pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman
Yöntem
Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.
2Alıştırma soruları
1.İnsan anatomisiOrta
Femur başı hangi yapıyla eklem yapar?
AAsetabulum
BObturator foramen
CGlenoid boşluk
DTrokanter major
2.İnsan anatomisiZor
Bir EKG, II, III ve aVF derivasyonlarında (inferior duvar) infarktüs gösteriyor. En sık hangi koroner arter tıkanmıştır?
ASol ön inen arter
BSağ koroner arter
CBirinci diyagonal dal
DSol ana koroner arter
3.İnsan fizyolojisiOrta
Ovülasyonu hangi hormonal olay tetikler?
ALuteinleştirici hormon (LH) dalgası
BKorpus luteumdan progesteron artışı
CÖstrojende düşüş
DProlaktin dalgası
4.İnsan fizyolojisiZor
Ateşin başlangıcında bir hasta vücut sıcaklığı yükseldiği hâlde titriyor ve üşüyor. Neden?
APirojenler hipotalamik ayar noktasını mevcut vücut sıcaklığının üzerine çıkarır
BTerleme vücudu zaten çok fazla soğutmuştur
CVücut ısı üretme yeteneğini kaybetmiştir
DCiltteki termoreseptörler yok olmuştur
5.MikrobiyolojiOrta
Hangi ifade Koch postülatlarından biridir?
AOrganizma çıplak gözle görülebilmelidir
BOrganizma sağlıklı, duyarlı bir konağa verildiğinde aynı hastalığa neden olmalıdır
CHastalık antibiyotiklere yanıt vermelidir
DOrganizma sağlıklı kişilerde de bulunmalıdır
6.MikrobiyolojiZor
Sahra altı Afrika'dan dönen bir yolcuda ateş var. Sıtmadan şüpheleniliyor. Ağır ve serebral sıtmaya en olası hangi tür neden olur?
Bu DII ritim şeridini yorumlayın. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1sinüs bradikardisi
2normal sinüs ritmi
3birinci derece AV blok
4sinüs taşikardisi
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Palpe edilebilir nabzı olmayan bir hastada monitörde bu organize ritim görülüyor (nabızsız elektriksel aktivite). Erişkin resüsitasyon kılavuzları bunun için hangi tedaviyi belirtir? Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1acil defibrilasyon
2senkronize kardiyoversiyon
3CPR (şok verilemeyen ritim)
4transkutan pace
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir testin duyarlılığı %75 ve özgüllüğü %60. Negatif olabilirlik oranını LR− bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.
Se = 75%Sp = 60%
LR− =
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir tarama testinin duyarlılığı %89 ve özgüllüğü %97. Prevalansın %5 olduğu bir popülasyonda kullanılıyor. Pozitif prediktif değeri PPV yüzde olarak bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
Se = 89%Sp = 97%p = 5%
PPV = %
3Çözeltiler
1.İnsan anatomisi
Cevap: A · Asetabulum
Cevap neden bu
Asetabulum kalça kemiğinin ilium, iskium ve pubisin oluşturduğu kap biçimli yuvasıdır. Glenoid boşluk ise omuzun yuvasıdır.
Cevap
A · Asetabulum
2.İnsan anatomisi
Cevap: B · Sağ koroner arter
Cevap neden bu
İnferior duvar genellikle sağ koroner arter tarafından arka inen arter aracılığıyla beslenir (sağ dominant dolaşım); bu nedenle inferior infarktüsler çoğunlukla RCA tıkanmalarıdır.
Cevap
B · Sağ koroner arter
3.İnsan fizyolojisi
Cevap: A · Luteinleştirici hormon (LH) dalgası
Cevap neden bu
Baskın folikülden yükselen östrojen ön hipofizden bir LH dalgasını tetikler; bu da yaklaşık bir gün sonra ovülasyona neden olur.
Cevap
A · Luteinleştirici hormon (LH) dalgası
4.İnsan fizyolojisi
Cevap: A · Pirojenler hipotalamik ayar noktasını mevcut vücut sıcaklığının üzerine çıkarır
Cevap neden bu
Pirojenler hipotalamusta prostaglandin E₂'yi tetikleyerek ayar noktasını yükseltir. Vücut sıcaklığı yeni ayar noktasına ulaşana kadar titreme gibi ısı kazanma yanıtları ortaya çıkar.
Cevap
A · Pirojenler hipotalamik ayar noktasını mevcut vücut sıcaklığının üzerine çıkarır
5.Mikrobiyoloji
Cevap: B · Organizma sağlıklı, duyarlı bir konağa verildiğinde aynı hastalığa neden olmalıdır
Cevap neden bu
Koch postülatlarına göre mikrop her vakada bulunmalı, saf kültürde üretilmeli, sağlıklı bir konakta hastalığa neden olmalı ve o konaktan yeniden elde edilmelidir. Bazı patojenler kültürde üretilemez; bu yüzden postülatların sınırları vardır.
Cevap
B · Organizma sağlıklı, duyarlı bir konağa verildiğinde aynı hastalığa neden olmalıdır
6.Mikrobiyoloji
Cevap: C · Plasmodium falciparum
Cevap neden bu
P. falciparum çok yüksek parazit düzeylerine neden olur ve enfekte alyuvarların beyindekiler dahil küçük damarlara yapışmasını sağlar. Sahra altı Afrika'da yaygındır ve tıbbi bir acil durumdur.
Cevap
C · Plasmodium falciparum
7.Farmakoloji
Cevap: A · 2 tablet
Cevap neden bu
0,25 mg ÷ 0,125 mg = 2 tablet. Birkaç tabletten fazla ya da alışılmadık kesirler gerektiren dozlar çift kontrol edilmelidir.
Cevap
A · 2 tablet
8.Farmakoloji
Cevap: C · Buprenorfin, eroini yerinden eden yüksek afiniteli bir parsiyel agonisttir
Cevap neden bu
Buprenorfin mu reseptörlerine eroinden daha güçlü bağlanır ancak onları daha az aktive eder; bu nedenle yoksunluğu hızlandırabilir. İndüksiyona, hastada zaten hafif ila orta düzeyde yoksunluk belirtileri varken başlanır.
Cevap
C · Buprenorfin, eroini yerinden eden yüksek afiniteli bir parsiyel agonisttir
9.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: PaCO₂ = 32 mmHg
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·16 + 8 = 32 mmHg
menzil: 30–34 mmHg
Cevap
PaCO₂ = 32 mmHg
10.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: A–a gradyanı = 67,4 mmHg
Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.
Ritim ölçütleri (DII derivasyonu): sinüs ritminde her QRS’in öncesinde pozitif bir P dalgası, 0,12–0,20 sn sabit bir PR ve dar bir QRS bulunur: 60–100/dk’da normal sinüs ritmi, 60’ın altında sinüs bradikardisi, 100’ün üzerinde sinüs taşikardisi. Atriyal fibrilasyon: P dalgası yok, fibrilasyon dalgalı temel çizgi ve düzensiz düzensiz R–R. Atriyal flutter: dakikada yaklaşık 250–350 hızında testere dişi flutter dalgaları ve 2:1 ya da 4:1 gibi sabit bir iletim oranı. Birinci derece AV blok: 0,20 sn’nin üzerinde sabit PR ile sinüs ritmi. Junctional ritim: 40–60/dk’da dar QRS, P dalgası yok ya da ters (PR 0,12 sn’nin altında ya da P dalgası QRS’ten sonra). PVK, P dalgası olmayan erken, geniş (0,12 sn ve üzeri), bozuk biçimli bir QRS’tir; T dalgası karşı yöndedir ve çoğunlukla tam kompanse edici bir duraklama izler; bigeminide her ikinci atım bir PVK’dır.
Beş adım
1. Hız: R–R = 33 küçük kare, 1500 ÷ 33 ≈ dakikada 45.
2. Ritim: düzenli, her R–R 1,32 sn.
3. P dalgaları: pozitif, her QRS’in öncesinde bir tane, hepsi birbirine benzer.
4. PR aralığı: 0,14 sn, sabit, 0,12–0,20 sn aralığında.
5. QRS: 0,06 sn, dar (0,12 sn’nin altında).
Yorum
sinüs bradikardisi
Cevap
sinüs bradikardisi
12.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: CPR (şok verilemeyen ritim)
Nabızsız elektriksel aktivite (PEA): PEA bir şeritte görülemez. Monitör organize elektriksel aktivite gösterir (VF, VT veya asistoli dışında bir ritim) ancak hastanın palpe edilebilir nabzı yoktur; bu nedenle hasta kontrol edilerek tanınır. Erişkin resüsitasyon kılavuzlarında PEA ve asistoli şok verilemeyen kalp durması ritimleridir: yüksek kaliteli CPR, mümkün olan en kısa sürede epinefrin ve geri döndürülebilir nedenlerin araştırılması (Hs ve Ts: hipovolemi, hipoksi, tansiyon pnömotoraks ve kardiyak tamponad gibi). VF ve nabızsız VT şok verilebilen ritimlerdir.
Şeridin gösterdiği
1. Hız: R–R = 13 küçük kare, 1500 ÷ 13 ≈ dakikada 115.
2. Ritim: düzenli, her R–R 0,52 sn.
3. P dalgaları: pozitif, her QRS’in öncesinde bir tane, hepsi birbirine benzer.
4. PR aralığı: 0,12 sn, sabit, 0,12–0,20 sn aralığında.
5. QRS: 0,06 sn, dar (0,12 sn’nin altında).
sinüs taşikardisi
Hastanın gösterdiği
organize elektriksel aktiviteye rağmen nabız yok: nabızsız elektriksel aktivite (PEA), şok verilemeyen bir kalp durması ritmi
Cevap
CPR (şok verilemeyen ritim)
Cevap
CPR (şok verilemeyen ritim)
PEA yatak başında tanınır, asla yalnızca şeritten değil. Bu bir sınav alıştırmasıdır, klinik rehber değildir.
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: LR− = 0,42
Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.
Negatif olabilirlik oranı
LR− = (1 − 0,75)/0,6 = 0,4167 ≈ 0,42
Cevap
LR− = 0,42
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: PPV = 61 %
Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.
Gerçek ve yanlış pozitifler (kişi başına)
Se·p = 0,89·0,05 = 0,0445
(1 − Sp)·(1 − p) = 0,03·0,95 = 0,0285
Pozitif prediktif değer
PPV = 0,0445/(0,0445 + 0,0285) = 0,6096 ≈ 61%
Cevap
PPV = 61%
Prevalans ne kadar düşükse aynı testin PPD’si o kadar düşüktür.