Hemşirelik Matematiği: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 12 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri

Metrik basamaklar
1 kg = 1000 g, 1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg, 1 L = 1000 mL
Ağırlık ve uzunluk
1 kg = 2,2 lb, 1 lb = 16 oz, 1 in = 2,54 cm, 1 ft = 12 in
Evsel ölçüler
1 tsp = 5 mL, 1 tbsp = 15 mL, 1 fl oz = 30 mL, 1 cup = 8 fl oz = 240 mL
Sıcaklık
°C = (°F − 32)·5/9, °F = °C·9/5 + 32
24 saatlik saat
ÖS saatleri 1–11: 12 ekleyin; 12 ÖÖ = 00:xx; 12 ÖS = 12:xx
Doz hızı
mcg/min × 60/1000 = mg/h
Laboratuvar faktörleri
glukoz 1 mmol/L = 18 mg/dL; kreatinin 1 mg/dL = 88,4 µmol/L; Hb 1 g/dL = 10 g/L

Yöntem

  1. Verilen miktarı birimiyle ve istediğiniz birimle birlikte yazın.
  2. Eşdeğeri seçin: kg, g, mg ve mcg ya da L ve mL arasında 1000; 1 kg = 2,2 lb; 1 tsp = 5 mL, 1 tbsp = 15 mL, 1 fl oz = 30 mL, 1 su bardağı = 240 mL.
  3. İstenmeyen birim sadeleşecek şekilde kesir olarak yazın; bir hız için değişen her birim başına bir kesir kullanın.
  4. Yönü kontrol edin: daha küçük bir birim daha büyük bir sayı verir.
  5. Yalnızca nihai cevabı, sorunun belirttiği duyarlılıkta yuvarlayın.

Doz hesapları

Konsantrasyondan doz
hacim = doz / konsantrasyon
Ağırlığa göre doz
doz = mg/kg × vücut ağırlığı
Tabletler
sayı = doz / tablet dozu
Birimler
1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg

Yöntem

  1. Order edilen dozu ve stok konsantrasyonunu aynı birime çevirin.
  2. İstenen bölü eldeki çarpı miktar kullanın: (D/H) × Q.
  3. Ağırlığa göre dozlarda önce kg cinsinden ağırlıkla çarpın, sonra günlük dozu doz sayısına bölün.
  4. Önce tahmin yapın ve cevabın makul olduğunu kontrol edin.

IV infüzyon hızları

Pompa hızı
mL/h = volume (mL)/time (h)
Damla hızı
drops/min = volume (mL) × drop factor / time (min)
İnfüzyon süresi
time (h) = volume (mL)/rate (mL/h)

Yöntem

  1. mL/h cinsinden pompa hızı: hacim bölü saat cinsinden süre.
  2. Damla/dk cinsinden damla hızı: hacim × damla faktörü bölü dakika cinsinden süre.
  3. Kalan süre için: kalan hacim bölü hız.
  4. Sorunun veya ekipmanın gerektirdiği şekilde yuvarlayın.

IV sıvılar ve sıvı dengesi

Saatlik Holliday–Segar
4 mL/kg (ilk 10 kg) + 2 mL/kg (sonraki 10 kg) + 1 mL/kg (20’nin üzerindeki her kg)
Günlük Holliday–Segar
aynı aralıklar için 100 / 50 / 20 mL/kg
Sıvı dengesi
alınan − çıkarılan
Buz parçaları
hacimlerinin yarısı olarak sayılır
İdrar çıkışı
mL/kg/h = mL / (kg × h)
İnfüzyon süresi
süre (h) = kalan hacim (mL) / hız (mL/h)
Verilen hacim
mL = hız × süre

Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Günlük doz
mg/gün = mg/kg/gün × ağırlık (kg)
Günlük doz sayısı
sayı = 24 h / doz aralığı (h)
Librenin kilograma çevrilmesi
kg = lb / 2,2
İnfüzyon konsantrasyonu
ünite/mL = torbadaki ünite / torba hacmi
Pompa hızı
mL/h = saatlik doz / konsantrasyon
Titre edilen infüzyon
mL/h = mcg/kg/min × kg × 60 / (mcg/mL)
Pompa hızından doz
mcg/kg/min = mL/h × (mcg/mL) / (60 × kg)
Birimler
1 mg = 1000 mcg

Farmasötik hesaplamalar

Yüzde konsantrasyon
% w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar
g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu
1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon
son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon
mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon
H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz
0%

2Alıştırma soruları

1.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleriOrta
9 lb 9 oz? kg1 lb = 16 oz1 kg = 2,2 lb

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir yenidoğan 9 lb 9 oz ağırlığında. 1 lb = 16 oz ve 1 kg = 2,2 lb kullanarak m değerini kilogram cinsinden bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.

9 lb 9 oz1 lb = 16 oz1 kg = 2,2 lb
m = kg
2.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleriZor
70 g/L? g/dL1 L = 10 dL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hemoglobin sonucu 70 g/L. Bunu Hb g/dL cinsinden ifade edin.

70 g/L1 L = 10 dL
Hb = g/dL
3.Doz hesaplarıOrta
024681010 mL

34 kg ağırlığındaki bir çocuğa 5 mg/kg ilaç reçete edilmiştir. Stok çözelti 25 mg/mL içerir. Dozu çekin: hangi hacmi V verirsiniz?

34 kg5 mg/kg25 mg/mL
V = mL
4.Doz hesaplarıZor
50k birim500 mL? mL/h2000 birim/h

Bir infüzyon 500 mL'de 50000 ünite ilaç içeriyor. Order saatte 2000 ünite. Pompayı mL/h cinsinden hangi hıza R ayarlarsınız?

50000 birim/500 mL2000 birim/h
R = mL/h
5.IV infüzyon hızlarıOrta
500 mL60 gtt/mL8 h? gtt/min

60 damla/mL'lik bir setle 500 mL'yi 8 saatte verin. Damla hızı R'ü dakikada damla olarak bulun. En yakın tam sayıya yuvarlayın.

500 mL8 h60 gtt/mL
R = gtt/min
6.IV infüzyon hızlarıZor
50 mg250 mL12 mL/h? mcg/min

250 mL içinde 50 mg’lik bir infüzyon 12 mL/h hızla akıyor. Hasta dakikada kaç mikrogram D alır?

50 mg/250 mL12 mL/h
D = mcg/min
7.IV sıvılar ve sıvı dengesiOrta
AlınanÇıkarılan12 saatlik vardiyaçorba150 mLmeyve suyu100 mLjöle120 mLbuz parçaları120 mLIV infüzyon75 mL/h × 12 hIV antibiyotik1 × 100 mLidrar500 mLidrar225 mLidrar475 mLyara dreni110 mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Kayıt, bir hastanın 12 saatlik bir vardiyadaki aldığı ve çıkardığını gösteriyor. IV infüzyon vardiya boyunca gösterilen hızla gitti. Toplam alınan I değerini mL cinsinden bulun. Buz parçalarını hacimlerinin yarısı olarak sayın.

çorba: 150 mLmeyve suyu: 100 mLjöle: 120 mLbuz parçaları: 120 mLIV infüzyon: 75 mL/h × 12 hIV antibiyotik: 1 × 100 mL
I = mL
8.IV sıvılar ve sıvı dengesiZor
1000 mL→ 200 mL/hbaşlangıç 17:00ttoplam​ = ? h100 mL/h × 4 h

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 1000 mL’lik bir infüzyon saat 17:00’de 100 mL/h hızla başlıyor. 4 saat sonra hız 200 mL/h’ye değiştiriliyor ve bir daha değiştirilmiyor. Başlangıçtan kaç saat t sonra torba boşalır? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

1000 mL100 mL/h · 4 h200 mL/h
t = h
9.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıOrta
heparin 5 000 birim/mL60 birim/kg · 64 kg → V = ? mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir alıştırma protokolü, 64 kg ağırlığındaki bir hasta için 60 ünite/kg heparin bolusu öngörüyor. Flakon 5 000 ünite/mL içeriyor. Hangi hacmi V çekersiniz? İki ondalık basamağa yuvarlayın.

60 birim/kg64 kg5 000 birim/mL
V = mL
10.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıZor
500 mg250 mLdobutamine? mL/h105 kg12,5 mcg/kg/min

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir torbada 250 mL’de dobutamine 500 mg var. Order, 105 kg ağırlığındaki bir hasta için 12,5 mcg/kg/min. Pompayı mL/h cinsinden hangi hıza R ayarlarsınız? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

500 mg/250 mL12,5 mcg/kg/min105 kg
R = mL/h
11.Farmasötik hesaplamalarOrta
ampicillin 500 mg1,8 mL steril su ekleyin.Toz hacmi: 0,2 mL.125 mg → ? mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir flakon toz hâlinde ampicillin 500 mg içeriyor. Alıştırma etiketi 1,8 mL steril su eklenmesini söylüyor; toz hacme 0,2 mL ekliyor. Order edilen doz 125 mg. Hangi hacmi V çekersiniz? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

500 mg1,8 mL+0,2 mL125 mg
V = mL
12.Farmasötik hesaplamalarZor
0123455 mL

Bir flakon 2000 mg toz içerir. 3,5 mL çözücü ekliyorsunuz ve toz 0,5 mL hacim ekliyor. Reçete 1600 mg. Dozu çekin: hangi hacmi V verirsiniz?

2000 mg3,5 mL + 0,5 mL1600 mg
V = mL

3Çözeltiler

1.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri

Cevap: m = 4,35 kg

Evsel ölçüler ve ağırlık: hemşirelik sınavları yuvarlatılmış eşdeğerleri kullanır: 1 çay kaşığı (tsp) = 5 mL, 1 yemek kaşığı (tbsp) = 15 mL = 3 tsp, 1 sıvı ons (fl oz) = 30 mL = 2 tbsp ve 1 su bardağı = 8 fl oz = 240 mL. Ağırlık için 1 kg = 2,2 lb ve 1 lb = 16 oz; uzunluk için 1 inç = 2,54 cm. Dönüşümü, istemediğiniz birim sadeleşecek biçimde kurun.

Onstan libreye

9 oz/16 = 0,5625 lb
9 + 0,5625 = 9,563 lb

Librenin kilograma çevrilmesi

m = 9,563/2,2 = 4,347 ≈ 4,35 kg

Cevap

m = 4,35 kg
2.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri

Cevap: Hb = 7 g/dL

Boyut analizi: verilen miktarı yazın, sonra kesir olarak yazılmış dönüşüm çarpanlarıyla (örneğin 60 dk/1 sa ya da 1 mg/1000 mcg) çarpın; böylece istenmeyen her birim bir kez payda bir kez paydada görünür ve sadeleşir. Yalnızca istenen birim kaldığında hesaplayın. Sorunun verdiği eşdeğerleri kullanın ve yalnızca nihai cevabı yuvarlayın.

Dönüştür

Hb = 70 g/L × (1 L/10 dL) = 7 g/dL

Cevap

Hb = 7 g/dL
3.Doz hesapları

Cevap: V = 6,8 mL

Dozu çekmek: hacim = (reçete edilen doz/stok konsantrasyonu) × stok hacmi. Önce aynı birimlere çevirin, sonra hacmin şırıngaya sığdığını ve bir ölçek çizgisine denk geldiğini kontrol edin.

Vücut ağırlığından doz

D = 5·34 = 170 mg

Hacim

V = 170/25 = 6,8 mL

Şırıngada

Bu 10 mL’lik şırıngada her küçük çizgi 0,2 mL’dir.

Cevap

V = 6,8 mL
4.Doz hesapları

Cevap: R = 20 mL/h

Doz hesabı: verilecek miktar, istenen dozun eldeki gücüne bölünüp bulunduğu miktarla çarpılmasına eşittir: miktar = (istenen doz/stok gücü) × stok hacmi. Birimleri her zaman aynı tutun (önce g'yi mg'ye, mg'yi mcg'ye çevirin) ve cevabın mantıklı olup olmadığını kontrol edin.

Konsantrasyon

50000/500 = 100 birim/mL

Pompa hızı

R = 2000/100 = 20 mL/h

Cevap

R = 20 mL/h
5.IV infüzyon hızları

Cevap: R = 63 gtt/min

İnfüzyon hızları: pompa mL/h olarak ayarlanır = hacim/saat cinsinden süre. Yerçekimiyle damla dakikadaki damla olarak sayılır: gtt/min = hacim (mL) × damla faktörü (gtt/mL)/süre (min). Damla faktörü setin ambalajında yazar: makro damla setleri 10, 15 veya 20 gtt/mL (kan setleri ABD’de çoğunlukla 10 gtt/mL, Birleşik Krallık’ta 15), mikro damla setleri 60 gtt/mL verir. Her zaman sorunun veya ambalajın verdiği damla faktörünü kullanın.

Dakika cinsinden süre

8·60 = 480 min

Damla hızı

R = 500·60/480 = 62,5 ≈ 63 gtt/min

Cevap

R = 63 gtt/min

Yatak başında en yakın tam damlaya yuvarlanır: 63 damla/dk.

6.IV infüzyon hızları

Cevap: D = 40 mcg/min

Doza dayalı infüzyonlar: konsantrasyon = torbadaki ilaç miktarı/torba hacmi. Pompa hızı (mL/h) = saatlik doz/konsantrasyon ve saatlik doz = mL/h × konsantrasyon. Dakika başına dozları saat başına çevirin (× 60) ve kütle birimlerini aynı tutun (1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg).

Konsantrasyon

50000 mcg/250 mL = 200 mcg/mL

Saatlik doz

12·200 = 2400 mcg/h

Dakikadaki doz

D = 2400/60 = 40 mcg/min

Cevap

D = 40 mcg/min
7.IV sıvılar ve sıvı dengesi

Cevap: I = 1430 mL

Aldığı ve çıkardığı: alınanlar içeri giren her şeyi kapsar (oral sıvılar, IV infüzyonlar, IV ilaçlar ve yıkamalar, tüp beslemeler); buz parçaları hacimlerinin yarısı olarak sayılır. Çıkarılanlar idrar, drenler, kusmuk ve diğer kayıpları kapsar. Denge = toplam alınan − toplam çıkarılan; negatif denge net kayıptır. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Alınanları toplayın

oral: 150 + 100 + 120 = 370 mL
buz parçaları: 120/2 = 60 mL
IV infüzyon: 75·12 = 900 mL
IV antibiyotik: 1·100 = 100 mL
I = 1430 mL

Cevap

I = 1430 mL
8.IV sıvılar ve sıvı dengesi

Cevap: t = 7 h

İnfüzyon süresi: süre (h) = verilecek hacim (mL)/hız (mL/h); torba büyüklüğünü değil, torbada kalan hacmi kullanın. Verilen hacim = hız × süre. Ondalık saatleri kesir × 60 ile saat ve dakikaya çevirin (0,5 h = 30 dk, 50 dk değil). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Birinci kısım

100·4 = 400 mL
1000 − 400 = 600 mL kalan

İkinci kısım

600/200 = 3 h

Toplam süre

t = 4 + 3 = 7 h

Cevap

t = 7 h

Bu yaklaşık 7 h 00 min eder, yani torba yaklaşık saat 00:00 civarında biter.

9.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Cevap: V = 0,77 mL

Heparin ve insülin infüzyonları: konsantrasyon = torbadaki ünite/torba hacmi (ünite/mL). Pompa hızı (mL/h) = saatlik ünite/konsantrasyon ve saatlik ünite = mL/h × konsantrasyon. Ağırlığa göre bir orderda önce ünite/h = ünite/kg/h × ağırlık. Bolus hacmi = gereken ünite/flakon konsantrasyonu. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Gereken adet

60·64 = 3 840 birim

Hacim

V = 3840/5000 = 0,768 ≈ 0,77 mL

Cevap

V = 0,77 mL
10.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Cevap: R = 39,4 mL/h

Titre edilen infüzyonlar: önce konsantrasyonu mcg/mL cinsinden bulun (mg × 1000/mL). Ağırlığa göre bir orderda mcg/min = mcg/kg/min × ağırlık. Sonra mL/h = mcg/min × 60/konsantrasyon. Geriye doğru çalışırken mcg/kg/min = mL/h × konsantrasyon/(60 × ağırlık). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Konsantrasyon

500 mg = 500 000 mcg
500 000/250 = 2000 mcg/mL

Dakikalık ve saatlik doz

12,5·105 = 1313 mcg/min
1313·60 = 78750 mcg/h

Pompa hızı

R = 78750/2000 = 39,38 ≈ 39,4 mL/h

Cevap

R = 39,4 mL/h
11.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: V = 0,5 mL

Rekonstitüsyon: toz yer kaplar, bu yüzden son hacim çözücü artı toz hacmidir. Konsantrasyon = flakondaki ilaç/son hacim ve verilecek hacim = doz/konsantrasyon. Çok konsantrasyonlu bir etikette, gerçekten eklediğiniz çözücü miktarına karşılık gelen konsantrasyonu kullanın. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Son hacim

1,8 + 0,2 = 2 mL

Konsantrasyon

500/2 = 250 mg/mL

Verilecek hacim

V = 125/250 = 0,5 mL

Cevap

V = 0,5 mL
12.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: V = 3,2 mL

Konsantrasyondan hacme: önce konsantrasyonu mL başına mg’a çevirin. a/h yüzdesi 100 mL’deki gramdır, yani %x = 10x mg/mL. 1:n oran konsantrasyonu, n mL’de 1 g’dır. Sulandırmadan sonra derişim, tozun dozunun son hacme (çözücü + toz hacmi) bölünmesidir. Sonra hacim = doz/derişim.

Son hacim ve derişim

3,5 + 0,5 = 4 mL
C = 2000/4 = 500 mg/mL

Hacim

V = 1600/500 = 3,2 mL

Cevap

V = 3,2 mL

ExamProblems · examproblems.com/courses/nursing-math