Tıp Bilimleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 14 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

EKG ritim şeridi yorumlama

Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)

Yöntem

  1. Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
  2. Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
  3. P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
  4. PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
  5. QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.

Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman

Yöntem

  1. Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
  2. Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
  3. Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
  4. Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
  5. Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.

2Alıştırma soruları

1.İnsan anatomisiOrta

Uyluğun ön yüzündeki hangi kas grubu dizi açar (ekstansiyon)?

  1. AKuadriseps femoris
  2. BHamstringler
  3. CGluteal kaslar
  4. DAddüktörler
2.İnsan anatomisiZor

L4–L5 düzeyinde büyük bir santral disk hernisi eyer anestezisi, idrar retansiyonu ve iki taraflı bacak güçsüzlüğüne yol açıyor. Hangi yapı basıya uğramıştır?

  1. ATorakal omurilik
  2. BKalçadaki siyatik sinir
  3. CFemoral sinir
  4. DKauda ekuina
3.İnsan fizyolojisiOrta

Ovülasyonu hangi hormonal olay tetikler?

  1. AÖstrojende düşüş
  2. BProlaktin dalgası
  3. CLuteinleştirici hormon (LH) dalgası
  4. DKorpus luteumdan progesteron artışı
4.İnsan fizyolojisiZor

Diyabetik ketoasidozu olan bir hasta derin ve hızlı soluyor. Kan gazında hangi örüntü beklenir?

  1. ADüşük pH, düşük bikarbonat ve düşük PaCO₂
  2. BDüşük pH, normal bikarbonat ve yüksek PaCO₂
  3. CYüksek pH, düşük bikarbonat ve düşük PaCO₂
  4. DDüşük pH, yüksek bikarbonat ve yüksek PaCO₂
5.MikrobiyolojiOrta

Anne sütündeki antikorlar hangi tür bağışıklık sağlar?

  1. ADoğal pasif bağışıklık
  2. BYapay pasif bağışıklık
  3. CYapay aktif bağışıklık
  4. DDoğal aktif bağışıklık
6.MikrobiyolojiZor

HIV gibi retrovirüsler genomlarını konak DNA'sına nasıl kopyalar?

  1. AViral DNA doğrudan konağın RNA polimerazıyla kopyalanır
  2. BTers transkriptaz viral RNA'dan DNA yapar, integraz onu yerleştirir
  3. CViral RNA ribozomlar tarafından DNA'ya çevrilir
  4. DKonağın DNA polimerazı RNA'yı yardımsız kopyalar
7.FarmakolojiOrta

Klopidogrel trombosit agregasyonunu nasıl azaltır?

  1. ATrombosit COX-1'ini inhibe eder
  2. BGlikoprotein IIb/IIIa reseptörünü doğrudan bloke eder
  3. CTrombositlerdeki ADP için P2Y12 reseptörünü bloke eder
  4. DAntitrombini aktive eder
8.FarmakolojiZor

Why is the TPMT enzyme often tested before azathioprine is started?

  1. ATPMT testing shows whether the patient has tuberculosis
  2. BTPMT is needed to absorb azathioprine from the gut
  3. CHigh TPMT activity causes an allergic reaction to azathioprine
  4. DLow TPMT activity causes toxic levels and marrow suppression
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Alıştırma değerleri: Na⁺ 140 mmol/L, glukoz 18,5 mmol/L ve üre 5,2 mmol/L. Serum ozmolalitesini, Osm = 2·Na⁺ + glukoz + üre, en yakın tam sayıya yuvarlayarak hesaplayın.

Na⁺ 140 mmol/Lglukoz 18,5 mmol/Lüre 5,2 mmol/L
Osm = mOsm/kg
10.Arter kan gazı yorumlamaZor

Deniz seviyesinde, %24 oksijende alınan bir alıştırma gazı PaO₂ 72 mmHg (9,6 kPa) ve PaCO₂ 31 mmHg (4,1 kPa) gösteriyor. A–a gradyanı değerini bulmak için PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 kullanın.

FiO₂ 24%PaO₂ 72 mmHg (9,6 kPa)PaCO₂ 31 mmHg (4,1 kPa)
A–a gradyanı = mmHg
11.EKG ritim şeridi yorumlamaOrta
II25 mm/s · 10 mm/mVjunctional ritimsinüs bradikardisinormal sinüs ritmiatriyal fibrilasyon

Bu DII ritim şeridini yorumlayın. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
  1. 1junctional ritim
  2. 2sinüs bradikardisi
  3. 3normal sinüs ritmi
  4. 4atriyal fibrilasyon
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
II25 mm/s · 10 mm/mVüçüncü derece (tam) AV blokikinci derece AV blok tip I (Wenckebach)ikinci derece AV blok tip IIbirinci derece AV blok

Bu DII şeridi atriyumlar ile ventriküller arasında bir iletim sorunu gösteriyor. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.

DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
  1. 1üçüncü derece (tam) AV blok
  2. 2ikinci derece AV blok tip I (Wenckebach)
  3. 3ikinci derece AV blok tip II
  4. 4birinci derece AV blok
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
Se87%Sp95%LR+ = ?

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir testin duyarlılığı %87 ve özgüllüğü %95. Pozitif olabilirlik oranını LR+ bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.

Se = 87%Sp = 95%
LR+ =
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
CER33%EER?RRR 17%

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir tedavi bir olayın riskini göreli olarak %17 azaltıyor (GRA = %17). Bir hasta grubunda tedavisiz risk (CER) beş yılda %33. Bir olayı önlemek için beş yıl boyunca tedavi edilmesi gereken sayıyı NNT bulun. Hasta sayısına, tam sayıya yukarı yuvarlayın.

RRR = 17%CER = 33%
NNT =

3Çözeltiler

1.İnsan anatomisi

Cevap: A · Kuadriseps femoris

Cevap neden bu

Kuadriseps femoris (rektus femoris ve üç vastus) patellar ligament aracılığıyla dizi açar. Hamstringler dizi büker.

Cevap

A · Kuadriseps femoris
2.İnsan anatomisi

Cevap: D · Kauda ekuina

Cevap neden bu

L1–L2'nin altında kanal kauda ekuinayı içerir. Bu lomber ve sakral köklerin santral basısı, cerrahi bir acil durum olan kauda ekuina sendromuna yol açar.

Cevap

D · Kauda ekuina
3.İnsan fizyolojisi

Cevap: C · Luteinleştirici hormon (LH) dalgası

Cevap neden bu

Baskın folikülden yükselen östrojen ön hipofizden bir LH dalgasını tetikler; bu da yaklaşık bir gün sonra ovülasyona neden olur.

Cevap

C · Luteinleştirici hormon (LH) dalgası
4.İnsan fizyolojisi

Cevap: A · Düşük pH, düşük bikarbonat ve düşük PaCO₂

Cevap neden bu

Ketoasitler bikarbonatı tüketerek metabolik asidoza neden olur. Kussmaul solunumu solunumsal telafi olarak PaCO₂'yi düşürür.

Cevap

A · Düşük pH, düşük bikarbonat ve düşük PaCO₂
5.Mikrobiyoloji

Cevap: A · Doğal pasif bağışıklık

Cevap neden bu

Anne sütüyle geçen antikorlar (özellikle IgA) doğal yolla kazanılmış pasif bağışıklık sağlar. Bellek hücresi oluşmadığı için kısa ömürlüdür.

Cevap

A · Doğal pasif bağışıklık
6.Mikrobiyoloji

Cevap: B · Ters transkriptaz viral RNA'dan DNA yapar, integraz onu yerleştirir

Cevap neden bu

Ters transkriptaz RNA genomunu DNA'ya çevirir; integraz bu DNA'yı provirüs olarak konak genomuna yerleştirir. Her iki enzim de ilaç hedefidir.

Cevap

B · Ters transkriptaz viral RNA'dan DNA yapar, integraz onu yerleştirir
7.Farmakoloji

Cevap: C · Trombositlerdeki ADP için P2Y12 reseptörünü bloke eder

Cevap neden bu

Klopidogrel karaciğerde aktive edilir ve trombositlerdeki P2Y12 ADP reseptörünü geri dönüşümsüz bloke eder. Kalp krizi veya stent sonrası çoğu zaman aspirinle birlikte kullanılır.

Cevap

C · Trombositlerdeki ADP için P2Y12 reseptörünü bloke eder
8.Farmakoloji

Cevap: D · Low TPMT activity causes toxic levels and marrow suppression

Cevap neden bu

Thiopurine methyltransferase helps inactivate azathioprine and mercaptopurine. People with low or absent TPMT activity need much lower doses or another drug to avoid life-threatening myelosuppression.

Cevap

D · Low TPMT activity causes toxic levels and marrow suppression
9.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: Osm = 304 mOsm/kg

Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.

Hesaplanan ozmolalite

Osm = 2·140 + 18,5 + 5,2 = 303,7 ≈ 304 mOsm/kg

Cevap

Osm = 304 mOsm/kg
10.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: A–a gradyanı = 60,37 mmHg

Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.

Alveoler oksijen

PAO₂ = 0,24·713 − 31/0,8 = 171,1 − 38,75 = 132,4 mmHg

Gradyan

A–a = 132,4 − 72 = 60,37 mmHg

Cevap

A–a gradyanı = 60,37 mmHg
11.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: junctional ritim

Ritim ölçütleri (DII derivasyonu): sinüs ritminde her QRS’in öncesinde pozitif bir P dalgası, 0,12–0,20 sn sabit bir PR ve dar bir QRS bulunur: 60–100/dk’da normal sinüs ritmi, 60’ın altında sinüs bradikardisi, 100’ün üzerinde sinüs taşikardisi. Atriyal fibrilasyon: P dalgası yok, fibrilasyon dalgalı temel çizgi ve düzensiz düzensiz R–R. Atriyal flutter: dakikada yaklaşık 250–350 hızında testere dişi flutter dalgaları ve 2:1 ya da 4:1 gibi sabit bir iletim oranı. Birinci derece AV blok: 0,20 sn’nin üzerinde sabit PR ile sinüs ritmi. Junctional ritim: 40–60/dk’da dar QRS, P dalgası yok ya da ters (PR 0,12 sn’nin altında ya da P dalgası QRS’ten sonra). PVK, P dalgası olmayan erken, geniş (0,12 sn ve üzeri), bozuk biçimli bir QRS’tir; T dalgası karşı yöndedir ve çoğunlukla tam kompanse edici bir duraklama izler; bigeminide her ikinci atım bir PVK’dır.

Beş adım

1. Hız: R–R = 27 küçük kare, 1500 ÷ 27 ≈ dakikada 56.
2. Ritim: düzenli, her R–R 1,08 sn.
3. P dalgaları: ters, her QRS’in hemen öncesinde.
4. PR aralığı: 0,08 sn, 0,12 sn’den kısa.
5. QRS: 0,06 sn, dar (0,12 sn’nin altında).

Yorum

junctional ritim

Cevap

junctional ritim
12.EKG ritim şeridi yorumlama

Cevap: üçüncü derece (tam) AV blok

AV bloklar: P dalgalarını sırayla işaretleyin ve hangilerini QRS’in izlediğini kontrol edin. Birinci derece: her P iletilir, PR sabit ve 0,20 sn’nin üzerinde. İkinci derece tip I (Mobitz I, Wenckebach): bir P dalgası iletilmeyene kadar PR atımdan atıma uzar, sonra döngü yeniden başlar (grup atımları). İkinci derece tip II (Mobitz II): iletilen atımların PR’si sabit kalır ve P dalgaları ansızın iletilmez; QRS çoğunlukla geniştir. Üçüncü derece (tam) blok: P dalgaları ve QRS kompleksleri kendi içinde düzenlidir ama birbirinden bağımsızdır, PR rastgele değişir ve atriyal hız kaçış hızından yüksektir (junctional 40–60/dk ve dar QRS, ventriküler 20–40/dk ve geniş QRS). 2:1 blok tek bir şeritten tip I ya da tip II olarak adlandırılamaz.

Beş adım

1. Hız: R–R = 30 küçük kare, 1500 ÷ 30 ≈ dakikada 50.
2. Ritim: R–R düzenli (1,20 sn) ve P–P düzenli (0,72 sn), ancak ikisi birbirinden bağımsız.
3. P dalgaları: pozitif ve dakikada 83 hızında düzenli, ancak QRS komplekslerine bağlı değil; bazıları bir QRS ya da T dalgasının içinde gizleniyor.
4. PR aralığı: atımdan atıma değişiyor; sabit bir ilişki yok.
5. QRS: 0,08 sn, dar (0,12 sn’nin altında).

Yorum

üçüncü derece (tam) AV blok

Cevap

üçüncü derece (tam) AV blok

Tip II ve üçüncü derece bloklar ansızın ilerleyebilenlerdir; bu nedenle ders kitapları onları tip I’den daha ciddi olarak sıralar.

13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: LR+ = 17,4

Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.

Pozitif olabilirlik oranı

LR+ = 0,87/(1 − 0,95) = 17,4

Cevap

LR+ = 17,4
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri

Cevap: NNT = 18

Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.

Mutlak risk azalması

ARR = 0,33·0,17 = 0,0561

Tedavi edilmesi gereken sayı

NNT = 1/0,0561 = 17,83 → 18

Cevap

NNT = 18

Aynı göreli etki, başlangıç riski daha yüksek olduğunda daha küçük bir NNT verir.

ExamProblems · examproblems.com/courses/medical-sciences