pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman
Yöntem
Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.
2Alıştırma soruları
1.İnsan anatomisiOrta
Karpal tünel sendromunda hangi sinir sıkışır?
ARadial sinir
BUlnar sinir
CMuskülokutanöz sinir
DMedian sinir
2.İnsan anatomisiZor
Lomber ponksiyon sırasında iğne epidural aralığa girmeden önce delinen son bağ hangisidir?
ASupraspinöz bağ
BLigamentum flavum
Cİnterspinöz bağ
DPosterior longitudinal bağ
3.İnsan fizyolojisiOrta
Sekretin hormonu asit duodenuma girdiğinde salınır. Temel etkisi nedir?
AMideden asit salgısı
BPankreastan bikarbonat salgısı
CEndokrin pankreastan insülin salınımı
DSafra kesesinin kasılması
4.İnsan fizyolojisiZor
Ateşin başlangıcında bir hasta vücut sıcaklığı yükseldiği hâlde titriyor ve üşüyor. Neden?
ATerleme vücudu zaten çok fazla soğutmuştur
BVücut ısı üretme yeteneğini kaybetmiştir
CCiltteki termoreseptörler yok olmuştur
DPirojenler hipotalamik ayar noktasını mevcut vücut sıcaklığının üzerine çıkarır
5.MikrobiyolojiOrta
Tüberküloza hangi organizma neden olur ve onu Gram yöntemiyle boyamayı ne zorlaştırır?
ABoyayı alacak hücre duvarı olmayan Mycoplasma pneumoniae
BAmipler içinde yaşayan Legionella pneumophila
CKapsülü olan Streptococcus pneumoniae
DMumsu, mikolik asitli bir duvarı olan Mycobacterium tuberculosis
6.MikrobiyolojiZor
Boğaz ağrısı, ateş ve şiş lenf düğümleri olan genç bir erişkine amoksisilin veriliyor ve yaygın bir döküntü gelişiyor. En olası enfeksiyon hangisidir?
AStreptokokal tonsillit
BEpstein–Barr virüsünün neden olduğu enfeksiyöz mononükleoz
CKızamık
DSuçiçeği
7.FarmakolojiOrta
An IV site is cool, swollen and pale, and the infusion is running slowly. What should the nurse do?
AStop the infusion, remove the cannula and elevate the limb
BIncrease the infusion rate to push through and clear the blockage
CFlush the cannula forcefully with saline
DApply a tight bandage over the site
8.FarmakolojiZor
A patient taking azathioprine is prescribed allopurinol for gout. What is the main danger?
ASevere bone marrow suppression, because azathioprine breakdown is reduced
BSevere hypertension from the combination
CGout becomes worse because allopurinol is inactivated by azathioprine
DLiver enzyme induction, making azathioprine ineffective
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,25, PaCO₂ 40 mmHg (5,3 kPa) ve HCO₃⁻ 17 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk metabolik asidoz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.
Bu DII ritim şeridini yorumlayın. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1sinüs aritmisi
2ventriküler bigemini
3atriyal fibrilasyon
4normal sinüs ritmi
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Bu hastanın pacemaker’ı var. DII şeridini yorumlayın. Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1geniş QRS’li sinüs ritmi
2çift odacıklı (AV) pace’li ritim
3pace’li ritim, yakalama kaybı
4idioventriküler ritim
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Randomize bir çalışmada 310 hasta yeni bir tedavi, 830 hasta kontrol tedavisi aldı. Tablo, her grupta kaç kişide sonuç (inme gibi istenmeyen bir olay) görüldüğünü gösteriyor. Göreli risk azalmasını RRR yüzde olarak bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
tedavi: 48/310kontrol: 324/830
RRR = %
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). İlaç olmadan hastaların %14’inde bir yıl içinde belirli bir yan etki görülüyor. İlaç bu riski GR = 1,65 göreli riskiyle artırıyor. Zarar görmek için gereken sayıyı NNH bulun: bir hastada ek olarak yan etki görülmesi için kaç hasta ilacı bir yıl kullanmalıdır? Hasta sayısına, tam sayıya yukarı yuvarlayın.
kontrol 14%RR = 1,65
NNH =
3Çözeltiler
1.İnsan anatomisi
Cevap: D · Median sinir
Cevap neden bu
Median sinir, fleksör retinakulumun altından karpal tünelden geçer; sıkışması başparmak, işaret ve orta parmakta karıncalanmaya yol açar.
Cevap
D · Median sinir
2.İnsan anatomisi
Cevap: B · Ligamentum flavum
Cevap neden bu
İğne deriyi, supraspinöz ve interspinöz bağları, ardından ligamentum flavumu geçerek epidural aralığa, sonra dura ve araknoidi geçerek subaraknoid aralığa girer.
Cevap
B · Ligamentum flavum
3.İnsan fizyolojisi
Cevap: B · Pankreastan bikarbonat salgısı
Cevap neden bu
Sekretin pankreas kanal hücrelerini bikarbonattan zengin sıvı salgılamaya uyarır; bu sıvı asidik kimusu nötralize eder, böylece bağırsak enzimleri çalışabilir.
Cevap
B · Pankreastan bikarbonat salgısı
4.İnsan fizyolojisi
Cevap: D · Pirojenler hipotalamik ayar noktasını mevcut vücut sıcaklığının üzerine çıkarır
Cevap neden bu
Pirojenler hipotalamusta prostaglandin E₂'yi tetikleyerek ayar noktasını yükseltir. Vücut sıcaklığı yeni ayar noktasına ulaşana kadar titreme gibi ısı kazanma yanıtları ortaya çıkar.
Cevap
D · Pirojenler hipotalamik ayar noktasını mevcut vücut sıcaklığının üzerine çıkarır
5.Mikrobiyoloji
Cevap: D · Mumsu, mikolik asitli bir duvarı olan Mycobacterium tuberculosis
Cevap neden bu
M. tuberculosis'in duvarı mikolik asitçe zengindir; bu yüzden Gram boyamaya direnir ve aside dirençli boyamalarla tanımlanır.
Cevap
D · Mumsu, mikolik asitli bir duvarı olan Mycobacterium tuberculosis
6.Mikrobiyoloji
Cevap: B · Epstein–Barr virüsünün neden olduğu enfeksiyöz mononükleoz
Cevap neden bu
Öpücük hastalığına EBV neden olur. Hastalık sırasında amoksisilin verilen birçok hastada döküntü gelişir. Neden viral olduğu için antibiyotikler yardımcı olmaz.
Cevap
B · Epstein–Barr virüsünün neden olduğu enfeksiyöz mononükleoz
7.Farmakoloji
Cevap: A · Stop the infusion, remove the cannula and elevate the limb
Cevap neden bu
These signs suggest infiltration. The infusion is stopped and the cannula removed, the limb is elevated, and a new cannula is placed elsewhere; vesicant drugs need the extravasation protocol.
Cevap
A · Stop the infusion, remove the cannula and elevate the limb
8.Farmakoloji
Cevap: A · Severe bone marrow suppression, because azathioprine breakdown is reduced
Cevap neden bu
Azathioprine is converted to mercaptopurine, which is partly inactivated by xanthine oxidase. Allopurinol blocks this enzyme, so levels rise and dangerous myelosuppression can occur unless the dose is greatly reduced or the combination avoided.
Cevap
A · Severe bone marrow suppression, because azathioprine breakdown is reduced
9.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: kompanse olmamış
Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.
ROME, değer değer
pH 7,25: asidemi (7,35’in altı)
PaCO₂ 40 mmHg: normal (35–45)
HCO₃⁻ 17 mmol/L: düşük (22–26)
Kompansasyon
Klinik olarak beklenen kompansasyonu da kontrol edin: Winter formülüne göre beklenen PaCO₂ 31,5–35,5 mmHg’dir; dolayısıyla ölçülen 40 mmHg ek bir solunumsal asidoz olduğunu gösterir (karışık bozukluk). Yukarıdaki cevap ROME sınav sınıflandırmasıdır.
kompanse olmamış
Cevap
kompanse olmamış
10.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: ek solunumsal asidoz
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Beklenen PaCO₂
1,5·10 + 8 = 23 → 21–25 mmHg
Karşılaştırın
ölçülen: 30 mmHg → ek solunumsal asidoz
Cevap
ek solunumsal asidoz
11.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: ventriküler bigemini
Ritim ölçütleri (DII derivasyonu): sinüs ritminde her QRS’in öncesinde pozitif bir P dalgası, 0,12–0,20 sn sabit bir PR ve dar bir QRS bulunur: 60–100/dk’da normal sinüs ritmi, 60’ın altında sinüs bradikardisi, 100’ün üzerinde sinüs taşikardisi. Atriyal fibrilasyon: P dalgası yok, fibrilasyon dalgalı temel çizgi ve düzensiz düzensiz R–R. Atriyal flutter: dakikada yaklaşık 250–350 hızında testere dişi flutter dalgaları ve 2:1 ya da 4:1 gibi sabit bir iletim oranı. Birinci derece AV blok: 0,20 sn’nin üzerinde sabit PR ile sinüs ritmi. Junctional ritim: 40–60/dk’da dar QRS, P dalgası yok ya da ters (PR 0,12 sn’nin altında ya da P dalgası QRS’ten sonra). PVK, P dalgası olmayan erken, geniş (0,12 sn ve üzeri), bozuk biçimli bir QRS’tir; T dalgası karşı yöndedir ve çoğunlukla tam kompanse edici bir duraklama izler; bigeminide her ikinci atım bir PVK’dır.
2. Ritim: düzenli düzensiz, kısa ve uzun bir R–R dönüşümlü (0,42 sn ve 1,10 sn).
3. P dalgaları: her dar QRS’in öncesinde pozitif; erken geniş atımların öncesinde yok.
4. PR aralığı: 0,18 sn, sabit, 0,12–0,20 sn aralığında.
5. QRS: sinüs atımlarında 0,08 sn; erken atımlar geniş (0,16 sn) ve bozuk biçimli, T dalgası ters yönde.
Yorum
ventriküler bigemini
Cevap
ventriküler bigemini
12.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: çift odacıklı (AV) pace’li ritim
Pace’li ritimler: bir pacemaker uyarısı dar, dikey bir pace sivri dalgası olarak görünür. Ventriküler bir sivri dalgadan sonra QRS geniştir (0,12 sn veya daha fazla), çünkü uyarı ileti sistemi yerine elektrottan kas boyunca yayılır; sağ ventrikül pacing’inde DII derivasyonunda çoğunlukla negatiftir. Her P dalgasından önceki bir sivri dalga atriyal pacing demektir; çift odacıklı (AV) bir pacemaker ise bir atriyal sivri dalga ve P dalgası, ardından programlanmış AV gecikmesinden sonra bir ventriküler sivri dalga ve geniş bir QRS gösterir. Yakalama, her sivri dalgayı bir depolarizasyonun izlemesi demektir. Yakalama kaybı, ardından P dalgası ya da QRS gelmeyen bir sivri dalgadır; algılama kaybı (hastanın kendi atımlarını yok sayan sivri dalgalar) ve pace etme kaybı (gerektiğinde sivri dalga olmaması) diğer klasik arızalardır.
Beş adım
1. Hız: R–R = 25 küçük kare, 1500 ÷ 25 ≈ dakikada 60.
2. Ritim: düzenli, her R–R 1,00 sn.
3. P dalgaları: her P dalgası kendi pace sivri dalgasını izliyor (atriyal pace).
4. AV aralığı: ikinci sivri dalga, birincisinden 0,16 sn sonra geliyor (programlanmış AV gecikmesi).
5. QRS: 0,16 sn, geniş, ikinci sivri dalgadan hemen sonra (ventriküler pace).
Yorum
çift odacıklı (AV) pace’li ritim
Cevap
çift odacıklı (AV) pace’li ritim
Pace’li QRS yapısı gereği geniştir; buna dal bloğu veya ventriküler ritim demeyin.
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: RRR = 60,3 %
Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.
Olay hızları
EER = 48/310 = 0,1548
CER = 324/830 = 0,3904
Göreli risk azalması
ARR = 0,3904 − 0,1548 = 0,2355
RRR = 0,2355/0,3904 = 0,6033 ≈ 60,3%
Cevap
RRR = 60,3%
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: NNH = 11
Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.