pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Önceliklendirme ve yetki devri
Yöntem
Hiçbir şey yapılmazsa hastaya en çabuk neyin zarar vereceğini sorun.
ABC’yi uygulayın (kalp durmasında C-A-B), sonra Maslow: fizyolojik gereksinimler güvenlikten, güvenlik psikolojik gereksinimlerden önce gelir.
Seçenekleri karşılaştırın: akut kronikten, stabil olmayan stabilden, beklenmeyen beklenenden, sistemik lokalden önce gelir ve her bulguyu hastanın başlangıç durumuyla karşılaştırın.
Acil durum değilse harekete geçmeden önce değerlendirin; sonra diğerlerinin bağlı olduğu adımı seçin.
Yetki devri için beş doğruyu kontrol edin: görev, koşul, kişi, talimatlar ve gözetim. Değerlendirme, eğitim ve sonuçların değerlendirilmesi RN’de kalır.
2Alıştırma soruları
1.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumOrta
Which patient is most typical of a primary spontaneous pneumothorax?
AAn older woman with long-standing heart failure
BA tall, thin young man who smokes
CA middle-aged woman with high blood pressure
DA child with a viral sore throat
2.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumZor
A nurse teaches a patient with heart failure who takes ramipril and spironolactone. Which statement shows a need for further teaching?
A"I will call if I gain weight quickly or get more breathless."
B"I will avoid ibuprofen for my joint pain."
C"I will weigh myself every morning after I go to the toilet."
D"I will use a salt substitute instead of ordinary salt."
3.Dahili-cerrahi: nöroloji, endokrin ve böbrekOrta
A patient on ciclosporin or tacrolimus asks about grapefruit juice. Which advice is correct?
ADrink it daily to protect the kidney
BAvoid it, because it can raise the drug levels
CIt has no effect on these drugs
DDrink it with each dose to improve the absorption
4.Dahili-cerrahi: nöroloji, endokrin ve böbrekZor
A patient with long-standing diabetes suddenly has many new floaters and painless loss of vision in one eye. What is most likely, and what is needed?
ADry eyes, needing lubricating drops
BNormal ageing of the lens, needing new glasses
CA migraine aura, needing pain relief
DA bleed into the eye from retinopathy, needing urgent review
5.Dahili-cerrahi: sindirim sistemi, perioperatif ve onkolojiOrta
Yara iyileşmesinin hangi evresi granülasyon dokusunun ve yeni kan damarlarının oluşumunu içerir?
AHemostaz (pıhtılaşma) evresi
BOlgunlaşma evresi
Cİnflamatuvar evre
DProliferatif evre
6.Dahili-cerrahi: sindirim sistemi, perioperatif ve onkolojiZor
Which preoperative task can a registered nurse usually delegate to a healthcare assistant (nursing assistant)?
ATeaching the patient how to use a PCA pump
BAssessing the patient's understanding of the surgery
CRecording baseline vital signs
DDeciding whether abnormal results need reporting
7.Klinik hemşirelikOrta
Which equipment must always be kept at the bedside of a patient with a tracheostomy?
ASpare tracheostomy tubes, including one a size smaller, and working suction
BA peak flow meter and a nebuliser
CA blood glucose meter and a spare urinary catheter of the same size
DA blood pressure cuff and a spare nasal cannula and oxygen mask only
8.Klinik hemşirelikZor
A potassium result of 6,9 mmol/L comes back on a well patient with a normal ECG, and the laboratory reports that the sample was haemolysed. What is the best action?
ARepeat the blood test promptly, as haemolysis can falsely raise potassium
BGive IV insulin and glucose straight away
CIgnore the result because the patient looks well and the ECG is normal
DStart a potassium supplement
9.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta
A patient with hyponatremia from SIADH starts tolvaptan. Why is the serum sodium checked frequently in the first day?
AThe sodium can rise too quickly
BThe sodium always falls further
CThe drug lowers blood glucose sharply
DThe drug causes severe hyperkalemia
10.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor
A patient on clozapine for 2 years has been stable. Which statement shows a need for further teaching?
A"I'll report a sore throat or fever at once"
B"I can stop my blood tests since I feel well"
C"I'll tell other doctors that I take clozapine"
D"I'll keep all my scheduled blood test visits"
11.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 6 mmol/L ile metabolik asidoz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini (aralığın merkezi), mmHg cinsinden bulmak için Winter formülünü kullanın.
HCO₃⁻ 6 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
12.Arter kan gazı yorumlamaZor
Alıştırma değerleri: Na⁺ 138, Cl⁻ 111, HCO₃⁻ 15 mmol/L ve albümin 29 g/L. Albümine göre düzeltilmiş anyon açığını, AGc = AG + 0,25·(40 − albümin), bulun.
Bu düzenli DII şeridinde QT aralığını ve R–R aralığını ölçün, sonra hıza göre düzeltilmiş QTc değerini Bazett formülüyle hesaplayın: QTc = QT/√RR (her ikisi de saniye cinsinden). Cevabı saniye cinsinden üç ondalık basamakla verin.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
QTc = s
14.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Bu DII şeridi atriyumlar ile ventriküller arasında bir iletim sorunu gösteriyor. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1junctional ritim
2ikinci derece AV blok tip I (Wenckebach)
3üçüncü derece (tam) AV blok
4birinci derece AV blok
15.Önceliklendirme ve yetki devriOrta
Before giving a medication to a child, which check is especially important?
AThat the child likes the taste of the drug
BThat the dose is correct for the child’s weight
CThat the medicine cup is the child’s favorite color
DThat the parent agrees with the time it is given
16.Önceliklendirme ve yetki devriZor
A patient with raised intracranial pressure is being nursed on the ward. Which position is best?
AHead of the bed at about 30 degrees with the neck straight
BFlat on the back with the head turned well over to one side
CHead down with the legs raised above the heart
DSitting forward with the chin on the chest
3Çözeltiler
1.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: B · A tall, thin young man who smokes
Cevap neden bu
Primary spontaneous pneumothorax usually occurs in tall, thin young men, often smokers, when small apical blebs rupture. Secondary pneumothorax occurs in people with lung disease such as COPD and tends to be more serious.
Cevap
B · A tall, thin young man who smokes
2.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: D · "I will use a salt substitute instead of ordinary salt."
Cevap neden bu
Many salt substitutes contain potassium chloride. With an ACE inhibitor and spironolactone, both of which raise potassium, they can cause dangerous hyperkalaemia. Daily weights, reporting rapid weight gain and avoiding NSAIDs (which cause fluid retention) are correct.
Cevap
D · "I will use a salt substitute instead of ordinary salt."
3.Dahili-cerrahi: nöroloji, endokrin ve böbrek
Cevap: B · Avoid it, because it can raise the drug levels
Cevap neden bu
Grapefruit inhibits the CYP3A4 enzyme and can raise ciclosporin and tacrolimus levels, leading to toxicity. Patients are advised to avoid it, and to check before starting any new medicine or supplement.
Cevap
B · Avoid it, because it can raise the drug levels
4.Dahili-cerrahi: nöroloji, endokrin ve böbrek
Cevap: D · A bleed into the eye from retinopathy, needing urgent review
Cevap neden bu
Proliferative diabetic retinopathy causes fragile new blood vessels that can bleed into the vitreous, causing sudden floaters or vision loss. It needs same-day or urgent ophthalmology review. Retinal detachment is also possible.
Cevap
D · A bleed into the eye from retinopathy, needing urgent review
5.Dahili-cerrahi: sindirim sistemi, perioperatif ve onkoloji
Cevap: D · Proliferatif evre
Cevap neden bu
İyileşmenin birbiriyle örtüşen dört evresi vardır: hemostaz, inflamasyon, proliferasyon (granülasyon dokusu, anjiyogenez ve epitelizasyon) ve olgunlaşma (bir yıl veya daha fazla sürebilen kollajen yeniden şekillenmesi).
Cevap
D · Proliferatif evre
6.Dahili-cerrahi: sindirim sistemi, perioperatif ve onkoloji
Cevap: C · Recording baseline vital signs
Cevap neden bu
Trained assistants can record routine observations and report them. Assessment, teaching and interpreting results need registered nurse knowledge and judgement.
Cevap
C · Recording baseline vital signs
7.Klinik hemşirelik
Cevap: A · Spare tracheostomy tubes, including one a size smaller, and working suction
Cevap neden bu
Emergency equipment such as spare tubes (same size and one smaller), suction, oxygen and tracheal dilators must be at the bedside. This allows rapid management of a blocked or displaced tube.
Cevap
A · Spare tracheostomy tubes, including one a size smaller, and working suction
8.Klinik hemşirelik
Cevap: A · Repeat the blood test promptly, as haemolysis can falsely raise potassium
Cevap neden bu
Haemolysis in the tube releases intracellular potassium, giving a falsely high reading. The result still needs prompt repeating and review, because true hyperkalaemia cannot be excluded.
Cevap
A · Repeat the blood test promptly, as haemolysis can falsely raise potassium
9.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler
Cevap: A · The sodium can rise too quickly
Cevap neden bu
Tolvaptan blocks ADH receptors in the kidney, causing free water loss. Sodium can rise too fast, risking osmotic demyelination, so treatment is started in hospital with frequent sodium checks. Fluid restriction is usually avoided at the start.
Cevap
A · The sodium can rise too quickly
10.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler
Cevap: B · "I can stop my blood tests since I feel well"
Cevap neden bu
Clozapine requires ongoing ANC monitoring according to the schedule, because severe neutropenia can occur without warning. The patient must keep blood test appointments and report signs of infection at once.
Cevap
B · "I can stop my blood tests since I feel well"
11.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: PaCO₂ = 17 mmHg
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·6 + 8 = 17 mmHg
menzil: 15–19 mmHg
Cevap
PaCO₂ = 17 mmHg
12.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: AGc = 14,75 mmol/L
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Anyon açığı
AG = 138 − (111 + 15) = 12
Albümin düzeltmesi
12 + 0,25·(40 − 29) = 14,75 mmol/L
Cevap
AGc = 14,75 mmol/L
Düzeltmeden sonra yaklaşık 12’nin üstünde: yüksek anyon açığı.
13.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: QTc = 0,461 s
QT ve QTc: QT aralığı QRS kompleksinin başından T dalgasının sonuna kadar uzanır. Kalp hızı arttıkça kısalır; bu nedenle saniye cinsinden R–R aralığı kullanılarak hıza göre düzeltilir: Bazett QTc = QT/√RR ve Fridericia QTc = QT/∛RR. Bazett çoğu ders kitabında kullanılan formüldür; hızlı hızlarda fazla düzeltir, bu durumlarda Fridericia tercih edilir. Sınırlar kaynaklara göre değişir: erkeklerde yaklaşık 0,45 sn, kadınlarda 0,46 sn üzerindeki QTc genellikle uzamış, 0,50 sn üzeri ise belirgin uzamış olarak adlandırılır.
Ölçün
QT = 9,5 × 0,04 = 0,38 s
RR = 17 × 0,04 = 0,68 s
Bazett formülü
QTc = 0,38/√0,68 = 0,38/0,8246 = 0,461 s
Cevap
QTc = 0,461 s
Hem erkekler (yaklaşık 0,45 sn) hem kadınlar (yaklaşık 0,46 sn) için olağan sınırların üzerinde: uzamış. (461 ms)
14.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: üçüncü derece (tam) AV blok
AV bloklar: P dalgalarını sırayla işaretleyin ve hangilerini QRS’in izlediğini kontrol edin. Birinci derece: her P iletilir, PR sabit ve 0,20 sn’nin üzerinde. İkinci derece tip I (Mobitz I, Wenckebach): bir P dalgası iletilmeyene kadar PR atımdan atıma uzar, sonra döngü yeniden başlar (grup atımları). İkinci derece tip II (Mobitz II): iletilen atımların PR’si sabit kalır ve P dalgaları ansızın iletilmez; QRS çoğunlukla geniştir. Üçüncü derece (tam) blok: P dalgaları ve QRS kompleksleri kendi içinde düzenlidir ama birbirinden bağımsızdır, PR rastgele değişir ve atriyal hız kaçış hızından yüksektir (junctional 40–60/dk ve dar QRS, ventriküler 20–40/dk ve geniş QRS). 2:1 blok tek bir şeritten tip I ya da tip II olarak adlandırılamaz.
Beş adım
1. Hız: R–R = 35 küçük kare, 1500 ÷ 35 ≈ dakikada 43.
2. Ritim: R–R düzenli (1,40 sn) ve P–P düzenli (0,60 sn), ancak ikisi birbirinden bağımsız.
3. P dalgaları: pozitif ve dakikada 100 hızında düzenli, ancak QRS komplekslerine bağlı değil; bazıları bir QRS ya da T dalgasının içinde gizleniyor.
4. PR aralığı: atımdan atıma değişiyor; sabit bir ilişki yok.
5. QRS: 0,06 sn, dar (0,12 sn’nin altında).
Yorum
üçüncü derece (tam) AV blok
Cevap
üçüncü derece (tam) AV blok
Tip II ve üçüncü derece bloklar ansızın ilerleyebilenlerdir; bu nedenle ders kitapları onları tip I’den daha ciddi olarak sıralar.
15.Önceliklendirme ve yetki devri
Cevap: B · That the dose is correct for the child’s weight
Cevap neden bu
Pediatric doses are usually calculated by weight, and errors can cause serious harm. The nurse checks the dose against the child’s weight and the safe range before giving it.
Cevap
B · That the dose is correct for the child’s weight
16.Önceliklendirme ve yetki devri
Cevap: A · Head of the bed at about 30 degrees with the neck straight
Cevap neden bu
Raising the head to about 30 degrees and keeping the neck in line helps venous drainage and lowers intracranial pressure. Head-down positions and neck bending or turning can raise it.
Cevap
A · Head of the bed at about 30 degrees with the neck straight