pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Duyarlılık ve özgüllük
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Prediktif değerler
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Doğruluk
(a + d)/n
Olabilirlik oranları
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
p prevalansında PPD
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Odds
odds = p/(1 − p); p = odds/(1 + odds); test sonrası odds = test öncesi odds × LR
Risk ölçüleri
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Tedavi edilmesi gereken sayı
NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır; NNH = 1/(EER − CER)
Odds oranı
OR = ad/(bc)
İnsidans hızı
yeni olgular / kişi-zaman
Yöntem
Hesaplamadan önce 2 × 2 tabloyu çizin ve a, b, c ve d’yi etiketleyin.
Duyarlılığı ve özgüllüğü sütunlar boyunca, prediktif değerleri satırlar boyunca okuyun.
Başka bir prevalans için 10 000 kişi düşünün ve tabloyu Se, Sp ve prevalansla doldurun.
Olabilirlik oranı için olasılığı odds’a çevirin, çarpın ve geri çevirin.
Bir çalışma için önce EER ve CER’yi bulun; sonra GR = EER/CER, MRA = CER − EER ve NNT = 1/MRA yukarı yuvarlanır.
2Alıştırma soruları
1.İnsan anatomisiOrta
Bu organlardan hangisi retroperitonealdir?
ABöbrek
BDalak
CMide
DTransvers kolon
2.İnsan anatomisiZor
Plevral aralığa göğüs tüpü veya iğne yerleştirilirken neden bir kaburganın üst kenarının hemen üzerine yerleştirilir?
Aİnterkostal ven, arter ve sinir her kaburganın alt kenarı boyunca seyreder
BHer kaburganın üzerinde interkostal kaslar yoktur
CAkciğer her kaburganın üzerindeki bölgeye ulaşmaz
DPlevra her kaburganın hemen üzerinde en kalındır
3.İnsan fizyolojisiOrta
Aksiyon potansiyelleri ya hep ya hiç olduğuna göre bir nöron daha güçlü bir uyaranı nasıl bildirir?
ASaldığı nörotransmitteri değiştirerek
BDaha sık aksiyon potansiyeli oluşturarak
CHer aksiyon potansiyelini daha büyük yaparak
DHer aksiyon potansiyelini daha uzun yaparak
4.İnsan fizyolojisiZor
Sağlıklı bir kişi uzandıktan sonra hızla ayağa kalkıyor. Bayılmayı hangi refleks önler?
AADH salınımı kan hacmini hemen iki katına çıkarır
BBainbridge refleksi kalp hızını düşürür
CKemoreseptör refleksi solunum hızını ve arteriyel oksijen düzeyini artırır
DBaroreseptör refleksi kalp hızını ve damar daralmasını artırır
5.MikrobiyolojiOrta
Anne sütündeki antikorlar hangi tür bağışıklık sağlar?
ADoğal pasif bağışıklık
BDoğal aktif bağışıklık
CYapay aktif bağışıklık
DYapay pasif bağışıklık
6.MikrobiyolojiZor
Boğaz ağrısı, ateş ve şiş lenf düğümleri olan genç bir erişkine amoksisilin veriliyor ve yaygın bir döküntü gelişiyor. En olası enfeksiyon hangisidir?
AStreptokokal tonsillit
BEpstein–Barr virüsünün neden olduğu enfeksiyöz mononükleoz
CSuçiçeği
DKızamık
7.FarmakolojiOrta
A patient takes regular paracetamol (acetaminophen) at home. Which teaching point best prevents accidental overdose?
ATake paracetamol with alcohol to improve absorption
BCheck cold and flu remedies, as many also contain paracetamol
CTake an extra dose if the first one does not work within 10 minutes
DUse paracetamol only on an empty stomach
8.FarmakolojiZor
İki hafta önce SSRI başlanan yaşlı bir kadın şimdi konfüze ve plazma sodyumu düşük. En olası mekanizma nedir?
AArtmış aldosteron salgısı
BSu tutulumuna yol açan SSRI kaynaklı uygunsuz ADH salgısı
CSSRI'ın neden olduğu ağır ishal yoluyla sodyum kaybı
DAdrenal bezlerin doğrudan hasarı
9.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Alıştırma değerleri: Na⁺ 136 mmol/L, glukoz 11,2 mmol/L ve üre 20,6 mmol/L. Serum ozmolalitesini, Osm = 2·Na⁺ + glukoz + üre, en yakın tam sayıya yuvarlayarak hesaplayın.
Na⁺ 136 mmol/Lglukoz 11,2 mmol/Lüre 20,6 mmol/L
Osm = mOsm/kg
10.Arter kan gazı yorumlamaZor
Bir alıştırma gazı pH 7,31, PaCO₂ 29 mmHg (3,9 kPa) ve HCO₃⁻ 14 mmol/L gösteriyor; Na⁺ 143 ve Cl⁻ 90 mmol/L. Anyon açığını ve delta oranını kullanarak en iyi yorumu seçip tıklayın.
Bu DII ritim şeridini yorumlayın. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1atriyal fibrilasyon
2sinüs aritmisi
3junctional ritim
4PVK’lı sinüs ritmi
12.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Bu DII şeridi atriyumlar ile ventriküller arasında bir iletim sorunu gösteriyor. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1atriyal fibrilasyon
2ikinci derece AV blok tip I (Wenckebach)
3üçüncü derece (tam) AV blok
4ikinci derece AV blok tip II
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir olgu-kontrol çalışması, hastalığı olan 250 hastayı (olgular) ve hastalığı olmayan 520 kişiyi (kontroller) karşılaştırıyor. Tablo, her grupta kaç kişinin bir risk etkenine maruz kaldığını gösteriyor. Maruziyet için odds oranını OR bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.
a = 51b = 203c = 199d = 317
OR =
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleriZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Duyarlılığı %84 ve özgüllüğü %99 olan bir testle 10 000 kişi taranıyor. Hastalığın prevalansı %6. Kaç gerçek pozitif sonuç TP beklenir?
N = 10 000p = 6%Se = 84%Sp = 99%
TP =
3Çözeltiler
1.İnsan anatomisi
Cevap: A · Böbrek
Cevap neden bu
Böbrekler paryetal peritonun arkasında yer alır. Mide, dalak ve transvers kolon intraperitonealdir ve bir mezenter veya bağlara sahiptir.
Cevap
A · Böbrek
2.İnsan anatomisi
Cevap: A · İnterkostal ven, arter ve sinir her kaburganın alt kenarı boyunca seyreder
Cevap neden bu
İnterkostal nörovasküler demet (yukarıdan aşağıya ven, arter, sinir) her kaburganın altındaki kostal olukta yer alır. Alttaki kaburganın hemen üzerinden girmek ona zarar vermeyi önler.
Cevap
A · İnterkostal ven, arter ve sinir her kaburganın alt kenarı boyunca seyreder
3.İnsan fizyolojisi
Cevap: B · Daha sık aksiyon potansiyeli oluşturarak
Cevap neden bu
Uyaran şiddeti, aksiyon potansiyellerinin genliğiyle değil, sıklığıyla ve kaç nöronun devreye girdiğiyle kodlanır.
Cevap
B · Daha sık aksiyon potansiyeli oluşturarak
4.İnsan fizyolojisi
Cevap: D · Baroreseptör refleksi kalp hızını ve damar daralmasını artırır
Cevap neden bu
Kan bacaklarda toplanır ve basınç düşer; baroreseptörler daha az uyarı gönderir, bu da saniyeler içinde sempatik etkinliği artırıp vagal etkinliği azaltarak kalp hızını ve damar tonusunu yükseltir.
Cevap
D · Baroreseptör refleksi kalp hızını ve damar daralmasını artırır
5.Mikrobiyoloji
Cevap: A · Doğal pasif bağışıklık
Cevap neden bu
Anne sütüyle geçen antikorlar (özellikle IgA) doğal yolla kazanılmış pasif bağışıklık sağlar. Bellek hücresi oluşmadığı için kısa ömürlüdür.
Cevap
A · Doğal pasif bağışıklık
6.Mikrobiyoloji
Cevap: B · Epstein–Barr virüsünün neden olduğu enfeksiyöz mononükleoz
Cevap neden bu
Öpücük hastalığına EBV neden olur. Hastalık sırasında amoksisilin verilen birçok hastada döküntü gelişir. Neden viral olduğu için antibiyotikler yardımcı olmaz.
Cevap
B · Epstein–Barr virüsünün neden olduğu enfeksiyöz mononükleoz
7.Farmakoloji
Cevap: B · Check cold and flu remedies, as many also contain paracetamol
Cevap neden bu
Many combination products contain paracetamol, so a patient can take too much without realising. Regular alcohol use and liver disease also increase the risk of liver damage.
Cevap
B · Check cold and flu remedies, as many also contain paracetamol
8.Farmakoloji
Cevap: B · Su tutulumuna yol açan SSRI kaynaklı uygunsuz ADH salgısı
Cevap neden bu
SSRI'lar özellikle yaşlılarda uygunsuz antidiüretik hormon salgısı sendromuna (SIADH) neden olabilir. Su tutulumu plazma sodyumunu seyrelterek hiponatremiye ve konfüzyona yol açar.
Cevap
B · Su tutulumuna yol açan SSRI kaynaklı uygunsuz ADH salgısı
9.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: Osm = 304 mOsm/kg
Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.
Hesaplanan ozmolalite
Osm = 2·136 + 11,2 + 20,6 = 303,8 ≈ 304 mOsm/kg
Cevap
Osm = 304 mOsm/kg
10.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: ek metabolik alkaloz
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Anyon açığı
AG = 143 − (90 + 14) = 39
Delta oranı
(39 − 12)/(24 − 14) = 2,7
ek metabolik alkaloz
Cevap
ek metabolik alkaloz
11.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: atriyal fibrilasyon
Ritim ölçütleri (DII derivasyonu): sinüs ritminde her QRS’in öncesinde pozitif bir P dalgası, 0,12–0,20 sn sabit bir PR ve dar bir QRS bulunur: 60–100/dk’da normal sinüs ritmi, 60’ın altında sinüs bradikardisi, 100’ün üzerinde sinüs taşikardisi. Atriyal fibrilasyon: P dalgası yok, fibrilasyon dalgalı temel çizgi ve düzensiz düzensiz R–R. Atriyal flutter: dakikada yaklaşık 250–350 hızında testere dişi flutter dalgaları ve 2:1 ya da 4:1 gibi sabit bir iletim oranı. Birinci derece AV blok: 0,20 sn’nin üzerinde sabit PR ile sinüs ritmi. Junctional ritim: 40–60/dk’da dar QRS, P dalgası yok ya da ters (PR 0,12 sn’nin altında ya da P dalgası QRS’ten sonra). PVK, P dalgası olmayan erken, geniş (0,12 sn ve üzeri), bozuk biçimli bir QRS’tir; T dalgası karşı yöndedir ve çoğunlukla tam kompanse edici bir duraklama izler; bigeminide her ikinci atım bir PVK’dır.
2. Ritim: düzensiz düzensiz, R–R 0,44 ile 0,78 sn arasında, belirli bir örüntü yok.
3. P dalgaları: yok; temel çizgide küçük düzensiz fibrilasyon dalgaları var.
4. PR aralığı: ölçülemiyor.
5. QRS: 0,08 sn, dar (0,12 sn’nin altında).
Yorum
atriyal fibrilasyon
Cevap
atriyal fibrilasyon
12.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: ikinci derece AV blok tip I (Wenckebach)
AV bloklar: P dalgalarını sırayla işaretleyin ve hangilerini QRS’in izlediğini kontrol edin. Birinci derece: her P iletilir, PR sabit ve 0,20 sn’nin üzerinde. İkinci derece tip I (Mobitz I, Wenckebach): bir P dalgası iletilmeyene kadar PR atımdan atıma uzar, sonra döngü yeniden başlar (grup atımları). İkinci derece tip II (Mobitz II): iletilen atımların PR’si sabit kalır ve P dalgaları ansızın iletilmez; QRS çoğunlukla geniştir. Üçüncü derece (tam) blok: P dalgaları ve QRS kompleksleri kendi içinde düzenlidir ama birbirinden bağımsızdır, PR rastgele değişir ve atriyal hız kaçış hızından yüksektir (junctional 40–60/dk ve dar QRS, ventriküler 20–40/dk ve geniş QRS). 2:1 blok tek bir şeritten tip I ya da tip II olarak adlandırılamaz.
2. Ritim: düzenli düzensiz, QRS kompleksleri bir duraklamayla ayrılan gruplar halinde geliyor (grup atımları).
3. P dalgaları: pozitif ve düzenli (P–P 0,88 sn, dakikada 68); her 3 P dalgasından birini QRS izlemiyor.
4. PR aralığı: 0,20 → 0,32 sn uzuyor, sonra bir P dalgası iletilmiyor.
5. QRS: 0,06 sn, dar (0,12 sn’nin altında).
Yorum
ikinci derece AV blok tip I (Wenckebach)
Cevap
ikinci derece AV blok tip I (Wenckebach)
13.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: OR = 0,4
Olabilirlik oranları ve risk ölçüleri: LR+ = duyarlılık/(1 − özgüllük), LR− = (1 − duyarlılık)/özgüllük. Bir çalışmada EER ve CER, tedaviyle ve tedavisiz olay hızlarıdır: GR = EER/CER, MRA = CER − EER, GRA = MRA/CER ve NNT = 1/MRA, yukarı yuvarlanır. Olgu-kontrol çalışmasında yalnızca odds oranı OR = ad/(bc) kullanılabilir. İnsidans hızı = yeni olgular/kişi-zaman.
Maruziyet odds’u
olgu: 51/199 = 0,2563
kontroller: 203/317 = 0,6404
Odds oranı
OR = (51·317)/(203·199) = 0,4002 ≈ 0,4
Cevap
OR = 0,4
OR 1’in altında: maruziyet olgular arasında daha az yaygındır; bu koruyucu bir etkiyi düşündürür.
14.Kanıta dayalı uygulama istatistikleri
Cevap: TP = 504
Prediktif değerler prevalansa bağlıdır: PPD = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) ve NPD = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Olabilirlik oranlarıyla: test öncesi odds = p/(1 − p), test sonrası odds = test öncesi odds × LR, olasılık = odds/(1 + odds). N kişilik bir popülasyonda gerçek pozitifler = N·p·Se ve yanlış pozitifler = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × GRA), yukarı yuvarlanır.