pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman
Yöntem
Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.
2Alıştırma soruları
1.İnsan anatomisiOrta
Beyin sapının hangi bölümü ana kardiyovasküler ve solunum merkezlerini içerir?
AMedulla oblongata
BOrta beyin
CSerebellum
DPons
2.İnsan anatomisiZor
Dizin hangi bağı tibianın femura göre öne kaymasını önler?
AÖn çapraz bağ
Bİç yan bağ
CPatellar bağ
DArka çapraz bağ
3.İnsan fizyolojisiOrta
Oksijen-hemoglobin ayrışma eğrisi neden S şeklindedir?
AHemoglobin yalnızca bir oksijen molekülü bağlayabilir
BBir oksijenin bağlanması sonrakinin daha kolay bağlanmasını sağlar
CAlyuvarlar oksijen aldıkça boyut değiştirir
DOksijen yüksek kısmi basınçta plazmada daha iyi çözünür
4.İnsan fizyolojisiZor
Glomerüler filtrasyon hızını ölçmede altın standart olarak hangi maddenin klirensi kullanılır?
AÜre
BKreatinin
Cİnülin
DGlikoz
5.MikrobiyolojiOrta
Konjugasyon sırasında DNA bakteriler arasında nasıl aktarılır?
ABir seks pilusu aracılığıyla doğrudan temasla
Bİki bakteri hücresinin tek hücrede birleşmesiyle
CBakteri DNA'sı taşıyan bir bakteriyofajla
DOrtamdaki serbest DNA'nın alınmasıyla
6.MikrobiyolojiZor
1840'larda Ignaz Semmelweis bir Viyana doğum kliniğinde lohusa humması kaynaklı ölümleri azalttı. Ne uygulamaya koydu?
AAnnelerin penisilinle tedavisini
BKadınları muayene etmeden önce klorlu kireçle el yıkamayı
CAnnelerin doğumdan sonra ayrı izolasyon odalarında tutulmasını
DTüm annelerin doğumdan önce aşılanmasını
7.FarmakolojiOrta
After several years of levodopa treatment, which problem is common?
APermanent hearing loss
BDyskinesias and "on–off" fluctuations in response
CComplete and permanent loss of all Parkinson's symptoms
DSevere hypoglycaemia after each dose
8.FarmakolojiZor
A 19-year-old woman is starting isotretinoin for severe acne. Which requirement is most important?
AReliable contraception and pregnancy tests, as it is highly teratogenic
BA high-vitamin A diet to boost the effect
CWeekly hearing tests and monthly eye examinations during treatment
DTaking the drug only at weekends
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma gazı PaCO₂ 26 mmHg (3,5 kPa) gösteriyor. HCO₃⁻ için 24 mmol/L başlangıç değerinden yola çıkın ve şu kuralı kullanın: akut solunumsal alkalozda PaCO₂, 40’ın altındaki her 10 mmHg için HCO₃⁻ değeri 2 mmol/L düşer. Beklenen HCO₃⁻ değerini bulun.
Bu DII şeridi, bir duraklamalı sinüs ritmini gösteriyor. Duraklama boyunca R–R aralığı olan duraklama değerini saniye cinsinden ölçün.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
duraklama = s
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Bu DII şeridi atriyumlar ile ventriküller arasında bir iletim sorunu gösteriyor. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1ikinci derece AV blok tip I (Wenckebach)
2junctional ritim
3birinci derece AV blok
4üçüncü derece (tam) AV blok
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Randomize bir çalışmada 370 hasta yeni bir tedavi, 340 hasta kontrol tedavisi aldı. Tablo, her grupta kaç kişide sonuç (inme gibi istenmeyen bir olay) görüldüğünü gösteriyor. Göreli risk azalmasını RRR yüzde olarak bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
tedavi: 47/370kontrol: 109/340
RRR = %
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir tedavi bir olayın riskini göreli olarak %23 azaltıyor (GRA = %23). Bir hasta grubunda tedavisiz risk (CER) beş yılda %30. Bir olayı önlemek için beş yıl boyunca tedavi edilmesi gereken sayıyı NNT bulun. Hasta sayısına, tam sayıya yukarı yuvarlayın.
RRR = 23%CER = 30%
NNT =
3Çözeltiler
1.İnsan anatomisi
Cevap: A · Medulla oblongata
Cevap neden bu
Medulla oblongata kalp hızını, kan basıncını ve solunum ritmini düzenleyen hayati merkezleri içerir.
Cevap
A · Medulla oblongata
2.İnsan anatomisi
Cevap: A · Ön çapraz bağ
Cevap neden bu
Ön çapraz bağ tibianın öne kaymasını sınırlar; pozitif ön çekmece ya da Lachman testi ÖÇB yırtığını düşündürür.
Cevap
A · Ön çapraz bağ
3.İnsan fizyolojisi
Cevap: B · Bir oksijenin bağlanması sonrakinin daha kolay bağlanmasını sağlar
Cevap neden bu
Hemoglobin kooperatif bağlanma gösterir: bağlanan her O₂ kalan bölgelerin afinitesini artırır ve sigmoid bir eğri ortaya çıkar.
Cevap
B · Bir oksijenin bağlanması sonrakinin daha kolay bağlanmasını sağlar
4.İnsan fizyolojisi
Cevap: C · İnülin
Cevap neden bu
İnülin serbestçe süzülür, geri emilmez ve salgılanmaz; bu yüzden klirensi tam olarak GFH'ye eşittir. Kreatinin biraz salgılandığı için GFH'yi hafifçe yüksek gösterir.
Cevap
C · İnülin
5.Mikrobiyoloji
Cevap: A · Bir seks pilusu aracılığıyla doğrudan temasla
Cevap neden bu
Konjugasyonda verici hücre alıcıya bir pilus uzatır ve DNA'yı, çoğu zaman bir plazmidi, aktarır. Antibiyotik direnç genlerinin yayılmasının önemli bir yoludur.
Cevap
A · Bir seks pilusu aracılığıyla doğrudan temasla
6.Mikrobiyoloji
Cevap: B · Kadınları muayene etmeden önce klorlu kireçle el yıkamayı
Cevap neden bu
Semmelweis, otopsi de yapan doktorların yönettiği serviste ölüm oranının daha yüksek olduğunu fark etti. Klorlu kireçle el dezenfeksiyonu, mikrop teorisi kabul edilmeden çok önce ölümleri keskin biçimde azalttı.
Cevap
B · Kadınları muayene etmeden önce klorlu kireçle el yıkamayı
7.Farmakoloji
Cevap: B · Dyskinesias and "on–off" fluctuations in response
Cevap neden bu
Long-term levodopa use often leads to motor fluctuations, with periods of good control and periods of stiffness, and to dyskinesias at peak dose. Dose timing and add-on drugs are adjusted to manage this.
Cevap
B · Dyskinesias and "on–off" fluctuations in response
8.Farmakoloji
Cevap: A · Reliable contraception and pregnancy tests, as it is highly teratogenic
Cevap neden bu
Isotretinoin causes severe birth defects. Pregnancy prevention programmes require effective contraception and regular pregnancy tests before, during and after treatment.
Cevap
A · Reliable contraception and pregnancy tests, as it is highly teratogenic
9.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: HCO₃⁻ = 21,2 mmol/L
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
PaCO₂ değişimi
|26 − 40| = 14 mmHg → 1,4 × 10 mmHg
Beklenen HCO₃⁻
HCO₃⁻ = 24 − 2·1,4 = 21,2 mmol/L
Cevap
HCO₃⁻ = 21,2 mmol/L
10.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: uygun kompansasyon
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Beklenen PaCO₂
1,5·11 + 8 = 24,5 → 22,5–26,5 mmHg
Karşılaştırın
ölçülen: 24 mmHg → uygun kompansasyon
Cevap
uygun kompansasyon
11.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: duraklama = 1,72 s
Dar kompleksli taşikardi ve duraklamalar: supraventriküler taşikardi (SVT), dakikada yaklaşık 150–250 hızında, dar QRS komplekslerine sahip düzenli bir taşikardidir; P dalgaları genellikle QRS kompleksinin veya T dalgasının içinde gizlendiği için görünmez. İstirahatteki bir yetişkinde sinüs taşikardisi genellikle dakikada yaklaşık 150’nin altındadır ve her QRS’den önce görünür bir P dalgası vardır; 2:1 iletili atriyal flutter çoğunlukla dakikada yaklaşık 150 hızındadır ve testere dişi dalgaları gösterir. Sinüs arrestinde sinüs düğümü bir an için ateşlemeyi bırakır: P dalgası ve QRS olmayan, süresi P–P döngülerinin tam katı olmayan bir duraklama oluşur (tam iki veya üç döngülük bir duraklama bunun yerine sinüs çıkış blokunu düşündürür).
Ölçün
Duraklama boyunca R’den R’ye 43 küçük kare
Dönüştür
duraklama = 43 × 0,04 s = 1,72 s
P–P ile karşılaştırın
1,72 ÷ 0,76 ≈ 2,3 P–P döngüsü, tam sayı değil
Cevap
duraklama = 1,72 s
Duraklamada P dalgası görünmüyor ve duraklama P–P döngülerinin tam katı değil: sinüs arresti. Tam iki veya üç döngülük bir duraklama sinüs çıkış blokunu düşündürürdü.
12.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: üçüncü derece (tam) AV blok
AV bloklar: P dalgalarını sırayla işaretleyin ve hangilerini QRS’in izlediğini kontrol edin. Birinci derece: her P iletilir, PR sabit ve 0,20 sn’nin üzerinde. İkinci derece tip I (Mobitz I, Wenckebach): bir P dalgası iletilmeyene kadar PR atımdan atıma uzar, sonra döngü yeniden başlar (grup atımları). İkinci derece tip II (Mobitz II): iletilen atımların PR’si sabit kalır ve P dalgaları ansızın iletilmez; QRS çoğunlukla geniştir. Üçüncü derece (tam) blok: P dalgaları ve QRS kompleksleri kendi içinde düzenlidir ama birbirinden bağımsızdır, PR rastgele değişir ve atriyal hız kaçış hızından yüksektir (junctional 40–60/dk ve dar QRS, ventriküler 20–40/dk ve geniş QRS). 2:1 blok tek bir şeritten tip I ya da tip II olarak adlandırılamaz.
Beş adım
1. Hız: R–R = 30 küçük kare, 1500 ÷ 30 ≈ dakikada 50.
2. Ritim: R–R düzenli (1,20 sn) ve P–P düzenli (0,72 sn), ancak ikisi birbirinden bağımsız.
3. P dalgaları: pozitif ve dakikada 83 hızında düzenli, ancak QRS komplekslerine bağlı değil; bazıları bir QRS ya da T dalgasının içinde gizleniyor.
4. PR aralığı: atımdan atıma değişiyor; sabit bir ilişki yok.
5. QRS: 0,08 sn, dar (0,12 sn’nin altında).
Yorum
üçüncü derece (tam) AV blok
Cevap
üçüncü derece (tam) AV blok
Tip II ve üçüncü derece bloklar ansızın ilerleyebilenlerdir; bu nedenle ders kitapları onları tip I’den daha ciddi olarak sıralar.
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: RRR = 60,4 %
Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.
Olay hızları
EER = 47/370 = 0,127
CER = 109/340 = 0,3206
Göreli risk azalması
ARR = 0,3206 − 0,127 = 0,1936
RRR = 0,1936/0,3206 = 0,6038 ≈ 60,4%
Cevap
RRR = 60,4%
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: NNT = 15
Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.
Mutlak risk azalması
ARR = 0,3·0,23 = 0,069
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/0,069 = 14,49 → 15
Cevap
NNT = 15
Aynı göreli etki, başlangıç riski daha yüksek olduğunda daha küçük bir NNT verir.