) = (140 − yaş) × ağırlık (kg)/(72 × mg/dL cinsinden SKr), kadınlar için × 0,85. Kreatinin klerensi 100 mL/dk olduğunda olağan tobramycin rejimi 8 saatte bir 120 mg. Doz korunarak aralık, klerensteki düşüşle orantılı olarak uzatılır. Yeni doz aralığını τ bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

53 yıl77 kgerkekSCr = 2,4 mg/dL120 mg q8hCrCl normal 100 mL/min
τ = h
7.Klinik hemşirelikOrta

Yeni bir kolostomi stoması ameliyat sonrası ikinci gün koyu mordan siyaha dönük görünüyor. Bu neyi gösterir?

  1. AStomanın işlem gerektirmeyen normal ameliyat sonrası morarmasını
  2. BNormal, sağlıklı bir stomayı
  3. CKabızlığı
  4. DAcil değerlendirme gerektiren olası stoma iskemisini
8.Klinik hemşirelikZor

A nurse teaches a patient with hypertension about their medicines. Which statement shows a need for further teaching?

  1. A"I'll keep taking my tablets even if I feel well."
  2. B"I'll stop my tablets once my readings are normal."
  3. C"I'll have my blood pressure checked regularly."
  4. D"I'll get up slowly from sitting."

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: C · Iron deficiency without anemia yet

Cevap neden bu

Iron stores (ferritin) are depleted before the hemoglobin falls. A low ferritin with a normal hemoglobin indicates iron deficiency without anemia, and it is usually treated, along with the cause of blood loss.Kontrol edilen kaynak: Ferritin Blood Test · MedlinePlus (NIH) (2025); Iron deficiency anemia - Medical Encyclopedia · MedlinePlus (NIH) (2025)

Cevap

C · Iron deficiency without anemia yet
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: D · Hypoparathyroidism

Cevap neden bu

Without enough PTH, calcium is not released from bone or kept by the kidney, and phosphate is not excreted, so calcium falls and phosphate rises. It can follow injury or removal of the parathyroid glands during thyroid or neck surgery.Kontrol edilen kaynak: Hypoparathyroidism · MedlinePlus (NIH) (2026); Hypocalcemia · StatPearls (NCBI Bookshelf) (2026)

Cevap

D · Hypoparathyroidism
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: HCO₃⁻ = 25,7 mmol/L

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

PaCO₂ değişimi

|57 − 40| = 17 mmHg → 1,7 × 10 mmHg

Beklenen HCO₃⁻

HCO₃⁻ = 24 + 1·1,7 = 25,7 mmol/L

Cevap

HCO₃⁻ = 25,7 mmol/L
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: delta oranı = 0,5333

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Anyon açığı

AG = 137 − (108 + 9) = 20

Delta oranı

(20 − 12)/(24 − 9) = 8/15 = 0,5333

Cevap

delta oranı = 0,5333

1’in altı: ek normal anyon açıklı asidoz.

5.Klinik farmakokinetik

Cevap: LD = 648 mcg

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 7·81 = 567 L

Gereken etkin ilaç miktarı

Vd·C = 567·0,8 = 453,6 mcg

Yükleme dozu

LD = 453,6/(1·0,7) = 648 mcg

Cevap

LD = 648 mcg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır.

6.Klinik farmakokinetik

Cevap: τ = 20,6 h

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Kreatinin klerensi (Cockcroft–Gault)

CrCl = (140 − 53)·77/(72·2,4) = 38,77 mL/min

Yeni aralık

τ = 8·100/38,77 = 20,64 ≈ 20,6 h

Cevap

τ = 20,6 h

Uygulamada aralık 12, 24, 36 ya da 48 sa gibi uygun bir değere yuvarlanır.

7.Klinik hemşirelik

Cevap: D · Acil değerlendirme gerektiren olası stoma iskemisini

Cevap neden bu

Morarmış veya siyah bir stoma zayıf kan akımını ve olası nekrozu düşündürür ve hemen cerrahi ekibe bildirilmelidir.

Cevap

D · Acil değerlendirme gerektiren olası stoma iskemisini
8.Klinik hemşirelik

Cevap: B · "I'll stop my tablets once my readings are normal."

Cevap neden bu

Hypertension usually needs long-term treatment; stopping because readings are normal often makes blood pressure rise again. Patients should discuss any changes with their prescriber.

Cevap

B · "I'll stop my tablets once my readings are normal."

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses