pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman
Yöntem
Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.
2Alıştırma soruları
1.İnsan anatomisiOrta
Mesaneyi hangi tür epitel döşer?
ATek katlı yassı epitel
BTek katlı silindirik epitel
CYalancı çok katlı silindirik epitel
DDeğişici epitel (ürotelyum)
2.İnsan anatomisiZor
Bir hastada göz kapağı düşüklüğü, genişlemiş pupil ve "aşağı ve dışa" bakan bir göz var. En olası hasar gören sinir hangisidir?
ATroklear sinir (IV)
BAbdusens siniri (VI)
COkülomotor sinir (III)
DOptik sinir (II)
3.İnsan fizyolojisiOrta
Vücutta pozitif geri bildirimin klasik bir örneği hangisidir?
AVücut sıcaklığı yükselince terleme
BPlazma ozmolalitesi yükselince ADH salınımı
CDoğum sırasında oksitosin salınımı
DYemekten sonra insülin salınımı
4.İnsan fizyolojisiZor
Sağlıklı bir kişi uzandıktan sonra hızla ayağa kalkıyor. Bayılmayı hangi refleks önler?
AKemoreseptör refleksi solunum hızını ve arteriyel oksijen düzeyini artırır
BBainbridge refleksi kalp hızını düşürür
CADH salınımı kan hacmini hemen iki katına çıkarır
DBaroreseptör refleksi kalp hızını ve damar daralmasını artırır
5.MikrobiyolojiOrta
Hangi aşı canlı atenüe (zayıflatılmış) virüsler içerir?
ATetanoz aşısı
BHepatit B aşısı
CKKK (kızamık, kabakulak, kızamıkçık)
Dİnaktive grip enjeksiyonu
6.MikrobiyolojiZor
Griffith'in 1928 deneyinde, ısıyla öldürülmüş düzgün (S) pnömokokların canlı pürüzlü (R) pnömokoklarla karışımı enjekte edilen fareler öldü. Bu neyi gösterdi?
AVirüsler bakteriler arasında gen taşır
BÖlü bakterilerden gelen bir "dönüştürücü ilke" zararsız bakterileri virülan bakterilere çevirebilir
CIsı pnömokokları öldürmez
DPürüzlü pnömokoklar her zaman düzgün olanlardan daha virülandır
7.FarmakolojiOrta
Amitriptilin gibi trisiklik antidepresanların doz aşımını özellikle tehlikeli kılan nedir?
ASaatler içinde ağır karaciğer yetmezliği
BBöbrek taşları
CKardiyak aritmiler ve nöbetler
DKan şekerinde ani yükselme
8.FarmakolojiZor
A patient taking carbimazole or methimazole (thiamazole) for Graves' disease reports a sore throat and fever. What should the nurse suspect and do?
AThyroid storm; double the next dose of the drug
BA common cold; advise rest and fluids and continue the drug as usual
CAgranulocytosis; stop the drug and check the white cell count urgently
DHypothyroidism; add levothyroxine at once
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma gazı PaCO₂ 26 mmHg (3,5 kPa) gösteriyor. HCO₃⁻ için 24 mmol/L başlangıç değerinden yola çıkın ve şu kuralı kullanın: akut solunumsal alkalozda PaCO₂, 40’ın altındaki her 10 mmHg için HCO₃⁻ değeri 2 mmol/L düşer. Beklenen HCO₃⁻ değerini bulun.
Bu DII şeridi sabit iletim oranlı atriyal flutter gösteriyor. ventriküler hız değerini dakikadaki atım sayısı olarak bulun.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
ventriküler hız = bpm
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Bu hastanın pacemaker’ı var. DII şeridini yorumlayın. Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1üçüncü derece (tam) AV blok
2idioventriküler ritim
3junctional ritim
4çift odacıklı (AV) pace’li ritim
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir olgu-kontrol çalışması, hastalığı olan 370 hastayı (olgular) ve hastalığı olmayan 420 kişiyi (kontroller) karşılaştırıyor. Tablo, her grupta kaç kişinin bir risk etkenine maruz kaldığını gösteriyor. Maruziyet için odds oranını OR bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.
a = 208b = 126c = 162d = 294
OR =
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hastanın bir hastalık için test öncesi olasılığı %60. Duyarlılığı %82 ve özgüllüğü %81 olan bir test negatiftir çıkıyor. Hastalığın test sonrası olasılığını p′ yüzde olarak bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
test öncesi 60%Se = 82%Sp = 81%negatiftir
p′ = %
3Çözeltiler
1.İnsan anatomisi
Cevap: D · Değişici epitel (ürotelyum)
Cevap neden bu
Değişici epitel, mesane gerildikçe hücrelerini yuvarlaktan yassıya doğru değiştirebilir ve bu sırada su geçirmez kalır.
Cevap
D · Değişici epitel (ürotelyum)
2.İnsan anatomisi
Cevap: C · Okülomotor sinir (III)
Cevap neden bu
Okülomotor sinir göz kaslarının çoğunu, levator palpebrayı ve pupil konstriktörünü uyarır. Hasarında lateral rektus ve superior oblik karşı konulmadan çalışır, bu nedenle göz aşağı ve dışa döner.
Cevap
C · Okülomotor sinir (III)
3.İnsan fizyolojisi
Cevap: C · Doğum sırasında oksitosin salınımı
Cevap neden bu
Serviksin gerilmesi oksitosin salınımına yol açar; oksitosin kasılmaları güçlendirir ve daha fazla gerilmeye neden olur. Döngü doğumla biter. Diğer örnekler negatif geri bildirimdir.
Cevap
C · Doğum sırasında oksitosin salınımı
4.İnsan fizyolojisi
Cevap: D · Baroreseptör refleksi kalp hızını ve damar daralmasını artırır
Cevap neden bu
Kan bacaklarda toplanır ve basınç düşer; baroreseptörler daha az uyarı gönderir, bu da saniyeler içinde sempatik etkinliği artırıp vagal etkinliği azaltarak kalp hızını ve damar tonusunu yükseltir.
Cevap
D · Baroreseptör refleksi kalp hızını ve damar daralmasını artırır
5.Mikrobiyoloji
Cevap: C · KKK (kızamık, kabakulak, kızamıkçık)
Cevap neden bu
KKK, biraz çoğalan ve güçlü, uzun süreli bağışıklık sağlayan zayıflatılmış canlı virüsler içerir. Tetanoz bir toksoid, hepatit B ise bir alt birim aşısıdır.
Cevap
C · KKK (kızamık, kabakulak, kızamıkçık)
6.Mikrobiyoloji
Cevap: B · Ölü bakterilerden gelen bir "dönüştürücü ilke" zararsız bakterileri virülan bakterilere çevirebilir
Cevap neden bu
Ölü S suşundan gelen bir şey, canlı R bakterilerini kapsül oluşturan, virülan S bakterilerine dönüştürdü. Avery, MacLeod ve McCarty daha sonra bu dönüştürücü ilkenin DNA olduğunu gösterdi.
Cevap
B · Ölü bakterilerden gelen bir "dönüştürücü ilke" zararsız bakterileri virülan bakterilere çevirebilir
7.Farmakoloji
Cevap: C · Kardiyak aritmiler ve nöbetler
Cevap neden bu
Trisiklikler kalpteki sodyum kanallarını bloke eder (QRS kompleksini genişletir) ve antikolinerjik etkilere sahiptir. Doz aşımında aritmilere, hipotansiyona, nöbetlere ve komaya neden olurlar.
Cevap
C · Kardiyak aritmiler ve nöbetler
8.Farmakoloji
Cevap: C · Agranulocytosis; stop the drug and check the white cell count urgently
Cevap neden bu
Thionamides can cause agranulocytosis, which leaves the patient unable to fight infection. Sore throat, fever or mouth ulcers need an urgent full blood count, and the drug is stopped while waiting.
Cevap
C · Agranulocytosis; stop the drug and check the white cell count urgently
9.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: HCO₃⁻ = 21,2 mmol/L
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
PaCO₂ değişimi
|26 − 40| = 14 mmHg → 1,4 × 10 mmHg
Beklenen HCO₃⁻
HCO₃⁻ = 24 − 2·1,4 = 21,2 mmol/L
Cevap
HCO₃⁻ = 21,2 mmol/L
10.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: uygun kompansasyon
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Beklenen PaCO₂
1,5·8 + 8 = 20 → 18–22 mmHg
Karşılaştırın
ölçülen: 21 mmHg → uygun kompansasyon
Cevap
uygun kompansasyon
11.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: ventriküler hız = 75 bpm
Ritim ölçütleri (DII derivasyonu): sinüs ritminde her QRS’in öncesinde pozitif bir P dalgası, 0,12–0,20 sn sabit bir PR ve dar bir QRS bulunur: 60–100/dk’da normal sinüs ritmi, 60’ın altında sinüs bradikardisi, 100’ün üzerinde sinüs taşikardisi. Atriyal fibrilasyon: P dalgası yok, fibrilasyon dalgalı temel çizgi ve düzensiz düzensiz R–R. Atriyal flutter: dakikada yaklaşık 250–350 hızında testere dişi flutter dalgaları ve 2:1 ya da 4:1 gibi sabit bir iletim oranı. Birinci derece AV blok: 0,20 sn’nin üzerinde sabit PR ile sinüs ritmi. Junctional ritim: 40–60/dk’da dar QRS, P dalgası yok ya da ters (PR 0,12 sn’nin altında ya da P dalgası QRS’ten sonra). PVK, P dalgası olmayan erken, geniş (0,12 sn ve üzeri), bozuk biçimli bir QRS’tir; T dalgası karşı yöndedir ve çoğunlukla tam kompanse edici bir duraklama izler; bigeminide her ikinci atım bir PVK’dır.
Flutter dalgaları
F–F = 5 küçük kare = 0,20 sn → 1500 ÷ 5 = dakikada 300
QRS kompleksleri
R–R = 20 küçük kare = 0,80 sn → 1500 ÷ 20 = dakikada 75
iletim oranı = 300 ÷ 75 = 4:1
Cevap
ventriküler hız = 75 bpm
12.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: çift odacıklı (AV) pace’li ritim
Pace’li ritimler: bir pacemaker uyarısı dar, dikey bir pace sivri dalgası olarak görünür. Ventriküler bir sivri dalgadan sonra QRS geniştir (0,12 sn veya daha fazla), çünkü uyarı ileti sistemi yerine elektrottan kas boyunca yayılır; sağ ventrikül pacing’inde DII derivasyonunda çoğunlukla negatiftir. Her P dalgasından önceki bir sivri dalga atriyal pacing demektir; çift odacıklı (AV) bir pacemaker ise bir atriyal sivri dalga ve P dalgası, ardından programlanmış AV gecikmesinden sonra bir ventriküler sivri dalga ve geniş bir QRS gösterir. Yakalama, her sivri dalgayı bir depolarizasyonun izlemesi demektir. Yakalama kaybı, ardından P dalgası ya da QRS gelmeyen bir sivri dalgadır; algılama kaybı (hastanın kendi atımlarını yok sayan sivri dalgalar) ve pace etme kaybı (gerektiğinde sivri dalga olmaması) diğer klasik arızalardır.
Beş adım
1. Hız: R–R = 21 küçük kare, 1500 ÷ 21 ≈ dakikada 71.
2. Ritim: düzenli, her R–R 0,84 sn.
3. P dalgaları: her P dalgası kendi pace sivri dalgasını izliyor (atriyal pace).
4. AV aralığı: ikinci sivri dalga, birincisinden 0,16 sn sonra geliyor (programlanmış AV gecikmesi).
5. QRS: 0,14 sn, geniş, ikinci sivri dalgadan hemen sonra (ventriküler pace).
Yorum
çift odacıklı (AV) pace’li ritim
Cevap
çift odacıklı (AV) pace’li ritim
Pace’li QRS yapısı gereği geniştir; buna dal bloğu veya ventriküler ritim demeyin.
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: OR = 3
Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.
Maruziyet odds’u
olgu: 208/162 = 1,284
kontroller: 126/294 = 0,4286
Odds oranı
OR = (208·294)/(126·162) = 2,996 ≈ 3
Cevap
OR = 3
OR 1’in üzerinde: maruziyet olgular arasında daha yaygındır.
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: p′ = 25 %
Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.