pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Önceliklendirme ve yetki devri
Yöntem
Hiçbir şey yapılmazsa hastaya en çabuk neyin zarar vereceğini sorun.
ABC’yi uygulayın (kalp durmasında C-A-B), sonra Maslow: fizyolojik gereksinimler güvenlikten, güvenlik psikolojik gereksinimlerden önce gelir.
Seçenekleri karşılaştırın: akut kronikten, stabil olmayan stabilden, beklenmeyen beklenenden, sistemik lokalden önce gelir ve her bulguyu hastanın başlangıç durumuyla karşılaştırın.
Acil durum değilse harekete geçmeden önce değerlendirin; sonra diğerlerinin bağlı olduğu adımı seçin.
Yetki devri için beş doğruyu kontrol edin: görev, koşul, kişi, talimatlar ve gözetim. Değerlendirme, eğitim ve sonuçların değerlendirilmesi RN’de kalır.
2Alıştırma soruları
1.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumOrta
Ölçülü doz inhaler için hazne (spacer) ile ilgili hangi ifade doğrudur?
ADaha az koordinasyon gerekir ve akciğerlere daha fazla ilaç ulaşır
BSteroid koruyucu inhalerin tamamen bırakılabileceği anlamına gelir
CKuru toz inhalerlerle kullanılmak üzere tasarlanmıştır
Dİlacın her püskürtmesini olağandan daha güçlü yapar
2.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumZor
A patient's blood gas shows pH 7,26, PaCO₂ 9,0 kPa (68 mmHg) and bicarbonate 25 mmol/L. What does this show?
AMetabolic acidosis with compensation
BRespiratory alkalosis
CAcute respiratory acidosis
DMetabolic alkalosis
3.Dahili-cerrahi: nöroloji, endokrin ve böbrekOrta
Addison hastalığına hangi elektrolit örüntüsü tipiktir?
ADüşük sodyum ve yüksek potasyum
BDüşük potasyum ve düşük glukoz
CYüksek sodyum ve düşük potasyum
DYüksek kalsiyum ve düşük fosfat
4.Dahili-cerrahi: nöroloji, endokrin ve böbrekZor
A patient with CKD has a high phosphate, a low calcium and a high PTH. What does this show?
AHypoparathyroidism after neck surgery
BToo much vitamin D from supplements
CPrimary hyperparathyroidism from a tumour
DSecondary hyperparathyroidism from CKD
5.Dahili-cerrahi: sindirim sistemi, perioperatif ve onkolojiOrta
Which finding means a patient is usually ready to leave recovery for the ward?
AStill drowsy and needing a jaw thrust to breathe
BPain score 9/10 and vomiting repeatedly
CAwake, with a clear airway, stable observations and controlled pain
DSystolic BP falling steadily over the last hour, with a rising pulse rate
6.Dahili-cerrahi: sindirim sistemi, perioperatif ve onkolojiZor
A patient with a severe flare of ulcerative colitis develops abdominal distension, fever and tachycardia, and the stool frequency has dropped. What should the nurse suspect?
ASimple constipation from low intake
BToxic megacolon
CThe flare is getting better
DHaemorrhoids caused by diarrhoea
7.Klinik hemşirelikOrta
Why should a urinary catheter drainage bag be kept below the level of the bladder?
ATo keep the urine warm
BTo prevent urine flowing back into the bladder
CTo stop the catheter from falling out
DTo make the bag easier for the nurse to empty
8.Klinik hemşirelikZor
Which nursing measure helps reduce raised intracranial pressure?
ARaising the head of the bed to about 30° with the head kept midline
BTilting the patient head-down
CFrequent suctioning and encouraging strong coughing
DLying the patient flat with the neck flexed forward on two pillows
9.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta
A patient with type 2 diabetes starts prednisone each morning. When is the glucose most likely to be highest?
AIn the afternoon and evening
BThe glucose will not change
CIn the early morning, before the dose
DAt midnight only
10.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor
A patient on lithium has had vomiting and diarrhea for 3 days and has been taking ibuprofen. They now have a coarse tremor and confusion. The lithium level is 2,2 mEq/L. What is the best interpretation and action?
AA normal level; continue lithium as prescribed
BA low level; ask for the lithium dose to be raised
CLithium toxicity; hold lithium and report urgently
DIbuprofen side effects only; give it with food
11.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 6 mmol/L ile metabolik asidoz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini (aralığın merkezi), mmHg cinsinden bulmak için Winter formülünü kullanın.
HCO₃⁻ 6 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
12.Arter kan gazı yorumlamaZor
Alıştırma değerleri: Na⁺ 137, Cl⁻ 112, HCO₃⁻ 15 mmol/L ve albümin 31 g/L. Albümine göre düzeltilmiş anyon açığını, AGc = AG + 0,25·(40 − albümin), bulun.
Bu düzenli DII şeridinde QT aralığını ve R–R aralığını ölçün, sonra hıza göre düzeltilmiş QTc değerini Bazett formülüyle hesaplayın: QTc = QT/√RR (her ikisi de saniye cinsinden). Cevabı saniye cinsinden üç ondalık basamakla verin.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
QTc = s
14.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Bu DII şeridi atriyumlar ile ventriküller arasında bir iletim sorunu gösteriyor. Hangi ritimdir? Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1üçüncü derece (tam) AV blok
2ikinci derece AV blok tip II
3ikinci derece AV blok tip I (Wenckebach)
4birinci derece AV blok
15.Önceliklendirme ve yetki devriOrta
Straight after birth, what is the first priority for a healthy-looking newborn?
AGive the first bath to remove the blood and vernix
BGive the vitamin K injection before anything else is done
CDry and warm the baby while checking that it is breathing
DWeigh and measure the baby on the scale
16.Önceliklendirme ve yetki devriZor
Sürekli mesane irrigasyonlu transüretral prostat rezeksiyonundan sonra hangi hasta bulgusu beklenmedik ve müdahale gerektiriyor?
AReçete edilen antispazmodik ilaçla hafifleyen hafif mesane spazmları
BGün içinde berraklaşan açık pembe idrar
CSonda olmasına rağmen idrara çıkma ihtiyacı hissetmek
DPıhtılı parlak kırmızı idrar ve sondadan azalmış akış
3Çözeltiler
1.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: A · Daha az koordinasyon gerekir ve akciğerlere daha fazla ilaç ulaşır
Cevap neden bu
Hazne aerosolü yavaşlatır ve tutar; böylece hasta onu yavaş nefeslerle soluyabilir. Akciğerlere daha fazla ilaç ulaşır, ağızda daha az birikir. Basınçlı ölçülü doz inhalerlerle kullanılır, kuru toz cihazlarla değil.
Cevap
A · Daha az koordinasyon gerekir ve akciğerlere daha fazla ilaç ulaşır
2.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: C · Acute respiratory acidosis
Cevap neden bu
A low pH with raised PaCO₂ is respiratory acidosis. A normal bicarbonate (about 22–26 mmol/L) shows the kidneys have not yet compensated, so the problem is acute, as in opioid toxicity, exhaustion or an acute COPD exacerbation. Treatment targets ventilation.
Cevap
C · Acute respiratory acidosis
3.Dahili-cerrahi: nöroloji, endokrin ve böbrek
Cevap: A · Düşük sodyum ve yüksek potasyum
Cevap neden bu
Aldosteron eksikliği sodyum kaybına ve potasyum retansiyonuna yol açarak hiponatremi ve hiperkalemi oluşturur. Kortizol eksikliği hipoglisemi ve hipotansiyonu ekler.
Cevap
A · Düşük sodyum ve yüksek potasyum
4.Dahili-cerrahi: nöroloji, endokrin ve böbrek
Cevap: D · Secondary hyperparathyroidism from CKD
Cevap neden bu
In CKD, phosphate retention and low active vitamin D lower calcium, so the parathyroid glands release more PTH. This secondary hyperparathyroidism weakens bone. Treatment includes phosphate control, vitamin D and sometimes calcimimetics.
Cevap
D · Secondary hyperparathyroidism from CKD
5.Dahili-cerrahi: sindirim sistemi, perioperatif ve onkoloji
Cevap: C · Awake, with a clear airway, stable observations and controlled pain
Cevap neden bu
Discharge criteria include a protected airway, adequate breathing and oxygen saturation, stable vital signs, acceptable pain and nausea control, and no active bleeding, as set by local recovery criteria.
Cevap
C · Awake, with a clear airway, stable observations and controlled pain
6.Dahili-cerrahi: sindirim sistemi, perioperatif ve onkoloji
Cevap: B · Toxic megacolon
Cevap neden bu
Toxic megacolon is dilatation of the inflamed colon with systemic toxicity and a high risk of perforation. Antimotility drugs and opioids are avoided, an abdominal X-ray is done and the surgical team is involved.
Cevap
B · Toxic megacolon
7.Klinik hemşirelik
Cevap: B · To prevent urine flowing back into the bladder
Cevap neden bu
Keeping the bag below the bladder allows drainage and prevents backflow, which reduces infection risk. The bag should also not touch the floor.
Cevap
B · To prevent urine flowing back into the bladder
8.Klinik hemşirelik
Cevap: A · Raising the head of the bed to about 30° with the head kept midline
Cevap neden bu
Head elevation and a midline neck position help venous drainage from the brain. Neck flexion, tight tube ties, coughing, straining and unnecessary suctioning can all raise intracranial pressure.
Cevap
A · Raising the head of the bed to about 30° with the head kept midline
9.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler
Cevap: A · In the afternoon and evening
Cevap neden bu
A morning dose of prednisone raises glucose mainly in the afternoon and evening, with a smaller effect overnight. Glucose monitoring and insulin plans often target these times, and doses are adjusted when the steroid is tapered.Kontrol edilen kaynak:Blood Glucose Test · MedlinePlus (NIH) (2024)
Cevap
A · In the afternoon and evening
10.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler
Cevap: C · Lithium toxicity; hold lithium and report urgently
Cevap neden bu
A level of 2,2 mEq/L with coarse tremor and confusion is lithium toxicity. Fluid loss and NSAIDs both reduce lithium excretion by the kidneys. The dose is held, the provider is informed at once, and fluids and close monitoring are expected; severe cases may need dialysis.
Cevap
C · Lithium toxicity; hold lithium and report urgently
11.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: PaCO₂ = 17 mmHg
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·6 + 8 = 17 mmHg
menzil: 15–19 mmHg
Cevap
PaCO₂ = 17 mmHg
12.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: AGc = 12,25 mmol/L
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Anyon açığı
AG = 137 − (112 + 15) = 10
Albümin düzeltmesi
10 + 0,25·(40 − 31) = 12,25 mmol/L
Cevap
AGc = 12,25 mmol/L
Düzeltmeden sonra yaklaşık 12’nin üstünde: yüksek anyon açığı.
13.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: QTc = 0,5 s
QT ve QTc: QT aralığı QRS kompleksinin başından T dalgasının sonuna kadar uzanır. Kalp hızı arttıkça kısalır; bu nedenle saniye cinsinden R–R aralığı kullanılarak hıza göre düzeltilir: Bazett QTc = QT/√RR ve Fridericia QTc = QT/∛RR. Bazett çoğu ders kitabında kullanılan formüldür; hızlı hızlarda fazla düzeltir, bu durumlarda Fridericia tercih edilir. Sınırlar kaynaklara göre değişir: erkeklerde yaklaşık 0,45 sn, kadınlarda 0,46 sn üzerindeki QTc genellikle uzamış, 0,50 sn üzeri ise belirgin uzamış olarak adlandırılır.
Ölçün
QT = 13 × 0,04 = 0,52 s
RR = 27 × 0,04 = 1,08 s
Bazett formülü
QTc = 0,52/√1,08 = 0,52/1,039 = 0,5 s
Cevap
QTc = 0,5 s
Hem erkekler (yaklaşık 0,45 sn) hem kadınlar (yaklaşık 0,46 sn) için olağan sınırların üzerinde: uzamış. (500 ms)
14.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: üçüncü derece (tam) AV blok
AV bloklar: P dalgalarını sırayla işaretleyin ve hangilerini QRS’in izlediğini kontrol edin. Birinci derece: her P iletilir, PR sabit ve 0,20 sn’nin üzerinde. İkinci derece tip I (Mobitz I, Wenckebach): bir P dalgası iletilmeyene kadar PR atımdan atıma uzar, sonra döngü yeniden başlar (grup atımları). İkinci derece tip II (Mobitz II): iletilen atımların PR’si sabit kalır ve P dalgaları ansızın iletilmez; QRS çoğunlukla geniştir. Üçüncü derece (tam) blok: P dalgaları ve QRS kompleksleri kendi içinde düzenlidir ama birbirinden bağımsızdır, PR rastgele değişir ve atriyal hız kaçış hızından yüksektir (junctional 40–60/dk ve dar QRS, ventriküler 20–40/dk ve geniş QRS). 2:1 blok tek bir şeritten tip I ya da tip II olarak adlandırılamaz.
Beş adım
1. Hız: R–R = 50 küçük kare, 1500 ÷ 50 ≈ dakikada 30.
2. Ritim: R–R düzenli (2,00 sn) ve P–P düzenli (0,72 sn), ancak ikisi birbirinden bağımsız.
3. P dalgaları: pozitif ve dakikada 83 hızında düzenli, ancak QRS komplekslerine bağlı değil; bazıları bir QRS ya da T dalgasının içinde gizleniyor.
4. PR aralığı: atımdan atıma değişiyor; sabit bir ilişki yok.
5. QRS: 0,14 sn, geniş (0,12 sn ve üzeri).
Yorum
üçüncü derece (tam) AV blok
Cevap
üçüncü derece (tam) AV blok
Tip II ve üçüncü derece bloklar ansızın ilerleyebilenlerdir; bu nedenle ders kitapları onları tip I’den daha ciddi olarak sıralar.
15.Önceliklendirme ve yetki devri
Cevap: C · Dry and warm the baby while checking that it is breathing
Cevap neden bu
Breathing and keeping warm come first. Drying stimulates breathing and reduces heat loss; skin-to-skin contact helps. Weighing and routine injections can wait.
Cevap
C · Dry and warm the baby while checking that it is breathing
16.Önceliklendirme ve yetki devri
Cevap: D · Pıhtılı parlak kırmızı idrar ve sondadan azalmış akış
Cevap neden bu
Pıhtılı parlak kırmızı idrar arteriyel kanamayı düşündürür ve sondayı tıkayarak mesane distansiyonuna yol açabilir. Açık pembe idrar, sıkışma hissi ve hafif spazmlar bu ameliyattan sonra yaygındır.
Cevap
D · Pıhtılı parlak kırmızı idrar ve sondadan azalmış akış