pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman
Yöntem
Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.
2Alıştırma soruları
1.İnsan anatomisiOrta
Gözün lateral rektus kasını hangi kafa siniri uyarır?
ATroklear sinir (IV)
BOkülomotor sinir (III)
COptik sinir (II)
DAbdusens siniri (VI)
2.İnsan anatomisiZor
İdrar toplayıcı kanallardan çıktıktan sonra bu yapılardan hangi sırayla geçer?
ABöbrek pelvisi, küçük kaliks, büyük kaliks, üreter
BBüyük kaliks, küçük kaliks, böbrek pelvisi, üreter
CKüçük kaliks, büyük kaliks, böbrek pelvisi, üreter
DKüçük kaliks, böbrek pelvisi, büyük kaliks, üreter
3.İnsan fizyolojisiOrta
Birinci kalp sesine (S1) ne neden olur?
AAtriyumların kanla dolması
BAort kapağının açılması
CMitral ve triküspit kapakların kapanması
DAort ve pulmoner kapakların kapanması
4.İnsan fizyolojisiZor
Kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) için hangi spirometri bulgusu tipiktir?
AArtmış zirve ekspiratuvar akım
BDüşük FVC ile normal FEV1
CDüşük FVC ile 0,9'un üzerinde FEV1/FVC oranı
D0,7'nin altında FEV1/FVC oranı
5.MikrobiyolojiOrta
Bağışıklık sisteminin hangi bölümü antikor üretir?
ADoğal öldürücü hücreler
BNötrofiller
CB lenfositlerinden gelişen plazma hücreleri
DLenf düğümlerinde aktive olan sitotoksik T hücreleri
6.MikrobiyolojiZor
Yüksek riskli HPV tipleri serviks kanserine nasıl katkıda bulunur?
AVirüs serviksteki CD4 T hücrelerini yok eder
BViral E6 ve E7 proteinleri tümör baskılayıcılar p53 ve Rb'yi inaktive eder
CVirüs hücreleri o kadar hızlı öldürür ki yerlerini kanser hücreleri alır
DVirüs DNA'ya zarar veren bir endotoksin üretir
7.FarmakolojiOrta
A woman taking the combined pill should seek care urgently for which symptom?
ALight spotting between periods early on
BSlight nausea in the first few weeks
CA painful, swollen calf or sudden chest pain
DMild breast tenderness in the first month
8.FarmakolojiZor
Which finding most favours serotonin syndrome over neuroleptic malignant syndrome?
AA very high creatine kinase
BRecent start of an antipsychotic drug
CSlow onset over days with lead-pipe rigidity
DRapid onset with hyperreflexia and clonus
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,26, PaCO₂ 23 mmHg (3,1 kPa) ve HCO₃⁻ 10 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk metabolik asidoz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.
pH 7,26PaCO₂ 23 mmHg (3,1 kPa)HCO₃⁻ 10 mmol/L
1kompanse olmamış
2kısmen kompanse
3tam kompanse
10.Arter kan gazı yorumlamaZor
Bir alıştırma gazı solunumsal asidoz gösteriyor: pH 7,23, PaCO₂ 81 mmHg (10,8 kPa), HCO₃⁻ 33 mmol/L. Sınıflandırmak için ‘HCO₃⁻ her 10 mmHg için 1 mmol/L artar (akut) ya da 3,5 mmol/L artar (kronik)’ kurallarını kullanın. Cevabınıza tıklayın.
pH 7,23PaCO₂ 81 mmHg (10,8 kPa)HCO₃⁻ 33 mmol/L
1akut
2kronik
3kronik üzerine akut
11.EKG ritim şeridi yorumlamaOrta
Bu DII ritim şeridini yorumlayın. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1atriyal flutter, 3:1 ileti
2normal sinüs ritmi
3sinüs taşikardisi
4atriyal flutter, 4:1 ileti
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Bu hastanın pacemaker’ı var. DII şeridini yorumlayın. Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1üçüncü derece (tam) AV blok
2geniş QRS’li sinüs ritmi
3ventriküler pace’li ritim
4pace’li ritim, yakalama kaybı
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Randomize bir çalışmada 210 hasta yeni bir tedavi, 800 hasta kontrol tedavisi aldı. Tablo, her grupta kaç kişide sonuç (inme gibi istenmeyen bir olay) görüldüğünü gösteriyor. Bir olayı önlemek için tedavi edilmesi gereken sayıyı NNT bulun. Hasta sayısına, tam sayıya yukarı yuvarlayın.
tedavi: 33/210kontrol: 248/800
NNT =
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir tarama testinin duyarlılığı %79 ve özgüllüğü %91. Prevalansın %0,5 olduğu bir popülasyonda kullanılıyor. Pozitif prediktif değeri PPV yüzde olarak bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
Se = 79%Sp = 91%p = 0,5%
PPV = %
3Çözeltiler
1.İnsan anatomisi
Cevap: D · Abdusens siniri (VI)
Cevap neden bu
Abdusens siniri (VI) lateral rektusu uyarır. Hasarında göz dışa doğru hareket edemez ve yatay çift görme oluşur.
Cevap
D · Abdusens siniri (VI)
2.İnsan anatomisi
Cevap: C · Küçük kaliks, büyük kaliks, böbrek pelvisi, üreter
Cevap neden bu
Toplayıcı kanallar böbrek papillalarında küçük kalikslere açılır; bunlar birleşip büyük kaliksleri oluşturur, onlar da böbrek pelvisine, ardından üretere boşalır.
Cevap
C · Küçük kaliks, büyük kaliks, böbrek pelvisi, üreter
3.İnsan fizyolojisi
Cevap: C · Mitral ve triküspit kapakların kapanması
Cevap neden bu
S1 ("lub") sistolün başında atriyoventriküler kapakların kapanmasıyla oluşur. S2 ("dub") semilunar kapakların kapanmasıdır.
Cevap
C · Mitral ve triküspit kapakların kapanması
4.İnsan fizyolojisi
Cevap: D · 0,7'nin altında FEV1/FVC oranı
Cevap neden bu
Daralmış hava yolları ekspirasyonu yavaşlatır; bu yüzden FEV1 FVC'den daha fazla düşer ve oran 0,7'nin altına iner. KOAH'ta bu bronkodilatörlerle tamamen geri dönmez.
Cevap
D · 0,7'nin altında FEV1/FVC oranı
5.Mikrobiyoloji
Cevap: C · B lenfositlerinden gelişen plazma hücreleri
Cevap neden bu
Aktive B hücreleri, antikor salgılayan plazma hücrelerine farklılaşır. Sitotoksik T hücreleri ve NK hücreleri enfekte hücreleri doğrudan öldürür.
Cevap
C · B lenfositlerinden gelişen plazma hücreleri
6.Mikrobiyoloji
Cevap: B · Viral E6 ve E7 proteinleri tümör baskılayıcılar p53 ve Rb'yi inaktive eder
Cevap neden bu
E6 p53'ün yıkımını hızlandırır, E7 ise Rb'ye bağlanır; böylece hücre bölünmesi ve DNA onarımı üzerindeki denetimler kalkar. Enfekte hücreler yıllar içinde mutasyon biriktirip kanserleşebilir.
Cevap
B · Viral E6 ve E7 proteinleri tümör baskılayıcılar p53 ve Rb'yi inaktive eder
7.Farmakoloji
Cevap: C · A painful, swollen calf or sudden chest pain
Cevap neden bu
Combined hormonal contraception increases the risk of venous thromboembolism and, rarely, stroke. Leg pain or swelling, chest pain, breathlessness, severe headache or vision changes need urgent assessment.
Cevap
C · A painful, swollen calf or sudden chest pain
8.Farmakoloji
Cevap: D · Rapid onset with hyperreflexia and clonus
Cevap neden bu
Serotonin syndrome develops within hours of a serotonergic drug and causes clonus, hyperreflexia, agitation, dilated pupils and diarrhoea. NMS develops over days after a dopamine antagonist, with lead-pipe rigidity and slow reflexes.
Cevap
D · Rapid onset with hyperreflexia and clonus
9.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: kısmen kompanse
Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.
ROME, değer değer
pH 7,26: asidemi (7,35’in altı)
PaCO₂ 23 mmHg: düşük (35–45)
HCO₃⁻ 10 mmol/L: düşük (22–26)
Kompansasyon
kısmen kompanse
Cevap
kısmen kompanse
10.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: kronik üzerine akut
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Beklenen HCO₃⁻
akut: 24 + 1·4,1 = 28,1 mmol/L
kronik: 24 + 3,5·4,1 = 38,35 mmol/L
Karşılaştırın
ölçülen: 33 mmol/L → kronik üzerine akut
Cevap
kronik üzerine akut
11.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: atriyal flutter, 3:1 ileti
Ritim ölçütleri (DII derivasyonu): sinüs ritminde her QRS’in öncesinde pozitif bir P dalgası, 0,12–0,20 sn sabit bir PR ve dar bir QRS bulunur: 60–100/dk’da normal sinüs ritmi, 60’ın altında sinüs bradikardisi, 100’ün üzerinde sinüs taşikardisi. Atriyal fibrilasyon: P dalgası yok, fibrilasyon dalgalı temel çizgi ve düzensiz düzensiz R–R. Atriyal flutter: dakikada yaklaşık 250–350 hızında testere dişi flutter dalgaları ve 2:1 ya da 4:1 gibi sabit bir iletim oranı. Birinci derece AV blok: 0,20 sn’nin üzerinde sabit PR ile sinüs ritmi. Junctional ritim: 40–60/dk’da dar QRS, P dalgası yok ya da ters (PR 0,12 sn’nin altında ya da P dalgası QRS’ten sonra). PVK, P dalgası olmayan erken, geniş (0,12 sn ve üzeri), bozuk biçimli bir QRS’tir; T dalgası karşı yöndedir ve çoğunlukla tam kompanse edici bir duraklama izler; bigeminide her ikinci atım bir PVK’dır.
Beş adım
1. Hız: R–R = 18 küçük kare, 1500 ÷ 18 ≈ dakikada 83.
2. Ritim: düzenli, her R–R 0,72 sn.
3. P dalgaları: yok; her 0,24 sn’de bir (250/dk) düzenli testere dişi flutter dalgaları var, her QRS için 3.
4. PR aralığı: ölçülemiyor.
5. QRS: 0,08 sn, dar (0,12 sn’nin altında).
Yorum
atriyal flutter, 3:1 ileti
Cevap
atriyal flutter, 3:1 ileti
12.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: ventriküler pace’li ritim
Pace’li ritimler: bir pacemaker uyarısı dar, dikey bir pace sivri dalgası olarak görünür. Ventriküler bir sivri dalgadan sonra QRS geniştir (0,12 sn veya daha fazla), çünkü uyarı ileti sistemi yerine elektrottan kas boyunca yayılır; sağ ventrikül pacing’inde DII derivasyonunda çoğunlukla negatiftir. Her P dalgasından önceki bir sivri dalga atriyal pacing demektir; çift odacıklı (AV) bir pacemaker ise bir atriyal sivri dalga ve P dalgası, ardından programlanmış AV gecikmesinden sonra bir ventriküler sivri dalga ve geniş bir QRS gösterir. Yakalama, her sivri dalgayı bir depolarizasyonun izlemesi demektir. Yakalama kaybı, ardından P dalgası ya da QRS gelmeyen bir sivri dalgadır; algılama kaybı (hastanın kendi atımlarını yok sayan sivri dalgalar) ve pace etme kaybı (gerektiğinde sivri dalga olmaması) diğer klasik arızalardır.
Beş adım
1. Hız: R–R = 21 küçük kare, 1500 ÷ 21 ≈ dakikada 71.
2. Ritim: düzenli, her R–R 0,84 sn.
3. P dalgaları: görünmüyor; her QRS’nin hemen öncesinde keskin bir pace sivri dalgası var.
4. PR aralığı: ölçülemiyor.
5. QRS: 0,16 sn, geniş ve her sivri dalgayı bir QRS izliyor (yakalama).
Yorum
ventriküler pace’li ritim
Cevap
ventriküler pace’li ritim
Pace’li QRS yapısı gereği geniştir; buna dal bloğu veya ventriküler ritim demeyin.
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: NNT = 7
Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.
Olay hızları
EER = 33/210 = 0,1571
CER = 248/800 = 0,31
Tedavi edilmesi gereken sayı
ARR = 0,31 − 0,1571 = 0,1529
NNT = 1/0,1529 = 6,542 → 7
Cevap
NNT = 7
7 hastanın tedavi edilmesi yaklaşık bir olayı önler.
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: PPV = 4,2 %
Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.