Tıp Bilimleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 14 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

EKG ritim şeridi yorumlama

Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)

Yöntem

  1. Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
  2. Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
  3. P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
  4. PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
  5. QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.

Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman

Yöntem

  1. Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
  2. Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
  3. Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
  4. Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
  5. Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.

2Alıştırma soruları

1.İnsan anatomisiOrta

Trapezius ve sternokleidomastoid kaslarını hangi kafa siniri uyarır?

  1. AFasiyal sinir (VII)
  2. BVagus siniri (X)
  3. CHipoglossal sinir (XII)
  4. DAksesuar sinir (XI)
2.İnsan anatomisiZor

Sinoatriyal (SA) düğümü en sık hangi koroner arter besler?

  1. ASol ön inen arter
  2. BSol ana koroner arter
  3. CSirkumfleks arter
  4. DSağ koroner arter
3.İnsan fizyolojisiOrta

Vücutta pozitif geri bildirimin klasik bir örneği hangisidir?

  1. AYemekten sonra insülin salınımı
  2. BVücut sıcaklığı yükselince terleme
  3. CDoğum sırasında oksitosin salınımı
  4. DPlazma ozmolalitesi yükselince ADH salınımı
4.İnsan fizyolojisiZor

Henle kulpunun kalın çıkan kolundaki hangi taşıyıcı medüller konsantrasyon gradyanını oluşturmada kilit rol oynar?

  1. ASodyum-glukoz ortak taşıyıcısı (SGLT2)
  2. BAkuaporin-2 su kanalları
  3. CNa⁺–K⁺–2Cl⁻ ortak taşıyıcısı (NKCC2)
  4. DEpitelyal sodyum kanalı (ENaC)
5.MikrobiyolojiOrta

Yeni bir enfeksiyonda ilk yükselen antikor sınıfı hangisidir?

  1. AIgE
  2. BIgA
  3. CIgG
  4. DIgM
6.MikrobiyolojiZor

Bulaştırıcı akciğer tüberkülozu şüphesi olan bir hasta yatırılıyor. Hangi önlemler gerekir?

  1. ACerrahi maskeyle ve yalnızca bir metre içinde damlacık önlemleri
  2. BTB yalnızca kanla yayıldığı için özel önlem gerekmez
  3. CHava yolu önlemleri; ideal olarak negatif basınçlı oda ve personel için solunum maskeleri
  4. DYalnızca eldiven ve önlükle temas önlemleri
7.FarmakolojiOrta

A patient given haloperidol develops a sudden painful twisting of the neck and the eyes roll upward. Which drug is usually given?

  1. ANaloxone
  2. BAn anticholinergic such as benzatropine (benztropine)
  3. CA second dose of haloperidol
  4. DDantrolene by mouth to relax the twisted neck muscles
8.FarmakolojiZor

Why must several weeks pass before starting an MAO inhibitor after stopping fluoxetine?

  1. AMAO inhibitors are absorbed only after fluoxetine is gone
  2. BFluoxetine permanently and irreversibly blocks MAO enzymes
  3. CFluoxetine and its active metabolite have very long half-lives
  4. DFluoxetine must first be converted into an MAO inhibitor
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Alıştırma değerleri: Na⁺ 148 mmol/L, glukoz 10,7 mmol/L ve üre 18,4 mmol/L. Serum ozmolalitesini, Osm = 2·Na⁺ + glukoz + üre, en yakın tam sayıya yuvarlayarak hesaplayın.

Na⁺ 148 mmol/Lglukoz 10,7 mmol/Lüre 18,4 mmol/L
Osm = mOsm/kg
10.Arter kan gazı yorumlamaZor
pH7,357,457,09PaCO₂mmHg354531HCO₃⁻mmol/L22269uygun kompansasyonek solunumsal asidozek solunumsal alkaloz

Bir alıştırma gazı metabolik asidoz gösteriyor: pH 7,09, PaCO₂ 31 mmHg (4,1 kPa), HCO₃⁻ 9 mmol/L. Ölçülen PaCO₂ değerini Winter formülüyle karşılaştırın. Yorumunuza tıklayın.

pH 7,09PaCO₂ 31 mmHg (4,1 kPa)HCO₃⁻ 9 mmol/L
  1. 1uygun kompansasyon
  2. 2ek solunumsal asidoz
  3. 3ek solunumsal alkaloz
11.EKG ritim şeridi yorumlamaOrta
II25 mm/s · 10 mm/mV

Bu düzenli DII şeridinde QT aralığını ve R–R aralığını ölçün, sonra hıza göre düzeltilmiş QTc değerini Bazett formülüyle hesaplayın: QTc = QT/√RR (her ikisi de saniye cinsinden). Cevabı saniye cinsinden üç ondalık basamakla verin.

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
QTc = s
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
II25 mm/s · 10 mm/mVikinci derece AV blok tip IIbirinci derece AV blokjunctional ritimüçüncü derece (tam) AV blok

Bu DII şeridi atriyumlar ile ventriküller arasında bir iletim sorunu gösteriyor. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
  1. 1ikinci derece AV blok tip II
  2. 2birinci derece AV blok
  3. 3junctional ritim
  4. 4üçüncü derece (tam) AV blok
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
olgukontrollermaruz kalmış12775abmaruz kalmamış223395cd

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir olgu-kontrol çalışması, hastalığı olan 350 hastayı (olgular) ve hastalığı olmayan 470 kişiyi (kontroller) karşılaştırıyor. Tablo, her grupta kaç kişinin bir risk etkenine maruz kaldığını gösteriyor. Maruziyet için odds oranını OR bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.

a = 127b = 75c = 223d = 395
OR =
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
CER26%EER?RRR 21%

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir tedavi bir olayın riskini göreli olarak %21 azaltıyor (GRA = %21). Bir hasta grubunda tedavisiz risk (CER) beş yılda %26. Bir olayı önlemek için beş yıl boyunca tedavi edilmesi gereken sayıyı NNT bulun. Hasta sayısına, tam sayıya yukarı yuvarlayın.

RRR = 21%CER = 26%
NNT =

3Çözeltiler

1.İnsan anatomisi

Cevap: D · Aksesuar sinir (XI)

Cevap neden bu

Aksesuar sinir (XI) sternokleidomastoid ve trapeziusu uyarır. Hasarı başı çevirmeyi ve omuz silkmeyi zayıflatır.

Cevap

D · Aksesuar sinir (XI)
2.İnsan anatomisi

Cevap: D · Sağ koroner arter

Cevap neden bu

SA düğüm arteri insanların yaklaşık %60'ında sağ koroner arterden, geri kalanında sirkumfleks arterden çıkar.

Cevap

D · Sağ koroner arter
3.İnsan fizyolojisi

Cevap: C · Doğum sırasında oksitosin salınımı

Cevap neden bu

Serviksin gerilmesi oksitosin salınımına yol açar; oksitosin kasılmaları güçlendirir ve daha fazla gerilmeye neden olur. Döngü doğumla biter. Diğer örnekler negatif geri bildirimdir.

Cevap

C · Doğum sırasında oksitosin salınımı
4.İnsan fizyolojisi

Cevap: C · Na⁺–K⁺–2Cl⁻ ortak taşıyıcısı (NKCC2)

Cevap neden bu

NKCC2, Na⁺, K⁺ ve Cl⁻'yi su olmadan tübülden interstisyuma taşır ve medüller gradyanı oluşturur. Furosemid gibi kıvrım diüretikleri onu bloke eder.

Cevap

C · Na⁺–K⁺–2Cl⁻ ortak taşıyıcısı (NKCC2)
5.Mikrobiyoloji

Cevap: D · IgM

Cevap neden bu

Birincil yanıtta ilk IgM görünür; IgG onu izler ve uzun süreli koruma sağlar. Bu yüzden pozitif IgM yakın zamanda geçirilmiş enfeksiyonu düşündürür.

Cevap

D · IgM
6.Mikrobiyoloji

Cevap: C · Hava yolu önlemleri; ideal olarak negatif basınçlı oda ve personel için solunum maskeleri

Cevap neden bu

M. tuberculosis uzun süre havada asılı kalabilen damlacık çekirdekleriyle yayılır. Hastaların mümkünse negatif basınçlı tek kişilik odaya alınması gerekir; personel FFP2/FFP3 veya N95 solunum maskesi takar.

Cevap

C · Hava yolu önlemleri; ideal olarak negatif basınçlı oda ve personel için solunum maskeleri
7.Farmakoloji

Cevap: B · An anticholinergic such as benzatropine (benztropine)

Cevap neden bu

Acute dystonia is caused by dopamine blockade, which leaves acetylcholine activity relatively high. An IM or IV anticholinergic usually relieves it within minutes.

Cevap

B · An anticholinergic such as benzatropine (benztropine)
8.Farmakoloji

Cevap: C · Fluoxetine and its active metabolite have very long half-lives

Cevap neden bu

Norfluoxetine, the active metabolite of fluoxetine, stays in the body for weeks. A long washout is needed before an MAOI to avoid serotonin syndrome.

Cevap

C · Fluoxetine and its active metabolite have very long half-lives
9.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: Osm = 325 mOsm/kg

Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.

Hesaplanan ozmolalite

Osm = 2·148 + 10,7 + 18,4 = 325,1 ≈ 325 mOsm/kg

Cevap

Osm = 325 mOsm/kg
10.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: ek solunumsal asidoz

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Beklenen PaCO₂

1,5·9 + 8 = 21,5 → 19,5–23,5 mmHg

Karşılaştırın

ölçülen: 31 mmHg → ek solunumsal asidoz

Cevap

ek solunumsal asidoz
11.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: QTc = 0,49 s

QT ve QTc: QT aralığı QRS kompleksinin başından T dalgasının sonuna kadar uzanır. Kalp hızı arttıkça kısalır; bu nedenle saniye cinsinden R–R aralığı kullanılarak hıza göre düzeltilir: Bazett QTc = QT/√RR ve Fridericia QTc = QT/∛RR. Bazett çoğu ders kitabında kullanılan formüldür; hızlı hızlarda fazla düzeltir, bu durumlarda Fridericia tercih edilir. Sınırlar kaynaklara göre değişir: erkeklerde yaklaşık 0,45 sn, kadınlarda 0,46 sn üzerindeki QTc genellikle uzamış, 0,50 sn üzeri ise belirgin uzamış olarak adlandırılır.

Ölçün

QT = 12 × 0,04 = 0,48 s
RR = 24 × 0,04 = 0,96 s

Bazett formülü

QTc = 0,48/√0,96 = 0,48/0,9798 = 0,49 s

Cevap

QTc = 0,49 s

Hem erkekler (yaklaşık 0,45 sn) hem kadınlar (yaklaşık 0,46 sn) için olağan sınırların üzerinde: uzamış. (490 ms)

12.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: üçüncü derece (tam) AV blok

AV bloklar: P dalgalarını sırayla işaretleyin ve hangilerini QRS’in izlediğini kontrol edin. Birinci derece: her P iletilir, PR sabit ve 0,20 sn’nin üzerinde. İkinci derece tip I (Mobitz I, Wenckebach): bir P dalgası iletilmeyene kadar PR atımdan atıma uzar, sonra döngü yeniden başlar (grup atımları). İkinci derece tip II (Mobitz II): iletilen atımların PR’si sabit kalır ve P dalgaları ansızın iletilmez; QRS çoğunlukla geniştir. Üçüncü derece (tam) blok: P dalgaları ve QRS kompleksleri kendi içinde düzenlidir ama birbirinden bağımsızdır, PR rastgele değişir ve atriyal hız kaçış hızından yüksektir (junctional 40–60/dk ve dar QRS, ventriküler 20–40/dk ve geniş QRS). 2:1 blok tek bir şeritten tip I ya da tip II olarak adlandırılamaz.

Beş adım

1. Hız: R–R = 28 küçük kare, 1500 ÷ 28 ≈ dakikada 54.
2. Ritim: R–R düzenli (1,12 sn) ve P–P düzenli (0,80 sn), ancak ikisi birbirinden bağımsız.
3. P dalgaları: pozitif ve dakikada 75 hızında düzenli, ancak QRS komplekslerine bağlı değil; bazıları bir QRS ya da T dalgasının içinde gizleniyor.
4. PR aralığı: atımdan atıma değişiyor; sabit bir ilişki yok.
5. QRS: 0,08 sn, dar (0,12 sn’nin altında).

Yorum

üçüncü derece (tam) AV blok

Cevap

üçüncü derece (tam) AV blok

Tip II ve üçüncü derece bloklar ansızın ilerleyebilenlerdir; bu nedenle ders kitapları onları tip I’den daha ciddi olarak sıralar.

13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: OR = 3

Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.

Maruziyet odds’u

olgu: 127/223 = 0,5695
kontroller: 75/395 = 0,1899

Odds oranı

OR = (127·395)/(75·223) = 2,999 ≈ 3

Cevap

OR = 3

OR 1’in üzerinde: maruziyet olgular arasında daha yaygındır.

14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: NNT = 19

Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.

Mutlak risk azalması

ARR = 0,26·0,21 = 0,0546

Tedavi edilmesi gereken sayı

NNT = 1/0,0546 = 18,32 → 19

Cevap

NNT = 19

Aynı göreli etki, başlangıç riski daha yüksek olduğunda daha küçük bir NNT verir.

ExamProblems · examproblems.com/courses/medical-sciences