Hemşirelik Matematiği: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 12 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri

Metrik basamaklar
1 kg = 1000 g, 1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg, 1 L = 1000 mL
Ağırlık ve uzunluk
1 kg = 2,2 lb, 1 lb = 16 oz, 1 in = 2,54 cm, 1 ft = 12 in
Evsel ölçüler
1 tsp = 5 mL, 1 tbsp = 15 mL, 1 fl oz = 30 mL, 1 cup = 8 fl oz = 240 mL
Sıcaklık
°C = (°F − 32)·5/9, °F = °C·9/5 + 32
24 saatlik saat
ÖS saatleri 1–11: 12 ekleyin; 12 ÖÖ = 00:xx; 12 ÖS = 12:xx
Doz hızı
mcg/min × 60/1000 = mg/h
Laboratuvar faktörleri
glukoz 1 mmol/L = 18 mg/dL; kreatinin 1 mg/dL = 88,4 µmol/L; Hb 1 g/dL = 10 g/L

Yöntem

  1. Verilen miktarı birimiyle ve istediğiniz birimle birlikte yazın.
  2. Eşdeğeri seçin: kg, g, mg ve mcg ya da L ve mL arasında 1000; 1 kg = 2,2 lb; 1 tsp = 5 mL, 1 tbsp = 15 mL, 1 fl oz = 30 mL, 1 su bardağı = 240 mL.
  3. İstenmeyen birim sadeleşecek şekilde kesir olarak yazın; bir hız için değişen her birim başına bir kesir kullanın.
  4. Yönü kontrol edin: daha küçük bir birim daha büyük bir sayı verir.
  5. Yalnızca nihai cevabı, sorunun belirttiği duyarlılıkta yuvarlayın.

Doz hesapları

Konsantrasyondan doz
hacim = doz / konsantrasyon
Ağırlığa göre doz
doz = mg/kg × vücut ağırlığı
Tabletler
sayı = doz / tablet dozu
Birimler
1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg

Yöntem

  1. Order edilen dozu ve stok konsantrasyonunu aynı birime çevirin.
  2. İstenen bölü eldeki çarpı miktar kullanın: (D/H) × Q.
  3. Ağırlığa göre dozlarda önce kg cinsinden ağırlıkla çarpın, sonra günlük dozu doz sayısına bölün.
  4. Önce tahmin yapın ve cevabın makul olduğunu kontrol edin.

IV infüzyon hızları

Pompa hızı
mL/h = volume (mL)/time (h)
Damla hızı
drops/min = volume (mL) × drop factor / time (min)
İnfüzyon süresi
time (h) = volume (mL)/rate (mL/h)

Yöntem

  1. mL/h cinsinden pompa hızı: hacim bölü saat cinsinden süre.
  2. Damla/dk cinsinden damla hızı: hacim × damla faktörü bölü dakika cinsinden süre.
  3. Kalan süre için: kalan hacim bölü hız.
  4. Sorunun veya ekipmanın gerektirdiği şekilde yuvarlayın.

IV sıvılar ve sıvı dengesi

Saatlik Holliday–Segar
4 mL/kg (ilk 10 kg) + 2 mL/kg (sonraki 10 kg) + 1 mL/kg (20’nin üzerindeki her kg)
Günlük Holliday–Segar
aynı aralıklar için 100 / 50 / 20 mL/kg
Sıvı dengesi
alınan − çıkarılan
Buz parçaları
hacimlerinin yarısı olarak sayılır
İdrar çıkışı
mL/kg/h = mL / (kg × h)
İnfüzyon süresi
süre (h) = kalan hacim (mL) / hız (mL/h)
Verilen hacim
mL = hız × süre

Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Günlük doz
mg/gün = mg/kg/gün × ağırlık (kg)
Günlük doz sayısı
sayı = 24 h / doz aralığı (h)
Librenin kilograma çevrilmesi
kg = lb / 2,2
İnfüzyon konsantrasyonu
ünite/mL = torbadaki ünite / torba hacmi
Pompa hızı
mL/h = saatlik doz / konsantrasyon
Titre edilen infüzyon
mL/h = mcg/kg/min × kg × 60 / (mcg/mL)
Pompa hızından doz
mcg/kg/min = mL/h × (mcg/mL) / (60 × kg)
Birimler
1 mg = 1000 mcg

Farmasötik hesaplamalar

Yüzde konsantrasyon
% w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar
g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu
1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon
son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon
mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon
H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz
0%

2Alıştırma soruları

1.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleriOrta
0,96194 mL? mLşuna yuvarla 0,01 mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Küçük bir enjeksiyon için doz hesaplaması 0,96194 mL veriyor. Bu alıştırmadaki kural şudur: 1 mL’nin altındaki hacimler en yakın mL’nin yüzde birine yuvarlanır. Hangi değeri x kaydedersiniz?

0,96194 mL
x = mL
2.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleriZor
3 tsp? mL1½ tbsp? mL1 su bardağı? mL4 fl oz? mLΣ = ? mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir vardiya boyunca bir hasta 3 tsp / öksürük şurubu, 1½ tbsp / sıvı takviye, 1 su bardağı / çay, 4 fl oz / meyve suyu alıyor. Verilen eşdeğerleri kullanarak toplam oral alımı V mL cinsinden bulun.

1 tsp = 5 mL1 tbsp = 15 mL1 su bardağı = 8 fl oz = 240 mL1 fl oz = 30 mL
V = mL
3.Doz hesaplarıOrta
80 kg2 mg/kgD = ? mg

Bir hasta 80 kg ve tek doz olarak 2 mg/kg order edilmiş. Dozu D mg cinsinden bulun.

80 kg2 mg/kg
D = mg
4.Doz hesaplarıZor
120 mg/5 mLV = ? mL

28 kg ağırlığındaki bir çocuğa, 5 mL’de 120 mg içeren oral süspansiyondan doz başına 10 mg/kg istenmiştir. Hangi hacmi V verirsiniz? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

28 kg10 mg/kg120 mg/5 mL
V = mL
5.IV infüzyon hızlarıOrta
500 mL60 gtt/mL5 h? gtt/min

60 damla/mL'lik bir setle 500 mL'yi 5 saatte verin. Damla hızı R'ü dakikada damla olarak bulun.

500 mL5 h60 gtt/mL
R = gtt/min
6.IV infüzyon hızlarıZor
240 mLkalan? mL/h3 h kalan

8 saatte 500 mL istenmişti. 5 saat sonra torbada hâlâ 240 mL olduğunu görüyorsunuz ve istem yine zamanında bitmelidir. Başlangıçtaki pompa hızı yüzde kaç Δ artırılmalıdır?

500 mL / 8 hsonra 5 h: 240 mL
Δ = %
7.IV sıvılar ve sıvı dengesiOrta
AlınanÇıkarılan8 saatlik vardiyajöle100 mLçorba250 mLbuz parçaları200 mLIV infüzyon100 mL/h × 8 hIV antibiyotik1 × 100 mLidrar400 mLidrar325 mLidrar275 mLidrar425 mLyara dreni30 mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Kayıt, bir hastanın 8 saatlik bir vardiyadaki aldığı ve çıkardığını gösteriyor. Hasta 48 kg. Ortalama idrar çıkışı U değerini mL/kg/h cinsinden bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.

48 kg8 hidrar: 400 mLidrar: 325 mLidrar: 275 mLidrar: 425 mLyara dreni: 30 mL
U = mL/kg/h
8.IV sıvılar ve sıvı dengesiZor
500 mL100 mL/hbaşlangıç 08:1511:15: ? mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 500 mL’lik bir torba saat 08:15’de başlatıldı ve pompayla 100 mL/h hızla gidiyor. Saat 11:15’te torbada kaç mL V kalmıştır?

500 mL100 mL/h08:15 → 11:15
V = mL
9.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıOrta
heparin 5 000 birim/mL70 birim/kg · 91 kg → V = ? mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir alıştırma protokolü, 91 kg ağırlığındaki bir hasta için 70 ünite/kg heparin bolusu öngörüyor. Flakon 5 000 ünite/mL içeriyor. Hangi hacmi V çekersiniz? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

70 birim/kg91 kg5 000 birim/mL
V = mL
10.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıZor
25 mg250 mLnitroglycerin? mL/h95 kg20 mcg/min

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 95 kg ağırlığındaki bir hastaya 20 mcg/min hızında nitroglycerin order edilmiş. Torbada 250 mL’de 25 mg var. Pompa hızı R değerini mL/h cinsinden bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

25 mg/250 mL20 mcg/min95 kg
R = mL/h
11.Farmasötik hesaplamalarOrta
penicillin G 5 000 000 birimeklenen çözücükonsantrasyon18,2 mL250 000 birim/mL8,2 mL500 000 birim/mL3,2 mL1 000 000 birim/mL600 000 birim → ? mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir penisilin G flakonu 5 000 000 ünite içeriyor. Alıştırma etiketi üç konsantrasyon veriyor (tabloya bakın). 3,2 mL çözücü ekliyorsunuz. Order edilen doz 600 000 ünite. Hangi hacmi V çekersiniz? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

3,2 mL → 1 000 000 birim/mL600 000 birim
V = mL
12.Farmasötik hesaplamalarZor
0123455 mL

Bir flakon 500 mg toz içerir. 2,1 mL çözücü ekliyorsunuz ve toz 0,4 mL hacim ekliyor. Reçete 180 mg. Dozu çekin: hangi hacmi V verirsiniz?

500 mg2,1 mL + 0,4 mL180 mg
V = mL

3Çözeltiler

1.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri

Cevap: x = 0,96 mL

Yuvarlama: yuvarladığınız basamaktan hemen sonraki rakama bakın: 5 ve üzeri yukarı yuvarlar, 4 ve altı rakamı olduğu gibi bırakır. Yalnızca nihai cevabı yuvarlayın, adımları asla. Tipik sınav kuralları: 1 mL ve üzeri hacimler en yakın ondalığa, 1 mL’nin altındaki hacimler en yakın yüzdeliğe, damla hızları tam damlaya ve ağırlıklar bir ondalık basamağa; her zaman sorunun belirttiği kuralı izleyin.

yüzdebirler basamağındaki rakam

0,96194 → 6

Yalnızca sonraki rakam belirler

0,96194 → 1
1, 4 veya daha küçük; bu yüzden 6 aynı kalır.
Sonraki rakamlar (94) dikkate alınmaz: bir kez yuvarlayın, adım adım değil.

Yuvarlayın

x = 0,96 mL

Cevap

x = 0,96 mL
2.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri

Cevap: V = 397,5 mL

Evsel ölçüler ve ağırlık: hemşirelik sınavları yuvarlatılmış eşdeğerleri kullanır: 1 çay kaşığı (tsp) = 5 mL, 1 yemek kaşığı (tbsp) = 15 mL = 3 tsp, 1 sıvı ons (fl oz) = 30 mL = 2 tbsp ve 1 su bardağı = 8 fl oz = 240 mL. Ağırlık için 1 kg = 2,2 lb ve 1 lb = 16 oz; uzunluk için 1 inç = 2,54 cm. Dönüşümü, istemediğiniz birim sadeleşecek biçimde kurun.

Mililitre cinsinden her kalem

3 tsp = 3·5 = 15 mL
1½ tbsp = 1,5·15 = 22,5 mL
1 su bardağı = 1·240 = 240 mL
4 fl oz = 4·30 = 120 mL

Toplayın

V = 15 + 22,5 + 240 + 120 = 397,5 mL

Cevap

V = 397,5 mL
3.Doz hesapları

Cevap: D = 160 mg

Doz hesabı: verilecek miktar, istenen dozun eldeki gücüne bölünüp bulunduğu miktarla çarpılmasına eşittir: miktar = (istenen doz/stok gücü) × stok hacmi. Birimleri her zaman aynı tutun (önce g'yi mg'ye, mg'yi mcg'ye çevirin) ve cevabın mantıklı olup olmadığını kontrol edin.

Doz

2·80 = 160 mg

Cevap

D = 160 mg
4.Doz hesapları

Cevap: V = 11,7 mL

Doz hesabı: verilecek miktar, istenen dozun eldeki gücüne bölünüp bulunduğu miktarla çarpılmasına eşittir: miktar = (istenen doz/stok gücü) × stok hacmi. Birimleri her zaman aynı tutun (önce g'yi mg'ye, mg'yi mcg'ye çevirin) ve cevabın mantıklı olup olmadığını kontrol edin.

Ağırlığa göre doz

10·28 = 280 mg

Hacim

V = (280/120)·5 = 11,67 ≈ 11,7 mL

Cevap

V = 11,7 mL
5.IV infüzyon hızları

Cevap: R = 100 gtt/min

İnfüzyon hızları: pompa mL/h olarak ayarlanır = hacim/saat cinsinden süre. Yerçekimiyle damla dakikadaki damla olarak sayılır: gtt/min = hacim (mL) × damla faktörü (gtt/mL)/süre (min). Damla faktörü setin ambalajında yazar: makro damla setleri 10, 15 veya 20 gtt/mL (kan setleri ABD’de çoğunlukla 10 gtt/mL, Birleşik Krallık’ta 15), mikro damla setleri 60 gtt/mL verir. Her zaman sorunun veya ambalajın verdiği damla faktörünü kullanın.

Dakika cinsinden süre

5·60 = 300 min

Damla hızı

R = 500·60/300 = 100 gtt/min

Cevap

R = 100 gtt/min
6.IV infüzyon hızları

Cevap: Δ = 28 %

İnfüzyon hızları: pompa mL/h olarak ayarlanır = hacim/saat cinsinden süre. Yerçekimiyle damla dakikadaki damla olarak sayılır: gtt/min = hacim (mL) × damla faktörü (gtt/mL)/süre (min). Damla faktörü setin ambalajında yazar: makro damla setleri 10, 15 veya 20 gtt/mL (kan setleri ABD’de çoğunlukla 10 gtt/mL, Birleşik Krallık’ta 15), mikro damla setleri 60 gtt/mL verir. Her zaman sorunun veya ambalajın verdiği damla faktörünü kullanın.

Başlangıç hızı

500/8 = 62,5 mL/h

Yeni hız

R = 240/3 = 80 mL/h

Yüzde değişim

Δ = (80 − 62,5)/62,5·100% = 28%

Cevap

Δ = 28%

Bu %25’ten fazla bir artıştır: çoğu hastane açığı kapatmak yerine istemi yazan hekimle iletişime geçmenizi ve hastayı sıvı yüklenmesi açısından değerlendirmenizi ister.

7.IV sıvılar ve sıvı dengesi

Cevap: U = 3,71 mL/kg/h

Aldığı ve çıkardığı: alınanlar içeri giren her şeyi kapsar (oral sıvılar, IV infüzyonlar, IV ilaçlar ve yıkamalar, tüp beslemeler); buz parçaları hacimlerinin yarısı olarak sayılır. Çıkarılanlar idrar, drenler, kusmuk ve diğer kayıpları kapsar. Denge = toplam alınan − toplam çıkarılan; negatif denge net kayıptır. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Toplam idrar

400 + 325 + 275 + 425 = 1425 mL

Kilogram başına saatlik

U = 1425/(48·8) = 3,711 ≈ 3,71 mL/kg/h

Cevap

U = 3,71 mL/kg/h
8.IV sıvılar ve sıvı dengesi

Cevap: V = 200 mL

İnfüzyon süresi: süre (h) = verilecek hacim (mL)/hız (mL/h); torba büyüklüğünü değil, torbada kalan hacmi kullanın. Verilen hacim = hız × süre. Ondalık saatleri kesir × 60 ile saat ve dakikaya çevirin (0,5 h = 30 dk, 50 dk değil). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Geçen süre

08:15 → 11:15 = 3 h

Verilen hacim

100·3 = 300 mL

Kalan hacim

V = 500 − 300 = 200 mL

Cevap

V = 200 mL
9.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Cevap: V = 1,3 mL

Heparin ve insülin infüzyonları: konsantrasyon = torbadaki ünite/torba hacmi (ünite/mL). Pompa hızı (mL/h) = saatlik ünite/konsantrasyon ve saatlik ünite = mL/h × konsantrasyon. Ağırlığa göre bir orderda önce ünite/h = ünite/kg/h × ağırlık. Bolus hacmi = gereken ünite/flakon konsantrasyonu. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Gereken adet

70·91 = 6 370 birim

Hacim

V = 6370/5000 = 1,274 ≈ 1,3 mL

Cevap

V = 1,3 mL
10.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Cevap: R = 12 mL/h

Titre edilen infüzyonlar: önce konsantrasyonu mcg/mL cinsinden bulun (mg × 1000/mL). Ağırlığa göre bir orderda mcg/min = mcg/kg/min × ağırlık. Sonra mL/h = mcg/min × 60/konsantrasyon. Geriye doğru çalışırken mcg/kg/min = mL/h × konsantrasyon/(60 × ağırlık). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Konsantrasyon

25 000/250 = 100 mcg/mL

Saatlik doz

Order hastanın tamamı için dakika başınadır, bu yüzden ağırlık gerekmez.

20·60 = 1200 mcg/h

Pompa hızı

R = 1200/100 = 12 mL/h

Cevap

R = 12 mL/h
11.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: V = 0,6 mL

Rekonstitüsyon: toz yer kaplar, bu yüzden son hacim çözücü artı toz hacmidir. Konsantrasyon = flakondaki ilaç/son hacim ve verilecek hacim = doz/konsantrasyon. Çok konsantrasyonlu bir etikette, gerçekten eklediğiniz çözücü miktarına karşılık gelen konsantrasyonu kullanın. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Etiketten konsantrasyon

3,2 mL → 1 000 000 birim/mL

Verilecek hacim

V = 600 000/1 000 000 = 0,6 mL

Cevap

V = 0,6 mL
12.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: V = 0,9 mL

Konsantrasyondan hacme: önce konsantrasyonu mL başına mg’a çevirin. a/h yüzdesi 100 mL’deki gramdır, yani %x = 10x mg/mL. 1:n oran konsantrasyonu, n mL’de 1 g’dır. Sulandırmadan sonra derişim, tozun dozunun son hacme (çözücü + toz hacmi) bölünmesidir. Sonra hacim = doz/derişim.

Son hacim ve derişim

2,1 + 0,4 = 2,5 mL
C = 500/2,5 = 200 mg/mL

Hacim

V = 180/200 = 0,9 mL

Cevap

V = 0,9 mL

ExamProblems · examproblems.com/courses/nursing-math