Tıp Bilimleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 14 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

EKG ritim şeridi yorumlama

Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)

Yöntem

  1. Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
  2. Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
  3. P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
  4. PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
  5. QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.

Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman

Yöntem

  1. Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
  2. Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
  3. Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
  4. Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
  5. Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.

2Alıştırma soruları

1.İnsan anatomisiOrta

Kalp duvarının hangi katmanı kalp kasını içerir?

  1. AMiyokard
  2. BEpikard
  3. CEndokard
  4. DPerikard
2.İnsan anatomisiZor

Fleksiyonun başında femuru tibia üzerinde laterale döndürerek tam ekstansiyondaki dizin "kilidini açan" kas hangisidir?

  1. ASartorius
  2. BPopliteus
  3. CBiceps femoris
  4. DGastroknemius
3.İnsan fizyolojisiOrta

Kalp kası neden iskelet kası gibi tetanik kasılmaya sokulamaz?

  1. AYalnızca hormonlarla kontrol edilir
  2. BSarkoplazmik retikulumunda kalsiyum yoktur
  3. CUzun refrakter dönemi neredeyse kasılma kadar sürer
  4. DÇizgili değildir
4.İnsan fizyolojisiZor

Laktaz eksikliği olan bir kişi süt içtikten sonra neden ishal ve şişkinlik yaşar?

  1. ALaktoz çok hızlı emilir ve kan şekerini yükseltir
  2. BSüt proteini alerjik bir reaksiyonu tetikler
  3. CLaktoz villuslara doğrudan zarar verir
  4. DSindirilmemiş laktoz bağırsağa su çeker ve kolon bakterilerince fermente edilir
5.MikrobiyolojiOrta

İleri evre HIV'li bir kişide Pneumocystis jirovecii pnömonisi neye örnektir?

  1. AVektörle bulaşan enfeksiyon
  2. BGıda kaynaklı enfeksiyon
  3. CZoonotik enfeksiyon
  4. DFırsatçı enfeksiyon
6.MikrobiyolojiZor

Primer sifiliz tipik olarak nasıl ortaya çıkar?

  1. AGenital bölgede veya ağızda küçük kabarcıklardan oluşan ağrılı bir küme ile
  2. BAvuç içleri ve ayak tabanlarında yaygın bir döküntüyle
  3. CKalp ve beyin hasarıyla
  4. DEnfeksiyon yerinde ağrısız bir ülser (şankr) ile
7.FarmakolojiOrta

Which description fits tardive dyskinesia?

  1. AA low white cell count with sore throat and fever
  2. BInvoluntary movements of the lips, tongue and face after long-term antipsychotic use
  3. CHigh fever with lead-pipe rigidity and confusion
  4. DA sudden painful spasm of the neck muscles and upward rolling of the eyes within days of the first dose
8.FarmakolojiZor

A noradrenaline infusion is running through a peripheral cannula. The skin around the site becomes pale, cold and hard. What should the nurse do?

  1. AApply heat and massage the area, then continue the infusion
  2. BStop the infusion at that site and follow the extravasation protocol
  3. CLeave the infusion running and recheck in 4 hours
  4. DIncrease the rate to improve blood flow to the area
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Bir alıştırma gazı PaCO₂ 57 mmHg (7,6 kPa) gösteriyor. HCO₃⁻ için 24 mmol/L başlangıç değerinden yola çıkın ve şu kuralı kullanın: kronik solunumsal asidozda PaCO₂, 40’ın üstündeki her 10 mmHg için HCO₃⁻ değeri 3,5 mmol/L artar. Beklenen HCO₃⁻ değerini bulun.

PaCO₂ 57 mmHg (7,6 kPa)başlangıç değeri: 40 mmHg, 24 mmol/L
HCO₃⁻ = mmol/L
10.Arter kan gazı yorumlamaZor
pH7,357,457,32PaCO₂mmHg354534HCO₃⁻mmol/L222617ek normal açıklı asidozsaf yüksek açıklı asidozek metabolik alkaloz

Bir alıştırma gazı pH 7,32, PaCO₂ 34 mmHg (4,5 kPa) ve HCO₃⁻ 17 mmol/L gösteriyor; Na⁺ 136 ve Cl⁻ 85 mmol/L. Anyon açığını ve delta oranını kullanarak en iyi yorumu seçip tıklayın.

pH 7,32PaCO₂ 34 mmHg (4,5 kPa)HCO₃⁻ 17 mmol/LNa⁺ 136 mmol/LCl⁻ 85 mmol/L
  1. 1ek normal açıklı asidoz
  2. 2saf yüksek açıklı asidoz
  3. 3ek metabolik alkaloz
11.EKG ritim şeridi yorumlamaOrta
II25 mm/s · 10 mm/mV

Bu düzenli DII şeridinde QT aralığını ve R–R aralığını ölçün, sonra hıza göre düzeltilmiş QTc değerini Bazett formülüyle hesaplayın: QTc = QT/√RR (her ikisi de saniye cinsinden). Cevabı saniye cinsinden üç ondalık basamakla verin.

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
QTc = s
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
II25 mm/s · 10 mm/mV

Bu DII şeridi bir AV blok gösteriyor; bu nedenle atriyumlar ve ventriküller farklı hızlarda atıyor. QRS kompleksleri düzenli: ventriküler hız değerini dakikadaki atım sayısı olarak bulun (1500 yöntemi, tam sayı).

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
ventriküler hız = bpm
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
kişiyıl1590225900,533001yeni olgu39

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir kohortta insan grupları farklı sürelerde izlendi (tabloya bakın: her biri için kişi sayısı ve izlem yılı). İzlem sırasında 39 yeni olgu görüldü. İnsidans hızını IR 1000 kişi-yılda bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

590 × 2 yıl590 × 0,5 yıl300 × 1 yıl39 yeni olgu
IR = 1000 kişi-yılda
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
p (%)PPV (%)10%PPV = ?100

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir tarama testinin duyarlılığı %79 ve özgüllüğü %91. Prevalansın %10 olduğu bir popülasyonda kullanılıyor. Pozitif prediktif değeri PPV yüzde olarak bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

Se = 79%Sp = 91%p = 10%
PPV = %

3Çözeltiler

1.İnsan anatomisi

Cevap: A · Miyokard

Cevap neden bu

Miyokard kalın, orta kas katmanıdır. Endokard boşlukları döşer, epikard ise dışını örter.

Cevap

A · Miyokard
2.İnsan anatomisi

Cevap: B · Popliteus

Cevap neden bu

Tam ekstansiyonda diz, femurun medial rotasyonuyla kilitlenir. Popliteus, fleksiyonun başlayabilmesi için femuru sabit tibia üzerinde laterale döndürerek kilidi açar.

Cevap

B · Popliteus
3.İnsan fizyolojisi

Cevap: C · Uzun refrakter dönemi neredeyse kasılma kadar sürer

Cevap neden bu

Kardiyak aksiyon potansiyelinin platosu uzun bir refrakter dönem sağlar; bu yüzden kas yeniden uyarılabilmeden önce gevşer. Bu, kalbin yeniden dolmasına imkân verir.

Cevap

C · Uzun refrakter dönemi neredeyse kasılma kadar sürer
4.İnsan fizyolojisi

Cevap: D · Sindirilmemiş laktoz bağırsağa su çeker ve kolon bakterilerince fermente edilir

Cevap neden bu

Emilmeyen laktoz ozmotik olarak etki eder ve suyu lümene çeker. Kolon bakterileri onu fermente ederek gaz ve kısa zincirli yağ asitleri üretir.

Cevap

D · Sindirilmemiş laktoz bağırsağa su çeker ve kolon bakterilerince fermente edilir
5.Mikrobiyoloji

Cevap: D · Fırsatçı enfeksiyon

Cevap neden bu

Fırsatçı enfeksiyonlar zayıflamış bağışıklık sisteminden yararlanır. HIV'de CD4 sayısı düşük düzeylere indiğinde sıklaşırlar.

Cevap

D · Fırsatçı enfeksiyon
6.Mikrobiyoloji

Cevap: D · Enfeksiyon yerinde ağrısız bir ülser (şankr) ile

Cevap neden bu

Treponema pallidum primer evrede ağrısız bir şankra neden olur. Sekonder evre döküntü ve sistemik belirtiler getirir; tersiyer sifiliz kalbe ve sinir sistemine zarar verebilir. Ağrılı kabarcıklar herpesi düşündürür.

Cevap

D · Enfeksiyon yerinde ağrısız bir ülser (şankr) ile
7.Farmakoloji

Cevap: B · Involuntary movements of the lips, tongue and face after long-term antipsychotic use

Cevap neden bu

Tardive dyskinesia develops after months or years of dopamine-blocking drugs and may be permanent. Patients are screened regularly so that treatment can be changed early.

Cevap

B · Involuntary movements of the lips, tongue and face after long-term antipsychotic use
8.Farmakoloji

Cevap: B · Stop the infusion at that site and follow the extravasation protocol

Cevap neden bu

Extravasation of a vasopressor can cause tissue necrosis. The infusion is stopped and moved to another site, and phentolamine, an alpha blocker, may be injected into the area to reverse vasoconstriction.

Cevap

B · Stop the infusion at that site and follow the extravasation protocol
9.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: HCO₃⁻ = 29,95 mmol/L

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

PaCO₂ değişimi

|57 − 40| = 17 mmHg → 1,7 × 10 mmHg

Beklenen HCO₃⁻

HCO₃⁻ = 24 + 3,5·1,7 = 29,95 mmol/L

Cevap

HCO₃⁻ = 29,95 mmol/L
10.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: ek metabolik alkaloz

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Anyon açığı

AG = 136 − (85 + 17) = 34

Delta oranı

(34 − 12)/(24 − 17) = 3,143
ek metabolik alkaloz

Cevap

ek metabolik alkaloz
11.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: QTc = 0,492 s

QT ve QTc: QT aralığı QRS kompleksinin başından T dalgasının sonuna kadar uzanır. Kalp hızı arttıkça kısalır; bu nedenle saniye cinsinden R–R aralığı kullanılarak hıza göre düzeltilir: Bazett QTc = QT/√RR ve Fridericia QTc = QT/∛RR. Bazett çoğu ders kitabında kullanılan formüldür; hızlı hızlarda fazla düzeltir, bu durumlarda Fridericia tercih edilir. Sınırlar kaynaklara göre değişir: erkeklerde yaklaşık 0,45 sn, kadınlarda 0,46 sn üzerindeki QTc genellikle uzamış, 0,50 sn üzeri ise belirgin uzamış olarak adlandırılır.

Ölçün

QT = 11 × 0,04 = 0,44 s
RR = 20 × 0,04 = 0,80 s

Bazett formülü

QTc = 0,44/√0,80 = 0,44/0,8944 = 0,492 s

Cevap

QTc = 0,492 s

Hem erkekler (yaklaşık 0,45 sn) hem kadınlar (yaklaşık 0,46 sn) için olağan sınırların üzerinde: uzamış. (492 ms)

12.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: ventriküler hız = 27 bpm

AV bloklar: P dalgalarını sırayla işaretleyin ve hangilerini QRS’in izlediğini kontrol edin. Birinci derece: her P iletilir, PR sabit ve 0,20 sn’nin üzerinde. İkinci derece tip I (Mobitz I, Wenckebach): bir P dalgası iletilmeyene kadar PR atımdan atıma uzar, sonra döngü yeniden başlar (grup atımları). İkinci derece tip II (Mobitz II): iletilen atımların PR’si sabit kalır ve P dalgaları ansızın iletilmez; QRS çoğunlukla geniştir. Üçüncü derece (tam) blok: P dalgaları ve QRS kompleksleri kendi içinde düzenlidir ama birbirinden bağımsızdır, PR rastgele değişir ve atriyal hız kaçış hızından yüksektir (junctional 40–60/dk ve dar QRS, ventriküler 20–40/dk ve geniş QRS). 2:1 blok tek bir şeritten tip I ya da tip II olarak adlandırılamaz.

Atriyal hız

P–P = 20 küçük kare = 0,80 sn → 1500 ÷ 20 = 75 ≈ dakikada 75

Ventriküler hız

R–R = 55 küçük kare = 2,20 sn → 1500 ÷ 55 = 27,27 ≈ dakikada 27

Cevap

ventriküler hız = 27 bpm

Cevap

ventriküler hız = 27 bpm

Geniş kompleksli ventriküler kaçış ritmiyle (genellikle dakikada 20–40) üçüncü derece blok.

13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: IR = 22 1000 kişi-yılda

Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.

Kişi-yıl

PY = 590·2 + 590·0,5 + 300·1 = 1775

İnsidans hızı

IR = 39/1775·1000 = 22 1000 kişi-yılda

Cevap

IR = 22 1000 kişi-yılda
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: PPV = 49,4 %

Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.

Gerçek ve yanlış pozitifler (kişi başına)

Se·p = 0,79·0,1 = 0,079
(1 − Sp)·(1 − p) = 0,09·0,9 = 0,081

Pozitif prediktif değer

PPV = 0,079/(0,079 + 0,081) = 0,4938 ≈ 49,4%

Cevap

PPV = 49,4%

Prevalans ne kadar düşükse aynı testin PPD’si o kadar düşüktür.

ExamProblems · examproblems.com/courses/medical-sciences