pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman
Yöntem
Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.
2Alıştırma soruları
1.İnsan anatomisiOrta
Beyin sapının hangi bölümü ana kardiyovasküler ve solunum merkezlerini içerir?
APons
BMedulla oblongata
COrta beyin
DSerebellum
2.İnsan anatomisiZor
Fleksiyonun başında femuru tibia üzerinde laterale döndürerek tam ekstansiyondaki dizin "kilidini açan" kas hangisidir?
APopliteus
BGastroknemius
CSartorius
DBiceps femoris
3.İnsan fizyolojisiOrta
İnsülin glukozu düşürmenin yanı sıra hangi iyonu hücre içine taşır; bu etki hiperkalemi tedavisinde kullanılır?
AKlorür
BSodyum
CKalsiyum
DPotasyum
4.İnsan fizyolojisiZor
Egzersiz sırasında aktif iskelet kasına kan akımı büyük ölçüde artar. Temel neden nedir?
ACO₂, H⁺, K⁺ ve adenozin gibi yerel metabolitler arteriyolleri genişletir
BKalp kanı yalnızca kaslara pompalar
CSempatik uyarı alfa reseptörleri aracılığıyla kas arteriyollerini daraltır
DParasempatik sistem tüm arterleri genişletir
5.MikrobiyolojiOrta
Bakteri genlerinin bir virüs aracılığıyla bir bakteriden diğerine aktarılmasına ne denir?
ATransformasyon
BTransdüksiyon
CTranskripsiyon
DKonjugasyon
6.MikrobiyolojiZor
Derin, kirli bir yara şişiyor ve çok ağrılı hâle geliyor; cilt altında gaz hissedilebiliyor. En olası organizma hangisidir?
AStreptococcus pneumoniae
BBordetella pertussis
CClostridium perfringens
DNeisseria gonorrhoeae
7.FarmakolojiOrta
Hangi belirti opioid toksisitesi için tipiktir?
Aİğne ucu pupiller
BYüksek vücut sıcaklığı
CÇok genişlemiş pupiller
DHızlı, derin solunum
8.FarmakolojiZor
Carboprost is a prostaglandin used for postpartum haemorrhage. In which woman should it be avoided?
AA woman who had a vaginal birth
BA woman with asthma
CA woman who is breastfeeding
DA woman with iron deficiency anaemia
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Alıştırma değerleri: Na⁺ 150 mmol/L, glukoz 9,1 mmol/L ve üre 7,8 mmol/L. Serum ozmolalitesini, Osm = 2·Na⁺ + glukoz + üre, en yakın tam sayıya yuvarlayarak hesaplayın.
Na⁺ 150 mmol/Lglukoz 9,1 mmol/Lüre 7,8 mmol/L
Osm = mOsm/kg
10.Arter kan gazı yorumlamaZor
Deniz seviyesinde, %50 oksijende alınan bir alıştırma gazı PaO₂ 75 mmHg (10,0 kPa) ve PaCO₂ 36 mmHg (4,8 kPa) gösteriyor. A–a gradyanı değerini bulmak için PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 kullanın.
Bu DII şeridi atriyal flutter gösteriyor. QRS başına flutter dalgası sayısı kaçtır (n:1 iletimdeki n)?
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
QRS başına flutter dalgası =
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Bu hastanın pacemaker’ı var. DII şeridini yorumlayın. Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1çift odacıklı (AV) pace’li ritim
2pace’li ritim, yakalama kaybı
3üçüncü derece (tam) AV blok
4ikinci derece AV blok tip II
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir olgu-kontrol çalışması, hastalığı olan 270 hastayı (olgular) ve hastalığı olmayan 600 kişiyi (kontroller) karşılaştırıyor. Tablo, her grupta kaç kişinin bir risk etkenine maruz kaldığını gösteriyor. Maruziyet için odds oranını OR bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.
a = 161b = 198c = 109d = 402
OR =
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Duyarlılığı %75 ve özgüllüğü %76 olan bir testle 10 000 kişi taranıyor. Hastalığın prevalansı %3. Testin kaçırdığı, hastalığı olan kaç kişi vardır (yanlış negatifler, FN)?
N = 10 000p = 3%Se = 75%Sp = 76%
FN =
3Çözeltiler
1.İnsan anatomisi
Cevap: B · Medulla oblongata
Cevap neden bu
Medulla oblongata kalp hızını, kan basıncını ve solunum ritmini düzenleyen hayati merkezleri içerir.
Cevap
B · Medulla oblongata
2.İnsan anatomisi
Cevap: A · Popliteus
Cevap neden bu
Tam ekstansiyonda diz, femurun medial rotasyonuyla kilitlenir. Popliteus, fleksiyonun başlayabilmesi için femuru sabit tibia üzerinde laterale döndürerek kilidi açar.
Cevap
A · Popliteus
3.İnsan fizyolojisi
Cevap: D · Potasyum
Cevap neden bu
İnsülin Na⁺/K⁺-ATPaz'ı uyarır ve potasyumu hücre içine kaydırır. Bu yüzden tehlikeli derecede yüksek plazma potasyumunu düşürmek için glukozla birlikte insülin kullanılır.
Cevap
D · Potasyum
4.İnsan fizyolojisi
Cevap: A · CO₂, H⁺, K⁺ ve adenozin gibi yerel metabolitler arteriyolleri genişletir
Cevap neden bu
Aktif hiperemi: çalışan kasın ürettiği metabolitler arteriyol düz kasını yerel olarak gevşetir ve o dokudaki sempatik vazokonstriksiyonu bastırır.
Cevap
A · CO₂, H⁺, K⁺ ve adenozin gibi yerel metabolitler arteriyolleri genişletir
5.Mikrobiyoloji
Cevap: B · Transdüksiyon
Cevap neden bu
Transdüksiyonda bir bakteriyofaj yanlışlıkla bakteri DNA'sını paketler ve enfekte ettiği bir sonraki hücreye aktarır. Transformasyon serbest DNA'nın alınmasıdır, konjugasyon ise doğrudan temas kullanır.
Cevap
B · Transdüksiyon
6.Mikrobiyoloji
Cevap: C · Clostridium perfringens
Cevap neden bu
Clostridium perfringens oksijenlenmesi zayıf yaralarda gazlı gangrene neden olur. Toksinleri kası yıkar ve metabolizması krepitasyon olarak hissedilen gaz üretir. Acil cerrahi ve antibiyotik gerekir.
Cevap
C · Clostridium perfringens
7.Farmakoloji
Cevap: A · İğne ucu pupiller
Cevap neden bu
Opioid toksisitesi klasik olarak iğne ucu pupillere, yavaş veya yüzeyel solunuma ve azalmış bilince yol açar. Nalokson bu etkileri geri döndürür.
Cevap
A · İğne ucu pupiller
8.Farmakoloji
Cevap: B · A woman with asthma
Cevap neden bu
Carboprost is a PGF2-alpha analogue that can cause bronchospasm. Oxytocin is first-line, and carboprost is avoided in asthma.
Cevap
B · A woman with asthma
9.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: Osm = 317 mOsm/kg
Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.
Hesaplanan ozmolalite
Osm = 2·150 + 9,1 + 7,8 = 316,9 ≈ 317 mOsm/kg
Cevap
Osm = 317 mOsm/kg
10.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: A–a gradyanı = 236,5 mmHg
Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.
Alveoler oksijen
PAO₂ = 0,5·713 − 36/0,8 = 356,5 − 45 = 311,5 mmHg
Gradyan
A–a = 311,5 − 75 = 236,5 mmHg
Cevap
A–a gradyanı = 236,5 mmHg
11.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: QRS başına flutter dalgası = 4
Ritim ölçütleri (DII derivasyonu): sinüs ritminde her QRS’in öncesinde pozitif bir P dalgası, 0,12–0,20 sn sabit bir PR ve dar bir QRS bulunur: 60–100/dk’da normal sinüs ritmi, 60’ın altında sinüs bradikardisi, 100’ün üzerinde sinüs taşikardisi. Atriyal fibrilasyon: P dalgası yok, fibrilasyon dalgalı temel çizgi ve düzensiz düzensiz R–R. Atriyal flutter: dakikada yaklaşık 250–350 hızında testere dişi flutter dalgaları ve 2:1 ya da 4:1 gibi sabit bir iletim oranı. Birinci derece AV blok: 0,20 sn’nin üzerinde sabit PR ile sinüs ritmi. Junctional ritim: 40–60/dk’da dar QRS, P dalgası yok ya da ters (PR 0,12 sn’nin altında ya da P dalgası QRS’ten sonra). PVK, P dalgası olmayan erken, geniş (0,12 sn ve üzeri), bozuk biçimli bir QRS’tir; T dalgası karşı yöndedir ve çoğunlukla tam kompanse edici bir duraklama izler; bigeminide her ikinci atım bir PVK’dır.
Flutter dalgaları
F–F = 6 küçük kare = 0,24 sn → 1500 ÷ 6 = dakikada 250
QRS kompleksleri
R–R = 24 küçük kare = 0,96 sn → 1500 ÷ 24 = dakikada 63
iletim oranı = 250 ÷ 63 = 4:1
Cevap
QRS başına flutter dalgası = 4
12.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: pace’li ritim, yakalama kaybı
Pace’li ritimler: bir pacemaker uyarısı dar, dikey bir pace sivri dalgası olarak görünür. Ventriküler bir sivri dalgadan sonra QRS geniştir (0,12 sn veya daha fazla), çünkü uyarı ileti sistemi yerine elektrottan kas boyunca yayılır; sağ ventrikül pacing’inde DII derivasyonunda çoğunlukla negatiftir. Her P dalgasından önceki bir sivri dalga atriyal pacing demektir; çift odacıklı (AV) bir pacemaker ise bir atriyal sivri dalga ve P dalgası, ardından programlanmış AV gecikmesinden sonra bir ventriküler sivri dalga ve geniş bir QRS gösterir. Yakalama, her sivri dalgayı bir depolarizasyonun izlemesi demektir. Yakalama kaybı, ardından P dalgası ya da QRS gelmeyen bir sivri dalgadır; algılama kaybı (hastanın kendi atımlarını yok sayan sivri dalgalar) ve pace etme kaybı (gerektiğinde sivri dalga olmaması) diğer klasik arızalardır.
2. Ritim: pace sivri dalgaları düzenli (her 0,80 sn’de bir), ancak bazı sivri dalgalardan sonra QRS eksik olduğu için R–R düzensiz.
3. P dalgaları: görünmüyor.
4. PR aralığı: ölçülemiyor.
5. QRS: yakalanan sivri dalgalardan sonra 0,16 sn ve geniş; bir sivri dalgayı QRS izlemiyor (yakalama yok).
Yorum
pace’li ritim, yakalama kaybı
Cevap
pace’li ritim, yakalama kaybı
Yakalama kaybı: pacemaker ateşleniyor ama kalp yanıt vermiyor. Ders kitapları bunu bildirilmesi acil bir durum olarak ele alır, çünkü hasta pacemaker’a bağımlı olabilir.
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: OR = 3
Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.
Maruziyet odds’u
olgu: 161/109 = 1,477
kontroller: 198/402 = 0,4925
Odds oranı
OR = (161·402)/(198·109) = 2,999 ≈ 3
Cevap
OR = 3
OR 1’in üzerinde: maruziyet olgular arasında daha yaygındır.
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: FN = 75
Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.