Hemşirelik Matematiği: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 12 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri

Metrik basamaklar
1 kg = 1000 g, 1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg, 1 L = 1000 mL
Ağırlık ve uzunluk
1 kg = 2,2 lb, 1 lb = 16 oz, 1 in = 2,54 cm, 1 ft = 12 in
Evsel ölçüler
1 tsp = 5 mL, 1 tbsp = 15 mL, 1 fl oz = 30 mL, 1 cup = 8 fl oz = 240 mL
Sıcaklık
°C = (°F − 32)·5/9, °F = °C·9/5 + 32
24 saatlik saat
ÖS saatleri 1–11: 12 ekleyin; 12 ÖÖ = 00:xx; 12 ÖS = 12:xx
Doz hızı
mcg/min × 60/1000 = mg/h
Laboratuvar faktörleri
glukoz 1 mmol/L = 18 mg/dL; kreatinin 1 mg/dL = 88,4 µmol/L; Hb 1 g/dL = 10 g/L

Yöntem

  1. Verilen miktarı birimiyle ve istediğiniz birimle birlikte yazın.
  2. Eşdeğeri seçin: kg, g, mg ve mcg ya da L ve mL arasında 1000; 1 kg = 2,2 lb; 1 tsp = 5 mL, 1 tbsp = 15 mL, 1 fl oz = 30 mL, 1 su bardağı = 240 mL.
  3. İstenmeyen birim sadeleşecek şekilde kesir olarak yazın; bir hız için değişen her birim başına bir kesir kullanın.
  4. Yönü kontrol edin: daha küçük bir birim daha büyük bir sayı verir.
  5. Yalnızca nihai cevabı, sorunun belirttiği duyarlılıkta yuvarlayın.

Doz hesapları

Konsantrasyondan doz
hacim = doz / konsantrasyon
Ağırlığa göre doz
doz = mg/kg × vücut ağırlığı
Tabletler
sayı = doz / tablet dozu
Birimler
1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg

Yöntem

  1. Order edilen dozu ve stok konsantrasyonunu aynı birime çevirin.
  2. İstenen bölü eldeki çarpı miktar kullanın: (D/H) × Q.
  3. Ağırlığa göre dozlarda önce kg cinsinden ağırlıkla çarpın, sonra günlük dozu doz sayısına bölün.
  4. Önce tahmin yapın ve cevabın makul olduğunu kontrol edin.

IV infüzyon hızları

Pompa hızı
mL/h = volume (mL)/time (h)
Damla hızı
drops/min = volume (mL) × drop factor / time (min)
İnfüzyon süresi
time (h) = volume (mL)/rate (mL/h)

Yöntem

  1. mL/h cinsinden pompa hızı: hacim bölü saat cinsinden süre.
  2. Damla/dk cinsinden damla hızı: hacim × damla faktörü bölü dakika cinsinden süre.
  3. Kalan süre için: kalan hacim bölü hız.
  4. Sorunun veya ekipmanın gerektirdiği şekilde yuvarlayın.

IV sıvılar ve sıvı dengesi

Saatlik Holliday–Segar
4 mL/kg (ilk 10 kg) + 2 mL/kg (sonraki 10 kg) + 1 mL/kg (20’nin üzerindeki her kg)
Günlük Holliday–Segar
aynı aralıklar için 100 / 50 / 20 mL/kg
Sıvı dengesi
alınan − çıkarılan
Buz parçaları
hacimlerinin yarısı olarak sayılır
İdrar çıkışı
mL/kg/h = mL / (kg × h)
İnfüzyon süresi
süre (h) = kalan hacim (mL) / hız (mL/h)
Verilen hacim
mL = hız × süre

Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Günlük doz
mg/gün = mg/kg/gün × ağırlık (kg)
Günlük doz sayısı
sayı = 24 h / doz aralığı (h)
Librenin kilograma çevrilmesi
kg = lb / 2,2
İnfüzyon konsantrasyonu
ünite/mL = torbadaki ünite / torba hacmi
Pompa hızı
mL/h = saatlik doz / konsantrasyon
Titre edilen infüzyon
mL/h = mcg/kg/min × kg × 60 / (mcg/mL)
Pompa hızından doz
mcg/kg/min = mL/h × (mcg/mL) / (60 × kg)
Birimler
1 mg = 1000 mcg

Farmasötik hesaplamalar

Yüzde konsantrasyon
% w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar
g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu
1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon
son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon
mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon
H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz
0%

2Alıştırma soruları

1.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleriOrta
5,9593 mL? mLşuna yuvarla 0,1 mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir enjeksiyon için doz hesaplaması 5,9593 mL veriyor. Bu alıştırmadaki kural şudur: 1 mL ve üzeri hacimler en yakın mL’nin onda birine yuvarlanır. Hangi değeri x kaydedersiniz?

5,9593 mL
x = mL
2.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleriZor
20,6 mmol/L? mg/dL1 mmol/L = 18 mg/dL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir kan glukozu sonucu 20,6 mmol/L. Glukoz için 1 mmol/L = 18 mg/dL kullanarak c değerini en yakın tam sayıyla mg/dL cinsinden bulun.

20,6 mmol/L1 mmol/L = 18 mg/dL
c = mg/dL
3.Doz hesaplarıOrta
024681010 mL

31 kg ağırlığındaki bir çocuğa 2 mg/kg ilaç reçete edilmiştir. Stok çözelti 10 mg/mL içerir. Dozu çekin: hangi hacmi V verirsiniz?

31 kg2 mg/kg10 mg/mL
V = mL
4.Doz hesaplarıZor
40 mg/1 mLV = ? mL

8 kg ağırlığındaki bir çocuğa, 1 mL’de 40 mg içeren oral süspansiyondan doz başına 5 mg/kg istenmiştir. Hangi hacmi V verirsiniz?

8 kg5 mg/kg40 mg/1 mL
V = mL
5.IV infüzyon hızlarıOrta
V = ?15 gtt/mL30 gtt/min6 h

Bir damla infüzyonu 15 gtt/mL’lik bir setle 30 gtt/min hızla akıyor. Hasta 6 saatte kaç mililitre V alır?

30 gtt/min15 gtt/mL6 h
V = mL
6.IV infüzyon hızlarıZor
1 g500 mL? mL/h0,5 mg/min

Bir torba 500 mL içinde 1 g ilaç içeriyor. İstem dakikada 0,5 mg. Pompayı hangi hıza R (mL/h) ayarlarsınız?

1 g/500 mL0,5 mg/min
R = mL/h
7.IV sıvılar ve sıvı dengesiOrta
AlınanÇıkarılan12 saatlik vardiyameyve suyu150 mLçay200 mLIV infüzyon60 mL/h × 12 hIV antibiyotik1 × 100 mLidrar500 mLidrar225 mLidrar425 mLidrar325 mLkusmuk250 mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Kayıt, bir hastanın 12 saatlik bir vardiyadaki aldığı ve çıkardığını gösteriyor. Hasta 98 kg. Ortalama idrar çıkışı U değerini mL/kg/h cinsinden bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.

98 kg12 hidrar: 500 mLidrar: 225 mLidrar: 425 mLidrar: 325 mLkusmuk: 250 mL
U = mL/kg/h
8.IV sıvılar ve sıvı dengesiZor
500 mL80 mL/hbaşlangıç 11:0013:30: ? mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 500 mL’lik bir torba saat 11:00’de başlatıldı ve pompayla 80 mL/h hızla gidiyor. Saat 13:30’te torbada kaç mL V kalmıştır?

500 mL80 mL/h11:00 → 13:30
V = mL
9.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıOrta
heparin 5 000 birim/mL60 birim/kg · 50 kg → V = ? mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir alıştırma protokolü, 50 kg ağırlığındaki bir hasta için 60 ünite/kg heparin bolusu öngörüyor. Flakon 5 000 ünite/mL içeriyor. Hangi hacmi V çekersiniz? İki ondalık basamağa yuvarlayın.

60 birim/kg50 kg5 000 birim/mL
V = mL
10.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıZor
50 mg250 mLnitroglycerin? mL/h78 kg50 mcg/min

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 78 kg ağırlığındaki bir hastaya 50 mcg/min hızında nitroglycerin order edilmiş. Torbada 250 mL’de 50 mg var. Pompa hızı R değerini mL/h cinsinden bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

50 mg/250 mL50 mcg/min78 kg
R = mL/h
11.Farmasötik hesaplamalarOrta
ampicillin 500 mg1,8 mL steril su ekleyin.Toz hacmi: 0,2 mL.375 mg → ? mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir flakon toz hâlinde ampicillin 500 mg içeriyor. Alıştırma etiketi 1,8 mL steril su eklenmesini söylüyor; toz hacme 0,2 mL ekliyor. Order edilen doz 375 mg. Hangi hacmi V çekersiniz? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

500 mg1,8 mL+0,2 mL375 mg
V = mL
12.Farmasötik hesaplamalarZor
70%dextrose+10%dextrose? mL30%600 mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). %70 ve %10’lük dextrose karıştırarak 600 mL %30’lik dextrose hazırlamanız gerekiyor. %10’lik çözeltiden kaç mL V gerekir? En yakın tam mL’ye yuvarlayın.

70%10%30%600 mL
V = mL

3Çözeltiler

1.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri

Cevap: x = 6 mL

Yuvarlama: yuvarladığınız basamaktan hemen sonraki rakama bakın: 5 ve üzeri yukarı yuvarlar, 4 ve altı rakamı olduğu gibi bırakır. Yalnızca nihai cevabı yuvarlayın, adımları asla. Tipik sınav kuralları: 1 mL ve üzeri hacimler en yakın ondalığa, 1 mL’nin altındaki hacimler en yakın yüzdeliğe, damla hızları tam damlaya ve ağırlıklar bir ondalık basamağa; her zaman sorunun belirttiği kuralı izleyin.

ondabirler basamağındaki rakam

5.9593 → 9

Yalnızca sonraki rakam belirler

5,9593 → 5
5, 5 veya daha büyük; bu yüzden 9 yukarı yuvarlanır.
Sonraki rakamlar (93) dikkate alınmaz: bir kez yuvarlayın, adım adım değil.

Yuvarlayın

x = 6 mL

Cevap

x = 6 mL
2.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri

Cevap: c = 371 mg/dL

Boyut analizi: verilen miktarı yazın, sonra kesir olarak yazılmış dönüşüm çarpanlarıyla (örneğin 60 dk/1 sa ya da 1 mg/1000 mcg) çarpın; böylece istenmeyen her birim bir kez payda bir kez paydada görünür ve sadeleşir. Yalnızca istenen birim kaldığında hesaplayın. Sorunun verdiği eşdeğerleri kullanın ve yalnızca nihai cevabı yuvarlayın.

Dönüştür

c = 20,6·18 = 370,8 ≈ 371 mg/dL

Cevap

c = 371 mg/dL
3.Doz hesapları

Cevap: V = 6,2 mL

Dozu çekmek: hacim = (reçete edilen doz/stok konsantrasyonu) × stok hacmi. Önce aynı birimlere çevirin, sonra hacmin şırıngaya sığdığını ve bir ölçek çizgisine denk geldiğini kontrol edin.

Vücut ağırlığından doz

D = 2·31 = 62 mg

Hacim

V = 62/10 = 6,2 mL

Şırıngada

Bu 10 mL’lik şırıngada her küçük çizgi 0,2 mL’dir.

Cevap

V = 6,2 mL
4.Doz hesapları

Cevap: V = 1 mL

Doz hesabı: verilecek miktar, istenen dozun eldeki gücüne bölünüp bulunduğu miktarla çarpılmasına eşittir: miktar = (istenen doz/stok gücü) × stok hacmi. Birimleri her zaman aynı tutun (önce g'yi mg'ye, mg'yi mcg'ye çevirin) ve cevabın mantıklı olup olmadığını kontrol edin.

Ağırlığa göre doz

5·8 = 40 mg

Hacim

V = (40/40)·1 = 1 mL

Cevap

V = 1 mL
5.IV infüzyon hızları

Cevap: V = 720 mL

İnfüzyon hızları: pompa mL/h olarak ayarlanır = hacim/saat cinsinden süre. Yerçekimiyle damla dakikadaki damla olarak sayılır: gtt/min = hacim (mL) × damla faktörü (gtt/mL)/süre (min). Damla faktörü setin ambalajında yazar: makro damla setleri 10, 15 veya 20 gtt/mL (kan setleri ABD’de çoğunlukla 10 gtt/mL, Birleşik Krallık’ta 15), mikro damla setleri 60 gtt/mL verir. Her zaman sorunun veya ambalajın verdiği damla faktörünü kullanın.

mL/h cinsinden hız

30·60/15 = 120 mL/h

Hacim

V = 120·6 = 720 mL

Cevap

V = 720 mL
6.IV infüzyon hızları

Cevap: R = 15 mL/h

Doza dayalı infüzyonlar: konsantrasyon = torbadaki ilaç miktarı/torba hacmi. Pompa hızı (mL/h) = saatlik doz/konsantrasyon ve saatlik doz = mL/h × konsantrasyon. Dakika başına dozları saat başına çevirin (× 60) ve kütle birimlerini aynı tutun (1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg).

Konsantrasyon

1000 mg/500 mL = 2 mg/mL

Saatlik doz

0,5·60 = 30 mg/h

Pompa hızı

R = 30/2 = 15 mL/h

Cevap

R = 15 mL/h
7.IV sıvılar ve sıvı dengesi

Cevap: U = 1,25 mL/kg/h

Aldığı ve çıkardığı: alınanlar içeri giren her şeyi kapsar (oral sıvılar, IV infüzyonlar, IV ilaçlar ve yıkamalar, tüp beslemeler); buz parçaları hacimlerinin yarısı olarak sayılır. Çıkarılanlar idrar, drenler, kusmuk ve diğer kayıpları kapsar. Denge = toplam alınan − toplam çıkarılan; negatif denge net kayıptır. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Toplam idrar

500 + 225 + 425 + 325 = 1475 mL

Kilogram başına saatlik

U = 1475/(98·12) = 1,254 ≈ 1,25 mL/kg/h

Cevap

U = 1,25 mL/kg/h
8.IV sıvılar ve sıvı dengesi

Cevap: V = 300 mL

İnfüzyon süresi: süre (h) = verilecek hacim (mL)/hız (mL/h); torba büyüklüğünü değil, torbada kalan hacmi kullanın. Verilen hacim = hız × süre. Ondalık saatleri kesir × 60 ile saat ve dakikaya çevirin (0,5 h = 30 dk, 50 dk değil). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Geçen süre

11:00 → 13:30 = 2,5 h

Verilen hacim

80·2,5 = 200 mL

Kalan hacim

V = 500 − 200 = 300 mL

Cevap

V = 300 mL
9.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Cevap: V = 0,6 mL

Heparin ve insülin infüzyonları: konsantrasyon = torbadaki ünite/torba hacmi (ünite/mL). Pompa hızı (mL/h) = saatlik ünite/konsantrasyon ve saatlik ünite = mL/h × konsantrasyon. Ağırlığa göre bir orderda önce ünite/h = ünite/kg/h × ağırlık. Bolus hacmi = gereken ünite/flakon konsantrasyonu. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Gereken adet

60·50 = 3 000 birim

Hacim

V = 3000/5000 = 0,6 mL

Cevap

V = 0,6 mL
10.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Cevap: R = 15 mL/h

Titre edilen infüzyonlar: önce konsantrasyonu mcg/mL cinsinden bulun (mg × 1000/mL). Ağırlığa göre bir orderda mcg/min = mcg/kg/min × ağırlık. Sonra mL/h = mcg/min × 60/konsantrasyon. Geriye doğru çalışırken mcg/kg/min = mL/h × konsantrasyon/(60 × ağırlık). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Konsantrasyon

50 000/250 = 200 mcg/mL

Saatlik doz

Order hastanın tamamı için dakika başınadır, bu yüzden ağırlık gerekmez.

50·60 = 3000 mcg/h

Pompa hızı

R = 3000/200 = 15 mL/h

Cevap

R = 15 mL/h
11.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: V = 1,5 mL

Rekonstitüsyon: toz yer kaplar, bu yüzden son hacim çözücü artı toz hacmidir. Konsantrasyon = flakondaki ilaç/son hacim ve verilecek hacim = doz/konsantrasyon. Çok konsantrasyonlu bir etikette, gerçekten eklediğiniz çözücü miktarına karşılık gelen konsantrasyonu kullanın. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Son hacim

1,8 + 0,2 = 2 mL

Konsantrasyon

500/2 = 250 mg/mL

Verilecek hacim

V = 375/250 = 1,5 mL

Cevap

V = 1,5 mL
12.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: V = 400 mL

Aligasyon: yüksek bir H konsantrasyonunu ve düşük bir L konsantrasyonunu karıştırarak T hedef konsantrasyonunu elde etmek için H’den (T − L) pay ve L’den (H − T) pay alın. Paylar çaprazlanır: her stok, hedeften diğer stoka olan farkı alır. Su veya katkısız baz %0 sayılır. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Aligasyon payları

70%: 30 − 10 = 20 pay
10%: 70 − 30 = 40 pay
toplam: 60 pay

Hacmi paylaştırın

V = 600·40/60 = 400 mL

Cevap

V = 400 mL

Kontrol: 200 mL %70 + 400 mL %10 = 600 mL.

ExamProblems · examproblems.com/courses/nursing-math