pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Önceliklendirme ve yetki devri
Yöntem
Hiçbir şey yapılmazsa hastaya en çabuk neyin zarar vereceğini sorun.
ABC’yi uygulayın (kalp durmasında C-A-B), sonra Maslow: fizyolojik gereksinimler güvenlikten, güvenlik psikolojik gereksinimlerden önce gelir.
Seçenekleri karşılaştırın: akut kronikten, stabil olmayan stabilden, beklenmeyen beklenenden, sistemik lokalden önce gelir ve her bulguyu hastanın başlangıç durumuyla karşılaştırın.
Acil durum değilse harekete geçmeden önce değerlendirin; sonra diğerlerinin bağlı olduğu adımı seçin.
Yetki devri için beş doğruyu kontrol edin: görev, koşul, kişi, talimatlar ve gözetim. Değerlendirme, eğitim ve sonuçların değerlendirilmesi RN’de kalır.
2Alıştırma soruları
1.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumOrta
Which energy-conservation advice is most useful for a patient with severe COPD?
AAvoid any activity at all, staying in a chair to save their energy
BSit down for tasks such as washing and dressing, and pace activities
CDo all the household tasks quickly in the morning to get them done
DHold the breath while lifting heavy objects
2.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumZor
A nurse phones the doctor about a patient with pneumonia whose observations are worsening. Using SBAR, which statement is the clearest "recommendation"?
A"I am calling about the patient in bed 6."
B"I think he may have sepsis; please review him within 30 minutes."
C"His heart rate is 124/min, his BP is 88/50 mmHg and he is confused."
D"He is 72 and was admitted yesterday with community-acquired pneumonia."
3.Dahili-cerrahi: nöroloji, endokrin ve böbrekOrta
Gliklazid (bir sülfonilüre) kullanan bir hasta hipoglisemiyle yatırılıyor. Neden uzatılmış izlem gerekir?
Aİlaç birkaç saat gecikmeyle glukozu yükseltir
Bİlaç saatlerce etki eder, bu yüzden düşük glukoz geri dönebilir
CSülfonilüreler tek başlarına hipoglisemiye yol açamaz
Dİlaç yalnızca geceleri etki eder, bu yüzden sabah kontrolleri yararlı değildir
4.Dahili-cerrahi: nöroloji, endokrin ve böbrekZor
A nurse teaches a young adult with newly diagnosed epilepsy. Which statement shows a need for further teaching?
A"As long as I take my tablets, I can swim alone."
B"I will keep a record of any seizures I have."
C"I will take a shower rather than a bath."
D"I will tell my friends what to do if I have a seizure."
5.Dahili-cerrahi: sindirim sistemi, perioperatif ve onkolojiOrta
Which nerve is at risk if the arm is poorly padded at the elbow during surgery?
AUlnar nerve
BFacial nerve
CSciatic nerve
DFemoral nerve
6.Dahili-cerrahi: sindirim sistemi, perioperatif ve onkolojiZor
Two days after surgery, a patient on regular ibuprofen has a low urine output and a rising creatinine, and intake has been poor. What should the nurse do?
AChange to a higher-strength NSAID tablet
BWithhold the next dose and report to the prescriber
CIncrease the dose to treat the pain better and encourage fluids
DGive the next dose with extra food
7.Klinik hemşirelikOrta
A patient who injects drugs has a fever, a new heart murmur and small dark lines under the nails. What is the likely diagnosis?
ARheumatic fever
BInfective endocarditis
CMyocardial infarction
DPericarditis
8.Klinik hemşirelikZor
Akut pankreatiti olan bir hastada sırta yayılan şiddetli epigastrik ağrı var. En önemli hemşirelik bakımı hangisidir?
ATüm sıvıların kısıtlanması
BGözlem yapmadan sıkı yatak istirahati
CPankreası uyarmak için büyük, yağlı bir öğün
DYeterli ağrı kontrolü, IV sıvılar ve yakın sıvı dengesi izlemi
9.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta
A patient starts lisinopril (an ACE inhibitor). Which laboratory values should the nurse expect to be monitored?
ATSH and free T4
BALT and bilirubin
CPotassium and creatinine
DCalcium and phosphate
10.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor
Trombosit sayısı 35 × 10³/µL olan bir hastaya kas içi enjeksiyon reçete edilmiştir. Hemşire ne yapmalıdır?
AEnjeksiyonu daha uzun bir iğneyle yapmalıdır
BEnjeksiyonu yapıp sıcak paket uygulamalıdır
CReçeteyi yazan kişiye başka bir yolun kullanılıp kullanılamayacağını sormalıdır
DEnjeksiyonu reçete edildiği gibi yapmalı ve bölgeye sıkıca masaj yapmalıdır
11.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 10 mmol/L ile metabolik asidoz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini (aralığın merkezi), mmHg cinsinden bulmak için Winter formülünü kullanın.
Bu düzenli DII şeridinde QT aralığını ve R–R aralığını ölçün, sonra hıza göre düzeltilmiş QTc değerini Bazett formülüyle hesaplayın: QTc = QT/√RR (her ikisi de saniye cinsinden). Cevabı saniye cinsinden üç ondalık basamakla verin.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
QTc = s
14.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Bu DII şeridini yorumlayın. Bu tek şeritten hangi yorumu savunabilirsiniz? Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
12:1 AV blok (tip belirsiz)
2üçüncü derece (tam) AV blok
3sinüs bradikardisi
4ikinci derece AV blok tip I (Wenckebach)
15.Önceliklendirme ve yetki devriOrta
START triyajı sırasında yürüyemeyen bir erişkin dakikada 22 kez soluyor, radiyal nabzı var ve basit komutları yerine getiriyor, ancak belirgin bir bacak kırığı var. Kurbana hangi kategori verilir?
ASiyah (beklenen ölüm)
BKırmızı (acil)
CYeşil (hafif)
DSarı (ertelenebilir)
16.Önceliklendirme ve yetki devriZor
Hemşire hangi hastayı önce hızlı müdahale ekibine bildirmelidir?
ASelülitli, ateşi 38,1 °C olan ve diğer yaşam bulguları normal hasta
BBilinen hipertansiyonu olan, kan basıncı 152/94 mmHg olan ve kendini iyi hisseden hasta
Cİdrar yolu enfeksiyonu olan, yeni konfüze, solunum sayısı 26/dk ve sistolik kan basıncı 94 mmHg olan hasta
DDiz ameliyatından sonra ağrısı 6/10 olan ve yaşam bulguları normal hasta
3Çözeltiler
1.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: B · Sit down for tasks such as washing and dressing, and pace activities
Cevap neden bu
Planning and pacing, sitting for tasks, keeping frequently used items within reach and breathing out during effort reduce breathlessness. Complete inactivity worsens deconditioning, so activity is encouraged within limits.
Cevap
B · Sit down for tasks such as washing and dressing, and pace activities
2.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: B · "I think he may have sepsis; please review him within 30 minutes."
Cevap neden bu
In SBAR, the recommendation states clearly what the nurse needs and how quickly, such as a review within a set time. The other statements belong to situation, background and assessment. Structured communication reduces delays in escalation.
Cevap
B · "I think he may have sepsis; please review him within 30 minutes."
3.Dahili-cerrahi: nöroloji, endokrin ve böbrek
Cevap: B · İlaç saatlerce etki eder, bu yüzden düşük glukoz geri dönebilir
Cevap neden bu
Sülfonilüreler pankreası insülin salmaya uyarır ve özellikle yaşlılarda ve böbrek yetmezliği olanlarda uzun etki süresine sahiptir. Hipoglisemi ilk tedaviden sonra tekrarlayabilir, bu nedenle uzun süreli glukoz izlemi gerekir.
Cevap
B · İlaç saatlerce etki eder, bu yüzden düşük glukoz geri dönebilir
4.Dahili-cerrahi: nöroloji, endokrin ve böbrek
Cevap: A · "As long as I take my tablets, I can swim alone."
Cevap neden bu
People with epilepsy should never swim alone, even if their seizures are well controlled. Showers are safer than baths. Telling friends about first aid and keeping a seizure diary are good practice.
Cevap
A · "As long as I take my tablets, I can swim alone."
5.Dahili-cerrahi: sindirim sistemi, perioperatif ve onkoloji
Cevap: A · Ulnar nerve
Cevap neden bu
The ulnar nerve runs superficially at the elbow and is a common site of positioning injury. Careful padding and avoiding pressure on the elbow help prevent numbness and weakness of the hand.
Cevap
A · Ulnar nerve
6.Dahili-cerrahi: sindirim sistemi, perioperatif ve onkoloji
Cevap: B · Withhold the next dose and report to the prescriber
Cevap neden bu
NSAIDs can cause acute kidney injury, particularly with hypovolaemia, older age or other nephrotoxic drugs. The nurse withholds and reports, and fluid status and other analgesia are reviewed.
Cevap
B · Withhold the next dose and report to the prescriber
7.Klinik hemşirelik
Cevap: B · Infective endocarditis
Cevap neden bu
Infective endocarditis causes fever and a new or changing murmur, sometimes with splinter haemorrhages. Several sets of blood cultures are taken before long-course IV antibiotics.
Cevap
B · Infective endocarditis
8.Klinik hemşirelik
Cevap: D · Yeterli ağrı kontrolü, IV sıvılar ve yakın sıvı dengesi izlemi
Cevap neden bu
Akut pankreatit büyük sıvı kayıplarına ve organ yetmezliğine yol açabilir. Bakım sıvı resüsitasyonuna, analjeziye, idrar çıkışı ve glukozun izlenmesine ve mümkün olduğunda erken beslenmeye odaklanır.
Cevap
D · Yeterli ağrı kontrolü, IV sıvılar ve yakın sıvı dengesi izlemi
9.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler
Cevap: C · Potassium and creatinine
Cevap neden bu
ACE inhibitors reduce aldosterone, so potassium can rise, and they lower the filtration pressure in the kidney, so creatinine can rise. Both are checked before and soon after starting or increasing the dose.Kontrol edilen kaynak:Hyperkalemia · StatPearls (NCBI Bookshelf) (2025)
Cevap
C · Potassium and creatinine
10.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler
Cevap: C · Reçeteyi yazan kişiye başka bir yolun kullanılıp kullanılamayacağını sormalıdır
Cevap neden bu
Trombositler düşükken kas içi enjeksiyonlar kasa kanamaya yol açabilir. Hemşire oral veya IV gibi başka bir yol ister. Enjeksiyon kaçınılmazsa sonrasında masaj yapmadan sıkı bası uygulanır.Kontrol edilen kaynak:Bleeding and Bruising (Thrombocytopenia) and Cancer Treatment · National Cancer Institute (NIH) (2022)
Cevap
C · Reçeteyi yazan kişiye başka bir yolun kullanılıp kullanılamayacağını sormalıdır
11.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: PaCO₂ = 23 mmHg
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·10 + 8 = 23 mmHg
menzil: 21–25 mmHg
Cevap
PaCO₂ = 23 mmHg
12.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: ek solunumsal asidoz
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Beklenen PaCO₂
1,5·14 + 8 = 29 → 27–31 mmHg
Karşılaştırın
ölçülen: 43 mmHg → ek solunumsal asidoz
Cevap
ek solunumsal asidoz
13.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: QTc = 0,378 s
QT ve QTc: QT aralığı QRS kompleksinin başından T dalgasının sonuna kadar uzanır. Kalp hızı arttıkça kısalır; bu nedenle saniye cinsinden R–R aralığı kullanılarak hıza göre düzeltilir: Bazett QTc = QT/√RR ve Fridericia QTc = QT/∛RR. Bazett çoğu ders kitabında kullanılan formüldür; hızlı hızlarda fazla düzeltir, bu durumlarda Fridericia tercih edilir. Sınırlar kaynaklara göre değişir: erkeklerde yaklaşık 0,45 sn, kadınlarda 0,46 sn üzerindeki QTc genellikle uzamış, 0,50 sn üzeri ise belirgin uzamış olarak adlandırılır.
Ölçün
QT = 10 × 0,04 = 0,40 s
RR = 28 × 0,04 = 1,12 s
Bazett formülü
QTc = 0,40/√1,12 = 0,40/1,058 = 0,378 s
Cevap
QTc = 0,378 s
Olağan sınırlar içinde (erkekler için yaklaşık 0,45 sn, kadınlar için 0,46 sn). (378 ms)
14.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: 2:1 AV blok (tip belirsiz)
2:1 AV blok: her QRS için iki P dalgası olduğunda, iletilen iki P dalgası art arda gelmez; bu yüzden iletilmeyen P dalgasından önce PR’nin uzayıp uzamayacağını (tip I) ya da sabit kalıp kalmayacağını (tip II) göremezsiniz. Tek bir şeritten buna 2:1 AV blok denir; tipi daha uzun bir şerit veya iletim oranındaki bir değişiklik belirler. Dar QRS tip I’i, geniş QRS tip II’yi daha olası kılar, ancak hiçbiri bunu kanıtlamaz.
Beş adım
1. Hız: R–R = 42 küçük kare, 1500 ÷ 42 ≈ dakikada 36.
2. Ritim: düzenli, her R–R 1,68 sn.
3. P dalgaları: pozitif ve düzenli (P–P 0,84 sn, dakikada 71), her QRS için iki tane.
4. PR aralığı: iletilen atımlarda 0,16 sn ile sabit.
5. QRS: 0,08 sn, dar (0,12 sn’nin altında).
Tipin neden açık kaldığı
Her ikinci P dalgası iletilmiyor, bu yüzden art arda iki iletilen atım yok ve PR’nin uzaması hiç görülemez.
2:1 AV blok (tip belirsiz)
Cevap
2:1 AV blok (tip belirsiz)
Dar QRS tip I’i, geniş QRS tip II’yi daha olası kılar, ancak yalnızca daha uzun bir şerit veya iletim oranındaki bir değişiklik belirler.
15.Önceliklendirme ve yetki devri
Cevap: D · Sarı (ertelenebilir)
Cevap neden bu
Yürüyemeyen, ancak solunum, perfüzyon ve zihinsel durum kontrollerini geçen bir kurban ertelenebilir (sarı) kategorisindedir. Ciddi bir yaralanma tek başına kurbanı acil yapmaz.
Cevap
D · Sarı (ertelenebilir)
16.Önceliklendirme ve yetki devri
Cevap: C · İdrar yolu enfeksiyonu olan, yeni konfüze, solunum sayısı 26/dk ve sistolik kan basıncı 94 mmHg olan hasta
Cevap neden bu
Enfeksiyonu olan bir hastada yeni konfüzyon, 22/dk veya üzeri solunum sayısı ve 100 mmHg veya altı sistolik kan basıncı (qSOFA ölçütleri), kötüleşme riski yüksek olası sepsisi gösterir. Hasta acil üst basamağa bildirim, kültürler ve erken antibiyotik gerektirir. NEWS2 gibi erken uyarı skorları aynı sinyali verir. Diğer hastalar stabildir.
Cevap
C · İdrar yolu enfeksiyonu olan, yeni konfüze, solunum sayısı 26/dk ve sistolik kan basıncı 94 mmHg olan hasta