Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

A stool test for Clostridioides difficile is ordered. Which sample is appropriate?

  1. AAn unformed (liquid or soft) stool
  2. BA rectal swab from a patient with constipation
  3. CAny stool after a laxative dose
  4. DA formed, hard stool sample
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

Digoksin kullanan bir hastanın düzeyi 1,2 ng/mL, potasyumu 2,8 mEq/L'dir ve yeni sık ventriküler ektopik atımlar vardır. En iyi yorum hangisidir?

  1. AToksisite olabilir; çünkü düşük potasyum digoksinin etkisini artırır
  2. BDüzey olağan aralıkta olduğu için neden digoksin olamaz
  3. CHastanın ritmi kontrol etmek için daha yüksek digoksin dozuna ihtiyacı vardır
  4. DPotasyumun kalp ritmi üzerinde etkisi yoktur
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
pH7,357,457,31PaCO₂mmHg354537HCO₃⁻mmol/L222618kompanse olmamışkısmen kompansetam kompanse

Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,31, PaCO₂ 37 mmHg (4,9 kPa) ve HCO₃⁻ 18 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk metabolik asidoz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.

pH 7,31PaCO₂ 37 mmHg (4,9 kPa)HCO₃⁻ 18 mmol/L
  1. 1kompanse olmamış
  2. 2kısmen kompanse
  3. 3tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
pH7,357,457,32PaCO₂mmHg354532HCO₃⁻mmol/L222616uygun kompansasyonek solunumsal asidozek solunumsal alkaloz

Bir alıştırma gazı metabolik asidoz gösteriyor: pH 7,32, PaCO₂ 32 mmHg (4,3 kPa), HCO₃⁻ 16 mmol/L. Ölçülen PaCO₂ değerini Winter formülüyle karşılaştırın. Yorumunuza tıklayın.

pH 7,32PaCO₂ 32 mmHg (4,3 kPa)HCO₃⁻ 16 mmol/L
  1. 1uygun kompansasyon
  2. 2ek solunumsal asidoz
  3. 3ek solunumsal alkaloz
5.Klinik farmakokinetikOrta
Vd = 7 L/kgC = 0,8 mcg/LLD = ? mcg93 kg · S = 1 · F = 0,7

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 93 kg ağırlığındaki bir hastaya digoxin tabletleriyle mcg/L cinsinden 0,8 düzeyine ulaşmak için yükleme yapılacak. Dağılım hacmi 7 L/kg ve tabletlerin biyoyararlanımı F = 0,7. Toplam oral yükleme dozunu LD mcg cinsinden bulun.

93 kgVd = 7 L/kgC = 0,8 mcg/LF = 0,7
LD = mcg
6.Klinik farmakokinetikZor
t (h)C (mg/L)Css​4 hC = ?

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir vancomycin infüzyonu yükleme dozu olmadan 100 mg/sa hızla çalışıyor. Hastanın klerensi 4 L/sa ve yarı ömür 10 sa. 4 sa sonra düzey C nedir?

R = 100 mg/hCL = 4 L/ht½ = 10 ht = 4 h
C = mg/L
7.Klinik hemşirelikOrta

What is the recommended first aid for a thermal burn?

  1. AApply ice directly to the burn until the pain stops completely
  2. BSpread butter or oil over the burn
  3. CCool it under cool running water for about 20 minutes
  4. DBurst any blisters to release the fluid
8.Klinik hemşirelikZor

Four call bells ring at the same time. Which patient should the nurse see first?

  1. AA patient asking for pain relief for chronic back pain that they rate as 3/10
  2. BA patient asking what time they will be discharged
  3. CA patient who needs help to go to the toilet and has rung twice
  4. DA patient who has just become breathless after starting an IV antibiotic

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: A · An unformed (liquid or soft) stool

Cevap neden bu

C. difficile testing is done on unformed stool from patients with diarrhea, because many people carry the organism without disease. Testing formed stool, or stool after laxatives, can lead to misdiagnosis.Kontrol edilen kaynak: C. diff Testing · MedlinePlus (NIH) (2026)

Cevap

A · An unformed (liquid or soft) stool
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: A · Toksisite olabilir; çünkü düşük potasyum digoksinin etkisini artırır

Cevap neden bu

Hipokalemi digoksinin kalp hücrelerine bağlanmasını artırır; bu yüzden toksisite normal bir düzeyde bile olabilir. Hemşire dozu tutar, sonucu bildirir ve potasyum replasmanını bekler.Kontrol edilen kaynak: Low blood potassium · MedlinePlus (NIH) (2025)

Cevap

A · Toksisite olabilir; çünkü düşük potasyum digoksinin etkisini artırır
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: kompanse olmamış

Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.

ROME, değer değer

pH 7,31: asidemi (7,35’in altı)
PaCO₂ 37 mmHg: normal (35–45)
HCO₃⁻ 18 mmol/L: düşük (22–26)

Kompansasyon

kompanse olmamış

Cevap

kompanse olmamış
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: uygun kompansasyon

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Beklenen PaCO₂

1,5·16 + 8 = 32 → 30–34 mmHg

Karşılaştırın

ölçülen: 32 mmHg → uygun kompansasyon

Cevap

uygun kompansasyon
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: LD = 744 mcg

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 7·93 = 651 L

Gereken etkin ilaç miktarı

Vd·C = 651·0,8 = 520,8 mcg

Yükleme dozu

LD = 520,8/(1·0,7) = 744 mcg

Cevap

LD = 744 mcg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır.

6.Klinik farmakokinetik

Cevap: C = 6,054 mg/L

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Kararlı durum düzeyi

Css = 100/4 = 25 mg/L

Hız sabiti

k = 0,693/10 = 0,06931 h⁻¹

Verilen süre sonundaki düzey

C = 25·(1 − e−0,06931·4) = 6,054 mg/L

Cevap

C = 6,054 mg/L
7.Klinik hemşirelik

Cevap: C · Cool it under cool running water for about 20 minutes

Cevap neden bu

Cooling with running water for around 20 minutes limits tissue damage and pain. Ice can cause further injury, and the patient should be kept warm while the burn is cooled.

Cevap

C · Cool it under cool running water for about 20 minutes
8.Klinik hemşirelik

Cevap: D · A patient who has just become breathless after starting an IV antibiotic

Cevap neden bu

Breathlessness soon after a new IV antibiotic suggests possible anaphylaxis, an airway and breathing emergency. The infusion should be stopped and the patient assessed immediately.

Cevap

D · A patient who has just become breathless after starting an IV antibiotic

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses