pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.
EKG ritim şeridi yorumlama
Kâğıt (25 mm/sn, 10 mm/mV)
1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 sn, 10 mm = 1 mV
Kalp hızı, düzenli ritim
300 ÷ büyük kareler = 1500 ÷ küçük kareler = 60 ÷ RR (sn)
Kalp hızı, düzensiz ritim
6 sn’deki QRS kompleksleri × 10
Normal PR aralığı
0,12–0,20 s
Normal QRS süresi
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Sinüs hızları
bradikardi < 60, normal 60–100, taşikardi > 100 /dk
Kaçış hızları
junctional 40–60, ventriküler 20–40 /dk
Hızlı ritimler
SVT dakikada 150–250 (dar), VT dakikada > 100 (geniş)
Yöntem
Hız: düzenli bir ritimde 300’ü iki R dalgası arasındaki büyük karelere ya da 1500’ü küçük karelere bölün; düzensiz bir ritimde 6 saniyedeki QRS komplekslerini sayın ve 10 ile çarpın.
Ritim: R–R aralıklarını karşılaştırın. Eşitse düzenli; tekrarlayan bir örüntü varsa düzenli düzensiz; hiç örüntü yoksa düzensiz düzensizdir.
P dalgaları: DII’de her QRS’in öncesinde, hepsi birbirine benzer, pozitif bir P dalgası var mı? Fibrilasyon ya da testere dişi dalgalarını, ters P dalgalarını ve QRS’siz P dalgalarını arayın.
PR aralığı: P’nin başından QRS’in başına kadar, normalde 0,12–0,20 sn ve sabit. Uzayıp uzamadığına, düşen bir atımdan önce sabit kalıp kalmadığına ya da rastgele değişip değişmediğine bakın.
QRS süresi: 0,12 sn’nin altı dar; 0,12 sn ve üzeri geniştir. Sonra ritmi adlandırın ve QT için saniye cinsinden sürelerle QTc = QT/√RR (Bazett) kullanın.
Önceliklendirme ve yetki devri
Yöntem
Hiçbir şey yapılmazsa hastaya en çabuk neyin zarar vereceğini sorun.
ABC’yi uygulayın (kalp durmasında C-A-B), sonra Maslow: fizyolojik gereksinimler güvenlikten, güvenlik psikolojik gereksinimlerden önce gelir.
Seçenekleri karşılaştırın: akut kronikten, stabil olmayan stabilden, beklenmeyen beklenenden, sistemik lokalden önce gelir ve her bulguyu hastanın başlangıç durumuyla karşılaştırın.
Acil durum değilse harekete geçmeden önce değerlendirin; sonra diğerlerinin bağlı olduğu adımı seçin.
Yetki devri için beş doğruyu kontrol edin: görev, koşul, kişi, talimatlar ve gözetim. Değerlendirme, eğitim ve sonuçların değerlendirilmesi RN’de kalır.
2Alıştırma soruları
1.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumOrta
After a bronchoscopy with throat anaesthesia, when can the patient eat and drink?
AOnly after a chest X-ray has been reported
BImmediately after the scope is removed
CWhen the gag and cough reflexes have returned
DAfter a full 24 hours without food
2.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunumZor
A patient with squamous cell lung cancer becomes confused, thirsty and constipated, with abdominal pain. Which electrolyte disturbance is most likely?
AHypokalaemia
BHypomagnesaemia
CHypercalcaemia
DHyponatraemia
3.Dahili-cerrahi: nöroloji, endokrin ve böbrekOrta
Why are tacrolimus blood levels checked regularly?
AThe drug only works if levels are as high as possible
BThe levels show whether the patient has diabetes
CThe levels show how much urine the kidney is making
DToo high harms the kidney; too low risks rejection
4.Dahili-cerrahi: nöroloji, endokrin ve böbrekZor
Akut tübüler nekrozdan iyileşen bir hasta poliürik evreye giriyor ve günde 4 L'nin üzerinde idrar yapıyor. Başlıca hemşirelik endişesi nedir?
ADistandü mesanede idrar retansiyonu
BDüşük potasyum ve sodyumla birlikte dehidratasyon
CFazla insülinin neden olduğu hipoglisemi
DYüksek potasyum düzeyleriyle birlikte sıvı yüklenmesi
5.Dahili-cerrahi: sindirim sistemi, perioperatif ve onkolojiOrta
Why should metoclopramide not be used for nausea in mechanical bowel obstruction?
AIt blocks the effect of all opioids
BIt always causes severe diarrhoea
CIt increases gut movement against the blockage
DIt makes the bowel stop moving completely
6.Dahili-cerrahi: sindirim sistemi, perioperatif ve onkolojiZor
A patient with suspected appendicitis says the pain suddenly eased, but an hour later has a temperature of 38,9 °C, a rigid abdomen and a pulse of 118/min. What does this suggest?
AA side effect of the analgesia given
BPerforation with peritonitis
CSimple constipation that needs a laxative
DThe appendicitis has settled by itself
7.Klinik hemşirelikOrta
A patient without diabetes is started on high-dose prednisolone. Why might capillary blood glucose be monitored?
ASteroids can raise the blood glucose
BSteroids destroy the pancreas
CSteroids make glucose meters inaccurate
DSteroids always cause hypoglycaemia
8.Klinik hemşirelikZor
A few hours after cardiac surgery, a patient has low blood pressure, a raised jugular venous pressure and quiet, muffled heart sounds. What should be suspected?
AHyperkalaemia
BHypovolaemia from dehydration
CPneumonia
DCardiac tamponade
9.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta
A patient with diabetes also takes propranolol. Why is regular glucose monitoring especially important?
AThe drug blocks the insulin injection site
BThe drug stops the meter from reading correctly
CThe drug can mask warning signs of hypoglycemia
DThe drug causes very high glucose in all patients
10.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor
Trombosit sayısı 35 × 10³/µL olan bir hastaya kas içi enjeksiyon reçete edilmiştir. Hemşire ne yapmalıdır?
AReçeteyi yazan kişiye başka bir yolun kullanılıp kullanılamayacağını sormalıdır
BEnjeksiyonu yapıp sıcak paket uygulamalıdır
CEnjeksiyonu reçete edildiği gibi yapmalı ve bölgeye sıkıca masaj yapmalıdır
DEnjeksiyonu daha uzun bir iğneyle yapmalıdır
11.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 10 mmol/L ile metabolik asidoz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini (aralığın merkezi), mmHg cinsinden bulmak için Winter formülünü kullanın.
HCO₃⁻ 10 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
12.Arter kan gazı yorumlamaZor
Alıştırma değerleri: Na⁺ 141, Cl⁻ 109 ve HCO₃⁻ 15 mmol/L. AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) kullanarak delta oranını, (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻), hesaplayın. İki ondalık verin.
Na⁺ 141 mmol/LCl⁻ 109 mmol/LHCO₃⁻ 15 mmol/L
delta oranı =
13.EKG ritim şeridi yorumlamaOrta
Bu düzenli DII şeridinde QT aralığını ve R–R aralığını ölçün, sonra hıza göre düzeltilmiş QTc değerini Fridericia formülüyle hesaplayın: QTc = QT/∛RR (her ikisi de saniye cinsinden). Cevabı saniye cinsinden üç ondalık basamakla verin.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
QTc = s
14.EKG ritim şeridi yorumlamaZor
Bu hastanın pacemaker’ı var. DII şeridini yorumlayın. Cevabınıza tıklayın.
DII derivasyonu, 25 mm/sn, 10 mm/mV1 küçük kare = 0,04 sn, 1 büyük kare = 0,20 snşerit uzunluğu 6 sn
1üçüncü derece (tam) AV blok
2geniş QRS’li sinüs ritmi
3ventriküler pace’li ritim
4idioventriküler ritim
15.Önceliklendirme ve yetki devriOrta
A nurse teaches a patient with COPD pursed-lip breathing. Which statement shows a need for further teaching?
A“I will breathe in through my mouth and out quickly through my nose.”
B“I will breathe out slowly through pursed lips.”
C“I will breathe in slowly through my nose.”
D“I will make my breath out about twice as long as my breath in.”
16.Önceliklendirme ve yetki devriZor
A patient taking an SSRI is also given tramadol. A few hours later the patient is agitated, sweating and has a fever, jerking muscles and brisk reflexes. What is the most likely cause?
ANeuroleptic malignant syndrome
BOpioid withdrawal
CAn anxiety attack
DSerotonin syndrome
3Çözeltiler
1.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: C · When the gag and cough reflexes have returned
Cevap neden bu
Local anaesthetic sprayed on the throat abolishes the gag and cough reflexes for a time, so food or fluid could be aspirated. The nurse checks that the reflexes have returned (often after about one to two hours) before giving sips of water and then food.
Cevap
C · When the gag and cough reflexes have returned
2.Dahili-cerrahi: kardiyovasküler ve solunum
Cevap: C · Hypercalcaemia
Cevap neden bu
Squamous cell lung cancer can secrete PTH-related protein, and bone metastases can release calcium. Hypercalcaemia causes confusion, thirst, polyuria, constipation, abdominal pain and arrhythmias ("bones, stones, groans and psychiatric overtones"). Treatment includes IV fluids and bisphosphonates.
Cevap
C · Hypercalcaemia
3.Dahili-cerrahi: nöroloji, endokrin ve böbrek
Cevap: D · Too high harms the kidney; too low risks rejection
Cevap neden bu
Tacrolimus has a narrow therapeutic range and many interactions. High levels can cause nephrotoxicity, tremor and high glucose, while low levels risk rejection. Trough levels are taken before the morning dose.
Cevap
D · Too high harms the kidney; too low risks rejection
4.Dahili-cerrahi: nöroloji, endokrin ve böbrek
Cevap: B · Düşük potasyum ve sodyumla birlikte dehidratasyon
Cevap neden bu
ATN'nin diüretik evresinde filtrasyon tübüler reabsorpsiyondan önce düzelir, bu yüzden büyük hacimlerde seyrelmiş idrar yapılır. Hastalar hipovolemi ile potasyum ve sodyum kaybı riski taşır. Sıvı dengesi, günlük tartı ve elektrolitler izlenir ve sıvılar reçete edildiği şekilde yerine konur.
Cevap
B · Düşük potasyum ve sodyumla birlikte dehidratasyon
5.Dahili-cerrahi: sindirim sistemi, perioperatif ve onkoloji
Cevap: C · It increases gut movement against the blockage
Cevap neden bu
Metoclopramide stimulates gastric and intestinal motility, which can worsen pain and risk perforation in complete mechanical obstruction. Other antiemetics are chosen.
Cevap
C · It increases gut movement against the blockage
6.Dahili-cerrahi: sindirim sistemi, perioperatif ve onkoloji
Cevap: B · Perforation with peritonitis
Cevap neden bu
Brief relief can occur when an inflamed appendix ruptures, followed by spreading peritonitis with fever, rigidity and tachycardia. This is a surgical emergency needing urgent review, IV fluids and antibiotics.
Cevap
B · Perforation with peritonitis
7.Klinik hemşirelik
Cevap: A · Steroids can raise the blood glucose
Cevap neden bu
Glucocorticoids increase glucose production and insulin resistance, causing steroid-induced hyperglycaemia. Glucose monitoring identifies patients who need treatment.
Cevap
A · Steroids can raise the blood glucose
8.Klinik hemşirelik
Cevap: D · Cardiac tamponade
Cevap neden bu
Hypotension, raised JVP and muffled heart sounds (Beck's triad) suggest cardiac tamponade. Blood in the pericardial space compresses the heart and needs urgent drainage.
Cevap
D · Cardiac tamponade
9.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler
Cevap: C · The drug can mask warning signs of hypoglycemia
Cevap neden bu
Beta-blockers, especially nonselective ones, blunt adrenergic warning signs of hypoglycemia such as tremor and tachycardia, and they can delay recovery. Sweating usually remains. Glucose checks help detect lows that the patient may not feel.Kontrol edilen kaynak:Low blood sugar · MedlinePlus (NIH) (2026)
Cevap
C · The drug can mask warning signs of hypoglycemia
10.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler
Cevap: A · Reçeteyi yazan kişiye başka bir yolun kullanılıp kullanılamayacağını sormalıdır
Cevap neden bu
Trombositler düşükken kas içi enjeksiyonlar kasa kanamaya yol açabilir. Hemşire oral veya IV gibi başka bir yol ister. Enjeksiyon kaçınılmazsa sonrasında masaj yapmadan sıkı bası uygulanır.Kontrol edilen kaynak:Bleeding and Bruising (Thrombocytopenia) and Cancer Treatment · National Cancer Institute (NIH) (2022)
Cevap
A · Reçeteyi yazan kişiye başka bir yolun kullanılıp kullanılamayacağını sormalıdır
11.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: PaCO₂ = 23 mmHg
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·10 + 8 = 23 mmHg
menzil: 21–25 mmHg
Cevap
PaCO₂ = 23 mmHg
12.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: delta oranı = 0,5556
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Anyon açığı
AG = 141 − (109 + 15) = 17
Delta oranı
(17 − 12)/(24 − 15) = 5/9 = 0,5556
Cevap
delta oranı = 0,5556
1’in altı: ek normal anyon açıklı asidoz.
13.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: QTc = 0,39 s
QT ve QTc: QT aralığı QRS kompleksinin başından T dalgasının sonuna kadar uzanır. Kalp hızı arttıkça kısalır; bu nedenle saniye cinsinden R–R aralığı kullanılarak hıza göre düzeltilir: Bazett QTc = QT/√RR ve Fridericia QTc = QT/∛RR. Bazett çoğu ders kitabında kullanılan formüldür; hızlı hızlarda fazla düzeltir, bu durumlarda Fridericia tercih edilir. Sınırlar kaynaklara göre değişir: erkeklerde yaklaşık 0,45 sn, kadınlarda 0,46 sn üzerindeki QTc genellikle uzamış, 0,50 sn üzeri ise belirgin uzamış olarak adlandırılır.
Ölçün
QT = 10 × 0,04 = 0,40 s
RR = 27 × 0,04 = 1,08 s
Fridericia formülü
QTc = 0,40/∛1,08 = 0,40/1,026 = 0,39 s
Cevap
QTc = 0,39 s
Olağan sınırlar içinde (erkekler için yaklaşık 0,45 sn, kadınlar için 0,46 sn). (390 ms)
14.EKG ritim şeridi yorumlama
Cevap: ventriküler pace’li ritim
Pace’li ritimler: bir pacemaker uyarısı dar, dikey bir pace sivri dalgası olarak görünür. Ventriküler bir sivri dalgadan sonra QRS geniştir (0,12 sn veya daha fazla), çünkü uyarı ileti sistemi yerine elektrottan kas boyunca yayılır; sağ ventrikül pacing’inde DII derivasyonunda çoğunlukla negatiftir. Her P dalgasından önceki bir sivri dalga atriyal pacing demektir; çift odacıklı (AV) bir pacemaker ise bir atriyal sivri dalga ve P dalgası, ardından programlanmış AV gecikmesinden sonra bir ventriküler sivri dalga ve geniş bir QRS gösterir. Yakalama, her sivri dalgayı bir depolarizasyonun izlemesi demektir. Yakalama kaybı, ardından P dalgası ya da QRS gelmeyen bir sivri dalgadır; algılama kaybı (hastanın kendi atımlarını yok sayan sivri dalgalar) ve pace etme kaybı (gerektiğinde sivri dalga olmaması) diğer klasik arızalardır.
Beş adım
1. Hız: R–R = 25 küçük kare, 1500 ÷ 25 ≈ dakikada 60.
2. Ritim: düzenli, her R–R 1,00 sn.
3. P dalgaları: görünmüyor; her QRS’nin hemen öncesinde keskin bir pace sivri dalgası var.
4. PR aralığı: ölçülemiyor.
5. QRS: 0,16 sn, geniş ve her sivri dalgayı bir QRS izliyor (yakalama).
Yorum
ventriküler pace’li ritim
Cevap
ventriküler pace’li ritim
Pace’li QRS yapısı gereği geniştir; buna dal bloğu veya ventriküler ritim demeyin.
15.Önceliklendirme ve yetki devri
Cevap: A · “I will breathe in through my mouth and out quickly through my nose.”
Cevap neden bu
Pursed-lip breathing means breathing in through the nose and out slowly through pursed lips, making exhalation longer. This keeps airways open and reduces air trapping.
Cevap
A · “I will breathe in through my mouth and out quickly through my nose.”
16.Önceliklendirme ve yetki devri
Cevap: D · Serotonin syndrome
Cevap neden bu
SSRIs and tramadol both raise serotonin. Agitation, fever, clonus and hyperreflexia that start quickly suggest serotonin syndrome; neuroleptic malignant syndrome follows antipsychotics and causes rigid muscles with slow reflexes.