pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Önceliklendirme ve yetki devri
Yöntem
Hiçbir şey yapılmazsa hastaya en çabuk neyin zarar vereceğini sorun.
ABC’yi uygulayın (kalp durmasında C-A-B), sonra Maslow: fizyolojik gereksinimler güvenlikten, güvenlik psikolojik gereksinimlerden önce gelir.
Seçenekleri karşılaştırın: akut kronikten, stabil olmayan stabilden, beklenmeyen beklenenden, sistemik lokalden önce gelir ve her bulguyu hastanın başlangıç durumuyla karşılaştırın.
Acil durum değilse harekete geçmeden önce değerlendirin; sonra diğerlerinin bağlı olduğu adımı seçin.
Yetki devri için beş doğruyu kontrol edin: görev, koşul, kişi, talimatlar ve gözetim. Değerlendirme, eğitim ve sonuçların değerlendirilmesi RN’de kalır.
2Alıştırma soruları
1.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumOrta
A patient choosing between a mechanical and a biological heart valve asks about the main difference. Which answer is accurate?
ABoth types need no medicines after surgery
BMechanical valves last longer but need lifelong anticoagulation
CMechanical valves wear out within one year
DBiological valves last longer but need lifelong warfarin
2.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumZor
Bir hastanın göğüs tüpü hortumu drenaj ünitesinden ayrılıyor. Hemşire önce ne yapmalıdır?
AHekim değerlendirmeye gelene kadar havaya açık bırakmalıdır
BYeniden bağlamalı veya tüpün ucunu steril suya koymalı, sonra değerlendirmelidir
CTüpü birkaç saat klemplemeli ve hastayı sonra yeniden kontrol etmelidir
DDreni göğüsten çıkarıp bölgeyi kapatmalıdır
3.Dahili-cerrahi: nöroloji, endokrin ve böbrekOrta
Serebral perfüzyon basıncı (SPB) nasıl hesaplanır?
ADiyastolik basınç eksi santral venöz basınç
BOrtalama arter basıncı bölü kalp hızı
CSistolik arter basıncı artı kafa içi basıncı
DOrtalama arter basıncı eksi kafa içi basıncı
4.Dahili-cerrahi: nöroloji, endokrin ve böbrekZor
An 84-year-old man became more confused a week after starting oxybutynin. Infection has been ruled out. What should the nurse suspect?
AA sign that the drug dose is too low
BAnticholinergic side effects of the drug
CA symptom of a high potassium from the drug
DNormal ageing that needs no review
5.Dahili-cerrahi: sindirim sistemi, perioperatif ve onkolojiOrta
Why is thiamine given to patients with alcohol dependence admitted to hospital?
ATo prevent bleeding from varices
BTo reduce the craving for alcohol
CTo prevent Wernicke's encephalopathy
DTo treat the cirrhosis directly
6.Dahili-cerrahi: sindirim sistemi, perioperatif ve onkolojiZor
A sacral wound has heavy exudate, and the surrounding skin is white, soft and wrinkled. What should the nurse do?
AUse a dressing that adds even more moisture
BProtect the skin edges and use a more absorbent dressing
CApply a tight plastic film directly over the wound
DLeave the same dressing in place for a week so the wound is not disturbed
7.Klinik hemşirelikOrta
Why are patients advised to rinse their mouth after using an inhaled corticosteroid?
ATo make the drug work faster
BTo stop the drug from being absorbed in the lungs
CTo prevent tooth decay from the sugar in it
DTo reduce the risk of oral thrush
8.Klinik hemşirelikZor
A patient is recognised by the team as being in the last days of life. Which approach is correct?
AStop all medicines, including pain relief and anti-sickness drugs
BAvoid talking with the family about what is happening
CReview and stop treatments that no longer help, and focus on comfort
DContinue all routine blood tests and observations four-hourly
9.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta
Reçete edilen IV potasyum klorürü vermeden önce hangi değerlendirme en önemlidir?
Aİki kulaktaki işitme
BÖn koldaki cilt turgoru
CGözbebeği boyutu ve ışığa yanıtı
Dİdrar çıkışı ve böbrek işlevi
10.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor
IV magnezyum sülfat infüzyonu sırasında toksisiteyi erken saptamak için hangi değerlendirme en iyisidir?
AHer saat kan glikozu ve pupil boyutu
BBağırsak sesleri ve karın çevresi
CDiz refleksleri, solunum hızı ve idrar çıkışı
DHer saat cilt rengi ve kapiller dolum
11.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Alıştırma değerleri: Na⁺ 134 mmol/L, glukoz 21,5 mmol/L ve üre 4,2 mmol/L. Serum ozmolalitesini, Osm = 2·Na⁺ + glukoz + üre, en yakın tam sayıya yuvarlayarak hesaplayın.
Na⁺ 134 mmol/Lglukoz 21,5 mmol/Lüre 4,2 mmol/L
Osm = mOsm/kg
12.Arter kan gazı yorumlamaZor
Alıştırma değerleri: Na⁺ 139, Cl⁻ 106, HCO₃⁻ 19 mmol/L ve albümin 37 g/L. Albümine göre düzeltilmiş anyon açığını, AGc = AG + 0,25·(40 − albümin), bulun.
Bu DII şeridinde QT aralığı değerini saniye cinsinden ölçün.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
QT = s
14.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Bu DII şeridini beş adımla sırayla yorumlayın: hız, ritim, P dalgaları, PR aralığı, QRS süresi. İlk anormal bulguyu hangi adımda buluyorsunuz? Tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1oran
2ritim
3P dalgaları
4PR aralığı
5QRS süresi
15.Önceliklendirme ve yetki devriOrta
Which finding is an early sign of compartment syndrome in a patient with a lower leg fracture?
AMild bruising around the fracture site on the second day
BA strong pedal pulse with warm, pink toes and pain that settles with analgesia
CItching under the cast during the first week after it was applied
DPain out of proportion to the injury that worsens when the toes are stretched
16.Önceliklendirme ve yetki devriZor
Pnömonili yaşlı bir hasta yeni konfüze oldu. Hangi eylem önce gelir?
AHastanın IV hattını çekiştirmesini engellemek için bilek kısıtlayıcıları uygulamak
BGerektiğinde verilmesi reçete edilen bir sedatif vermek
COksijen satürasyonunu ve diğer yaşam bulgularını kontrol etmek
DBunun hasta için normal olup olmadığını aileye sormak
3Çözeltiler
1.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: B · Mechanical valves last longer but need lifelong anticoagulation
Cevap neden bu
Mechanical valves are very durable but are thrombogenic, so lifelong warfarin is needed. Biological (tissue) valves usually do not need long-term anticoagulation but wear out over time and may need replacement. Age, lifestyle and bleeding risk guide the choice.
Cevap
B · Mechanical valves last longer but need lifelong anticoagulation
2.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: B · Yeniden bağlamalı veya tüpün ucunu steril suya koymalı, sonra değerlendirmelidir
Cevap neden bu
Ayrılmış bir tüp atmosferik havanın plevral boşluğa girmesine izin verir. Hızla yeniden bağlamak veya tüp ucunu geçici sızdırmazlık olarak 2–3 cm steril suya daldırmak tek yönlü valfi geri getirir. Ardından solunum sıkıntısı açısından değerlendirme yapılır ve ekip bilgilendirilir. Uzun süreli klemp, tansiyon pnömotoraks riski taşır.
Cevap
B · Yeniden bağlamalı veya tüpün ucunu steril suya koymalı, sonra değerlendirmelidir
3.Dahili-cerrahi: nöroloji, endokrin ve böbrek
Cevap: D · Ortalama arter basıncı eksi kafa içi basıncı
Cevap neden bu
SPB = OAB − KİB. Beyin yaralanması olan erişkinlerde genellikle en az yaklaşık 60 mmHg'lik bir SPB hedeflenir. KİB yükselir veya OAB düşerse SPB düşer ve beyin iskemik hale gelir.
Cevap
D · Ortalama arter basıncı eksi kafa içi basıncı
4.Dahili-cerrahi: nöroloji, endokrin ve böbrek
Cevap: B · Anticholinergic side effects of the drug
Cevap neden bu
Anticholinergic drugs such as oxybutynin can cause confusion and worsen cognition in older people. The prescriber should review the medicine and the patient's overall anticholinergic burden.
Cevap
B · Anticholinergic side effects of the drug
5.Dahili-cerrahi: sindirim sistemi, perioperatif ve onkoloji
Cevap: C · To prevent Wernicke's encephalopathy
Cevap neden bu
Thiamine deficiency is common in alcohol dependence and can cause Wernicke's encephalopathy (confusion, ataxia, eye signs). Thiamine is given early, ideally before or with glucose, as glucose can worsen deficiency.
Cevap
C · To prevent Wernicke's encephalopathy
6.Dahili-cerrahi: sindirim sistemi, perioperatif ve onkoloji
Cevap: B · Protect the skin edges and use a more absorbent dressing
Cevap neden bu
Maceration shows that exudate is not being managed. A barrier film or cream protects the surrounding skin, and a more absorbent dressing or more frequent changes are used. The cause of high exudate is reviewed.
Cevap
B · Protect the skin edges and use a more absorbent dressing
7.Klinik hemşirelik
Cevap: D · To reduce the risk of oral thrush
Cevap neden bu
Inhaled steroid deposited in the mouth and throat can cause oral candidiasis and a hoarse voice. Rinsing and using a spacer reduce this.
Cevap
D · To reduce the risk of oral thrush
8.Klinik hemşirelik
Cevap: C · Review and stop treatments that no longer help, and focus on comfort
Cevap neden bu
When dying is recognised, non-beneficial interventions are stopped and anticipatory medicines for symptoms such as pain, agitation and secretions are prescribed. Clear communication with the patient and family is essential.
Cevap
C · Review and stop treatments that no longer help, and focus on comfort
9.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler
Cevap: D · İdrar çıkışı ve böbrek işlevi
Cevap neden bu
Böbrekler potasyumu atar; bu yüzden zayıf idrar çıkışı veya böbrek yetmezliği replasman sırasında tehlikeli hiperkalemiye yol açabilir. IV potasyum her zaman seyreltilir ve infüzyon pompasıyla verilir, asla IV bolus olarak verilmez.Kontrol edilen kaynak:High potassium level · MedlinePlus (NIH) (2025)
Cevap
D · İdrar çıkışı ve böbrek işlevi
10.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler
Cevap: C · Diz refleksleri, solunum hızı ve idrar çıkışı
Cevap neden bu
Diz refleksinin kaybolması magnezyum toksisitesinin erken bir uyarı işaretidir ve yavaş solunumdan önce ortaya çıkar. Magnezyum böbreklerden temizlenir; bu yüzden azalan idrar çıkışı riski artırır. IV kalsiyum glukonat magnezyum toksisitesinin etkisini tersine çevirir.Kontrol edilen kaynak:Magnesium Toxicity · StatPearls (NCBI Bookshelf) (2026); Magnesium Toxicity · StatPearls (NCBI Bookshelf)
Cevap
C · Diz refleksleri, solunum hızı ve idrar çıkışı
11.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: Osm = 294 mOsm/kg
Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.
Hesaplanan ozmolalite
Osm = 2·134 + 21,5 + 4,2 = 293,7 ≈ 294 mOsm/kg
Cevap
Osm = 294 mOsm/kg
12.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: AGc = 14,75 mmol/L
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Anyon açığı
AG = 139 − (106 + 19) = 14
Albümin düzeltmesi
14 + 0,25·(40 − 37) = 14,75 mmol/L
Cevap
AGc = 14,75 mmol/L
Düzeltmeden sonra yaklaşık 12’nin üstünde: yüksek anyon açığı.
13.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: QT = 0,4 s
QT ve QTc: QT aralığı QRS kompleksinin başından T dalgasının sonuna kadar uzanır. Kalp hızı arttıkça kısalır; bu nedenle saniye cinsinden R–R aralığı kullanılarak hıza göre düzeltilir: Bazett QTc = QT/√RR ve Fridericia QTc = QT/∛RR. Bazett çoğu ders kitabında kullanılan formüldür; hızlı hızlarda fazla düzeltir, bu durumlarda Fridericia tercih edilir. Sınırlar kaynaklara göre değişir: erkeklerde yaklaşık 0,45 sn, kadınlarda 0,46 sn üzerindeki QTc genellikle uzamış, 0,50 sn üzeri ise belirgin uzamış olarak adlandırılır.
Ölçün
QRS’in başından T dalgasının sonuna kadar 10 küçük kare
Dönüştür
QT = 10 × 0,04 s = 0,4 s
Cevap
QT = 0,4 s
Kaba bir kural: normal hızlarda QT, R–R aralığının yarısından kısa olmalıdır (burada R–R = 0,72 sn).
14.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: QRS süresi
Her şerit için beş adım: 1. hız (300 ya da 1500 yöntemi, düzensizse 6 saniye yöntemi); 2. ritim: R–R aralıkları eşit mi; 3. P dalgaları: var mı, DII’de pozitif mi, her QRS’in öncesinde bir tane mi ve hepsi birbirine benzer mi; 4. PR aralığı: 0,12–0,20 sn ve sabit; 5. QRS süresi: 0,12 sn’nin altında. Ritmi ancak beş adımdan sonra adlandırın. Normal sinüs ritmi beşini de geçer: 60–100/dk, düzenli, her QRS’in öncesinde pozitif P, PR 0,12–0,20 sn, QRS 0,12 sn’nin altında.
Beş adım
1. Hız: R–R = 20 küçük kare, 1500 ÷ 20 ≈ dakikada 75.
2. Ritim: düzenli, her R–R 0,80 sn.
3. P dalgaları: pozitif, her QRS’in öncesinde bir tane, hepsi birbirine benzer.
4. PR aralığı: 0,18 sn, sabit, 0,12–0,20 sn aralığında.
5. QRS: 0,14 sn, geniş (0,12 sn ve üzeri).
İlk anormal adım
QRS süresi → geniş QRS’li sinüs ritmi
Cevap
QRS süresi
15.Önceliklendirme ve yetki devri
Cevap: D · Pain out of proportion to the injury that worsens when the toes are stretched
Cevap neden bu
The earliest sign is severe pain that is not relieved by usual analgesia and worsens on passive stretch. Loss of pulse is a late sign, so the nurse reports pain early.
Cevap
D · Pain out of proportion to the injury that worsens when the toes are stretched
16.Önceliklendirme ve yetki devri
Cevap: C · Oksijen satürasyonunu ve diğer yaşam bulgularını kontrol etmek
Cevap neden bu
Yeni konfüzyona hipoksi, sepsis veya düşük kan glikozu neden olabilir. Önce oksijenlenmeyi ve yaşam bulgularını değerlendirmek gelir. Kısıtlayıcılar ve sedatifler nedeni değil, davranışı tedavi eder ve deliryumu kötüleştirebilir.
Cevap
C · Oksijen satürasyonunu ve diğer yaşam bulgularını kontrol etmek