pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman
Yöntem
Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.
2Alıştırma soruları
1.İnsan anatomisiOrta
Yüz ifadesi kaslarının çoğunu hangi kafa siniri kontrol eder?
AOkülomotor sinir (III)
BYüz siniri (VII)
CTrigeminal sinir (V)
DHipoglossal sinir (XII)
2.İnsan anatomisiZor
Erkeklerde kasık kanalından hangi yapı geçer?
AFemoral arter
BBüyük safen ven
CSperm kordonu (funikulus spermatikus)
DObturator sinir
3.İnsan fizyolojisiOrta
Böbreküstü korteksi ACTH'ye yanıt olarak hangi hormonu salgılar?
AKortizol
BTiroksin
CAdrenalin
DAna yanıt olarak aldosteron
4.İnsan fizyolojisiZor
Sağlıklı bir kişi uzandıktan sonra hızla ayağa kalkıyor. Bayılmayı hangi refleks önler?
ABaroreseptör refleksi kalp hızını ve damar daralmasını artırır
BBainbridge refleksi kalp hızını düşürür
CKemoreseptör refleksi solunum hızını ve arteriyel oksijen düzeyini artırır
DADH salınımı kan hacmini hemen iki katına çıkarır
5.MikrobiyolojiOrta
Akut bakteriyel enfeksiyonda başlıca fagositler ve irinin ana bileşeni olan beyaz kan hücreleri hangileridir?
AB lenfositleri
BEozinofiller
CNötrofiller
DBazofiller
6.MikrobiyolojiZor
Hangi hepatit virüsleri esas olarak kirli yiyecek ve suyla bulaşır?
AHepatit C ve E
BHepatit B ve C
CHepatit B ve D
DHepatit A ve E
7.FarmakolojiOrta
During an amphotericin B infusion, the patient has fever, chills and shaking. What is the most likely explanation?
AA sign that the drug has been given into an artery
BA common infusion reaction to amphotericin B
CA sign that the fungal infection is cured
DSevere hypoglycaemia caused by the drug
8.FarmakolojiZor
Beta-lactam antibiotics show time-dependent killing. What does this mean for administration?
ADoses can be given at any time as long as the daily total is right
BDoses should be given on time at evenly spaced intervals
CDoses should be given only when the patient has a fever
DA single very large daily dose works best
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 18 mmol/L ile metabolik asidoz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini (aralığın merkezi), mmHg cinsinden bulmak için Winter formülünü kullanın.
Bu düzenli DII şeridinde QT aralığını ve R–R aralığını ölçün, sonra hıza göre düzeltilmiş QTc değerini Bazett formülüyle hesaplayın: QTc = QT/√RR (her ikisi de saniye cinsinden). Cevabı saniye cinsinden üç ondalık basamakla verin.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
QTc = s
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Bu DII şeridini beş adımla sırayla yorumlayın: hız, ritim, P dalgaları, PR aralığı, QRS süresi. İlk anormal bulguyu hangi adımda buluyorsunuz? Tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1oran
2ritim
3P dalgaları
4PR aralığı
5QRS süresi
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir olgu-kontrol çalışması, hastalığı olan 100 hastayı (olgular) ve hastalığı olmayan 340 kişiyi (kontroller) karşılaştırıyor. Tablo, her grupta kaç kişinin bir risk etkenine maruz kaldığını gösteriyor. Maruziyet için odds oranını OR bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.
a = 74b = 201c = 26d = 139
OR =
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Duyarlılığı %84 ve özgüllüğü %78 olan bir testle 10 000 kişi taranıyor. Hastalığın prevalansı %7. Testin kaçırdığı, hastalığı olan kaç kişi vardır (yanlış negatifler, FN)?
N = 10 000p = 7%Se = 84%Sp = 78%
FN =
3Çözeltiler
1.İnsan anatomisi
Cevap: B · Yüz siniri (VII)
Cevap neden bu
Yüz siniri (VII. kafa siniri) mimik kaslarını uyarır. Hasarı, Bell paralizisinde olduğu gibi yüz felcine yol açar.
Cevap
B · Yüz siniri (VII)
2.İnsan anatomisi
Cevap: C · Sperm kordonu (funikulus spermatikus)
Cevap neden bu
Kasık kanalında erkeklerde sperm kordonu, kadınlarda yuvarlak bağ bulunur. Femoral damarlar ise kasık bağının altından geçer.
Cevap
C · Sperm kordonu (funikulus spermatikus)
3.İnsan fizyolojisi
Cevap: A · Kortizol
Cevap neden bu
Ön hipofizden gelen ACTH zona fasikülatadan kortizol salınımını uyarır. Adrenalin böbreküstü medullasından gelir.
Cevap
A · Kortizol
4.İnsan fizyolojisi
Cevap: A · Baroreseptör refleksi kalp hızını ve damar daralmasını artırır
Cevap neden bu
Kan bacaklarda toplanır ve basınç düşer; baroreseptörler daha az uyarı gönderir, bu da saniyeler içinde sempatik etkinliği artırıp vagal etkinliği azaltarak kalp hızını ve damar tonusunu yükseltir.
Cevap
A · Baroreseptör refleksi kalp hızını ve damar daralmasını artırır
5.Mikrobiyoloji
Cevap: C · Nötrofiller
Cevap neden bu
Nötrofiller enfeksiyon bölgelerine hızla ulaşır ve bakterileri yutar. Ölü nötrofiller, bakteriler ve doku artıkları irini oluşturur.
Cevap
C · Nötrofiller
6.Mikrobiyoloji
Cevap: D · Hepatit A ve E
Cevap neden bu
Hepatit A ve E fekal-oral yolla bulaşır. B, C ve D kan ve vücut sıvılarıyla bulaşır ve kronik enfeksiyona yol açabilir.
Cevap
D · Hepatit A ve E
7.Farmakoloji
Cevap: B · A common infusion reaction to amphotericin B
Cevap neden bu
Amphotericin B often causes fever, rigors and nausea during infusion. Premedication and a slower rate can reduce them, and kidney function and electrolytes are monitored.
Cevap
B · A common infusion reaction to amphotericin B
8.Farmakoloji
Cevap: B · Doses should be given on time at evenly spaced intervals
Cevap neden bu
For beta-lactams, efficacy depends on the time the drug level stays above the minimum inhibitory concentration. Evenly spaced, on-time doses, or extended infusions, support this.
Cevap
B · Doses should be given on time at evenly spaced intervals
9.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: PaCO₂ = 35 mmHg
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·18 + 8 = 35 mmHg
menzil: 33–37 mmHg
Cevap
PaCO₂ = 35 mmHg
10.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: ek solunumsal asidoz
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Beklenen PaCO₂
1,5·7 + 8 = 18,5 → 16,5–20,5 mmHg
Karşılaştırın
ölçülen: 26 mmHg → ek solunumsal asidoz
Cevap
ek solunumsal asidoz
11.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: QTc = 0,438 s
QT ve QTc: QT aralığı QRS kompleksinin başından T dalgasının sonuna kadar uzanır. Kalp hızı arttıkça kısalır; bu nedenle saniye cinsinden R–R aralığı kullanılarak hıza göre düzeltilir: Bazett QTc = QT/√RR ve Fridericia QTc = QT/∛RR. Bazett çoğu ders kitabında kullanılan formüldür; hızlı hızlarda fazla düzeltir, bu durumlarda Fridericia tercih edilir. Sınırlar kaynaklara göre değişir: erkeklerde yaklaşık 0,45 sn, kadınlarda 0,46 sn üzerindeki QTc genellikle uzamış, 0,50 sn üzeri ise belirgin uzamış olarak adlandırılır.
Ölçün
QT = 10,5 × 0,04 = 0,42 s
RR = 23 × 0,04 = 0,92 s
Bazett formülü
QTc = 0,42/√0,92 = 0,42/0,9592 = 0,438 s
Cevap
QTc = 0,438 s
Olağan sınırlar içinde (erkekler için yaklaşık 0,45 sn, kadınlar için 0,46 sn). (438 ms)
12.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: oran
Her şerit için beş adım: 1. hız (300 ya da 1500 yöntemi, düzensizse 6 saniye yöntemi); 2. ritim: R–R aralıkları eşit mi; 3. P dalgaları: var mı, DII’de pozitif mi, her QRS’in öncesinde bir tane mi ve hepsi birbirine benzer mi; 4. PR aralığı: 0,12–0,20 sn ve sabit; 5. QRS süresi: 0,12 sn’nin altında. Ritmi ancak beş adımdan sonra adlandırın. Normal sinüs ritmi beşini de geçer: 60–100/dk, düzenli, her QRS’in öncesinde pozitif P, PR 0,12–0,20 sn, QRS 0,12 sn’nin altında.
Beş adım
1. Hız: R–R = 14 küçük kare, 1500 ÷ 14 ≈ dakikada 107.
2. Ritim: düzenli, her R–R 0,56 sn.
3. P dalgaları: pozitif, her QRS’in öncesinde bir tane, hepsi birbirine benzer.
4. PR aralığı: 0,12 sn, sabit, 0,12–0,20 sn aralığında.
5. QRS: 0,06 sn, dar (0,12 sn’nin altında).
İlk anormal adım
oran → sinüs taşikardisi
Cevap
oran
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: OR = 1,97
Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.
Maruziyet odds’u
olgu: 74/26 = 2,846
kontroller: 201/139 = 1,446
Odds oranı
OR = (74·139)/(201·26) = 1,968 ≈ 1,97
Cevap
OR = 1,97
OR 1’in üzerinde: maruziyet olgular arasında daha yaygındır.
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: FN = 112
Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.