Hemşirelik Matematiği: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 12 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri

Metrik basamaklar
1 kg = 1000 g, 1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg, 1 L = 1000 mL
Ağırlık ve uzunluk
1 kg = 2,2 lb, 1 lb = 16 oz, 1 in = 2,54 cm, 1 ft = 12 in
Evsel ölçüler
1 tsp = 5 mL, 1 tbsp = 15 mL, 1 fl oz = 30 mL, 1 cup = 8 fl oz = 240 mL
Sıcaklık
°C = (°F − 32)·5/9, °F = °C·9/5 + 32
24 saatlik saat
ÖS saatleri 1–11: 12 ekleyin; 12 ÖÖ = 00:xx; 12 ÖS = 12:xx
Doz hızı
mcg/min × 60/1000 = mg/h
Laboratuvar faktörleri
glukoz 1 mmol/L = 18 mg/dL; kreatinin 1 mg/dL = 88,4 µmol/L; Hb 1 g/dL = 10 g/L

Yöntem

  1. Verilen miktarı birimiyle ve istediğiniz birimle birlikte yazın.
  2. Eşdeğeri seçin: kg, g, mg ve mcg ya da L ve mL arasında 1000; 1 kg = 2,2 lb; 1 tsp = 5 mL, 1 tbsp = 15 mL, 1 fl oz = 30 mL, 1 su bardağı = 240 mL.
  3. İstenmeyen birim sadeleşecek şekilde kesir olarak yazın; bir hız için değişen her birim başına bir kesir kullanın.
  4. Yönü kontrol edin: daha küçük bir birim daha büyük bir sayı verir.
  5. Yalnızca nihai cevabı, sorunun belirttiği duyarlılıkta yuvarlayın.

Doz hesapları

Konsantrasyondan doz
hacim = doz / konsantrasyon
Ağırlığa göre doz
doz = mg/kg × vücut ağırlığı
Tabletler
sayı = doz / tablet dozu
Birimler
1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg

Yöntem

  1. Order edilen dozu ve stok konsantrasyonunu aynı birime çevirin.
  2. İstenen bölü eldeki çarpı miktar kullanın: (D/H) × Q.
  3. Ağırlığa göre dozlarda önce kg cinsinden ağırlıkla çarpın, sonra günlük dozu doz sayısına bölün.
  4. Önce tahmin yapın ve cevabın makul olduğunu kontrol edin.

IV infüzyon hızları

Pompa hızı
mL/h = volume (mL)/time (h)
Damla hızı
drops/min = volume (mL) × drop factor / time (min)
İnfüzyon süresi
time (h) = volume (mL)/rate (mL/h)

Yöntem

  1. mL/h cinsinden pompa hızı: hacim bölü saat cinsinden süre.
  2. Damla/dk cinsinden damla hızı: hacim × damla faktörü bölü dakika cinsinden süre.
  3. Kalan süre için: kalan hacim bölü hız.
  4. Sorunun veya ekipmanın gerektirdiği şekilde yuvarlayın.

IV sıvılar ve sıvı dengesi

Saatlik Holliday–Segar
4 mL/kg (ilk 10 kg) + 2 mL/kg (sonraki 10 kg) + 1 mL/kg (20’nin üzerindeki her kg)
Günlük Holliday–Segar
aynı aralıklar için 100 / 50 / 20 mL/kg
Sıvı dengesi
alınan − çıkarılan
Buz parçaları
hacimlerinin yarısı olarak sayılır
İdrar çıkışı
mL/kg/h = mL / (kg × h)
İnfüzyon süresi
süre (h) = kalan hacim (mL) / hız (mL/h)
Verilen hacim
mL = hız × süre

Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Günlük doz
mg/gün = mg/kg/gün × ağırlık (kg)
Günlük doz sayısı
sayı = 24 h / doz aralığı (h)
Librenin kilograma çevrilmesi
kg = lb / 2,2
İnfüzyon konsantrasyonu
ünite/mL = torbadaki ünite / torba hacmi
Pompa hızı
mL/h = saatlik doz / konsantrasyon
Titre edilen infüzyon
mL/h = mcg/kg/min × kg × 60 / (mcg/mL)
Pompa hızından doz
mcg/kg/min = mL/h × (mcg/mL) / (60 × kg)
Birimler
1 mg = 1000 mcg

Farmasötik hesaplamalar

Yüzde konsantrasyon
% w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar
g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu
1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon
son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon
mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon
H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz
0%

2Alıştırma soruları

1.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleriOrta
4 lb 3 oz? kg1 lb = 16 oz1 kg = 2,2 lb

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir yenidoğan 4 lb 3 oz ağırlığında. 1 lb = 16 oz ve 1 kg = 2,2 lb kullanarak m değerini kilogram cinsinden bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.

4 lb 3 oz1 lb = 16 oz1 kg = 2,2 lb
m = kg
2.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleriZor
00:0021:5506:35t = ?

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir infüzyon 21:55 saatinde başlıyor ve ertesi sabah 06:35 saatinde bitiyor (24 saatlik saat). t kaç dakika sürdü?

21:5506:35
t = min
3.Doz hesaplarıOrta
024681010 mL

14 kg ağırlığındaki bir çocuğa 20 mg/kg ilaç reçete edilmiştir. Stok çözelti 40 mg/mL içerir. Dozu çekin: hangi hacmi V verirsiniz?

14 kg20 mg/kg40 mg/mL
V = mL
4.Doz hesaplarıZor
50%stokV₁ = ? mL

%50 (a/h) stok çözeltiden 500 mL %0,5 (a/h) çözelti hazırlamanız gerekiyor. Ne kadar stok hacmine V₁ ihtiyacınız var?

C₁ = 50%C₂ = 0,5%V₂ = 500 mL
V₁ = mL
5.IV infüzyon hızlarıOrta
500 mL60 gtt/mL6 h? gtt/min

60 damla/mL'lik bir setle 500 mL'yi 6 saatte verin. Damla hızı R'ü dakikada damla olarak bulun. En yakın tam sayıya yuvarlayın.

500 mL6 h60 gtt/mL
R = gtt/min
6.IV infüzyon hızlarıZor
200 mL15 gtt/mL28 gtt/mint = ? h

Bir serum 15 damla/mL'lik setten 28 damla/dk hızla akıyor. Torbada 200 mL kaldı. Kaç saat t sonra boşalır? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

28 gtt/min15 gtt/mL200 mL
t = h
7.IV sıvılar ve sıvı dengesiOrta
AlınanÇıkarılan8 saatlik vardiyasüt240 mLçay240 mLmeyve suyu120 mLIV infüzyon80 mL/h × 8 hIV antibiyotik2 × 100 mLidrar500 mLidrar425 mLidrar325 mLyara dreni120 mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Kayıt, bir hastanın 8 saatlik bir vardiyadaki aldığı ve çıkardığını gösteriyor. IV infüzyon vardiya boyunca gösterilen hızla gitti. Sıvı dengesi B = alınan − çıkarılan değerini mL cinsinden bulun (negatif cevap net kayıp demektir).

süt: 240 mLçay: 240 mLmeyve suyu: 120 mLIV infüzyon: 80 mL/h × 8 hIV antibiyotik: 2 × 100 mLidrar: 500 mLidrar: 425 mLidrar: 325 mLyara dreni: 120 mL
B = mL
8.IV sıvılar ve sıvı dengesiZor
1000 mL→ 125 mL/hbaşlangıç 17:30ttoplam​ = ? h100 mL/h × 3 h

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 1000 mL’lik bir infüzyon saat 17:30’de 100 mL/h hızla başlıyor. 3 saat sonra hız 125 mL/h’ye değiştiriliyor ve bir daha değiştirilmiyor. Başlangıçtan kaç saat t sonra torba boşalır? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

1000 mL100 mL/h · 3 h125 mL/h
t = h
9.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıOrta
heparin 5 000 birim/mL70 birim/kg · 68 kg → V = ? mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir alıştırma protokolü, 68 kg ağırlığındaki bir hasta için 70 ünite/kg heparin bolusu öngörüyor. Flakon 5 000 ünite/mL içeriyor. Hangi hacmi V çekersiniz? İki ondalık basamağa yuvarlayın.

70 birim/kg68 kg5 000 birim/mL
V = mL
10.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıZor
250 mg250 mLdobutamine? mL/h87 kg2,5 mcg/kg/min

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir torbada 250 mL’de dobutamine 250 mg var. Order, 87 kg ağırlığındaki bir hasta için 2,5 mcg/kg/min. Pompayı mL/h cinsinden hangi hıza R ayarlarsınız? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

250 mg/250 mL2,5 mcg/kg/min87 kg
R = mL/h
11.Farmasötik hesaplamalarOrta
024681010 mL

Bir çözeltinin oran konsantrasyonu 1:10 000’dır. 0,26 mg gerekiyor. Hacmi 10 mL’lik şırıngaya çekin: bu hangi hacimdir V?

1:10 0000,26 mg
V = mL
12.Farmasötik hesaplamalarZor
50%dextrose+10%dextrose? mL20%1500 mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). %50 ve %10’lük dextrose karıştırarak 1500 mL %20’lik dextrose hazırlamanız gerekiyor. %10’lik çözeltiden kaç mL V gerekir? En yakın tam mL’ye yuvarlayın.

50%10%20%1500 mL
V = mL

3Çözeltiler

1.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri

Cevap: m = 1,9 kg

Evsel ölçüler ve ağırlık: hemşirelik sınavları yuvarlatılmış eşdeğerleri kullanır: 1 çay kaşığı (tsp) = 5 mL, 1 yemek kaşığı (tbsp) = 15 mL = 3 tsp, 1 sıvı ons (fl oz) = 30 mL = 2 tbsp ve 1 su bardağı = 8 fl oz = 240 mL. Ağırlık için 1 kg = 2,2 lb ve 1 lb = 16 oz; uzunluk için 1 inç = 2,54 cm. Dönüşümü, istemediğiniz birim sadeleşecek biçimde kurun.

Onstan libreye

3 oz/16 = 0,1875 lb
4 + 0,1875 = 4,188 lb

Librenin kilograma çevrilmesi

m = 4,188/2,2 = 1,903 ≈ 1,9 kg

Cevap

m = 1,9 kg
2.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri

Cevap: t = 520 min

24 saatlik saat: öğleden sonra 1’den itibaren saate 12 ekleyin (3:45 ÖS = 15:45). Gece yarısından öğleden önce 12:59’a kadar 00:00–00:59 olur ve öğleden sonra 12:00–12:59 olduğu gibi kalır. Geri dönerken 13–23 saatlerinden 12 çıkarın ve ÖS ekleyin; 00 saati 12 ÖÖ olur. Gece yarısını geçen süreyi iki parçada sayın: 24:00’e (00:00) kadar, sonra 00:00’dan itibaren.

Gece yarısından önce

21:55 → 24:00 = 125 min

Gece yarısından sonra

00:00 → 06:35 = 395 min

Toplam

t = 125 + 395 = 520 min

Cevap

t = 520 min
3.Doz hesapları

Cevap: V = 7 mL

Dozu çekmek: hacim = (reçete edilen doz/stok konsantrasyonu) × stok hacmi. Önce aynı birimlere çevirin, sonra hacmin şırıngaya sığdığını ve bir ölçek çizgisine denk geldiğini kontrol edin.

Vücut ağırlığından doz

D = 20·14 = 280 mg

Hacim

V = 280/40 = 7 mL

Şırıngada

Bu 10 mL’lik şırıngada her küçük çizgi 0,2 mL’dir.

Cevap

V = 7 mL
4.Doz hesapları

Cevap: V₁ = 5 mL

Çözelti konsantrasyonları: yüzde konsantrasyon 100 mL’deki gramdır, yani %1 = 1 g/100 mL = 10 mg/mL. 1:1000 oran konsantrasyonu 1000 mL’de 1 g = 1 mg/mL demektir; 1:10 000 ise 0,1 mg/mL’dir. Seyreltmede ilaç miktarı aynı kalır: C₁·V₁ = C₂·V₂.

Stok hacmi

V₁ = 0,5·500/50 = 5 mL

Cevap

V₁ = 5 mL
5.IV infüzyon hızları

Cevap: R = 83 gtt/min

İnfüzyon hızları: pompa mL/h olarak ayarlanır = hacim/saat cinsinden süre. Yerçekimiyle damla dakikadaki damla olarak sayılır: gtt/min = hacim (mL) × damla faktörü (gtt/mL)/süre (min). Damla faktörü setin ambalajında yazar: makro damla setleri 10, 15 veya 20 gtt/mL (kan setleri ABD’de çoğunlukla 10 gtt/mL, Birleşik Krallık’ta 15), mikro damla setleri 60 gtt/mL verir. Her zaman sorunun veya ambalajın verdiği damla faktörünü kullanın.

Dakika cinsinden süre

6·60 = 360 min

Damla hızı

R = 500·60/360 = 83,33 ≈ 83 gtt/min

Cevap

R = 83 gtt/min

Yatak başında en yakın tam damlaya yuvarlanır: 83 damla/dk.

6.IV infüzyon hızları

Cevap: t = 1,8 h

İnfüzyon hızları: pompa mL/h olarak ayarlanır = hacim/saat cinsinden süre. Yerçekimiyle damla dakikadaki damla olarak sayılır: gtt/min = hacim (mL) × damla faktörü (gtt/mL)/süre (min). Damla faktörü setin ambalajında yazar: makro damla setleri 10, 15 veya 20 gtt/mL (kan setleri ABD’de çoğunlukla 10 gtt/mL, Birleşik Krallık’ta 15), mikro damla setleri 60 gtt/mL verir. Her zaman sorunun veya ambalajın verdiği damla faktörünü kullanın.

mL/h cinsinden hız

28·60/15 = 112 mL/h

Kalan süre

t = 200/112 = 1,786 ≈ 1,8 h

Cevap

t = 1,8 h
7.IV sıvılar ve sıvı dengesi

Cevap: B = 70 mL

Aldığı ve çıkardığı: alınanlar içeri giren her şeyi kapsar (oral sıvılar, IV infüzyonlar, IV ilaçlar ve yıkamalar, tüp beslemeler); buz parçaları hacimlerinin yarısı olarak sayılır. Çıkarılanlar idrar, drenler, kusmuk ve diğer kayıpları kapsar. Denge = toplam alınan − toplam çıkarılan; negatif denge net kayıptır. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Toplam alınan

oral: 240 + 240 + 120 = 600 mL
IV infüzyon: 80·8 = 640 mL
IV antibiyotik: 2·100 = 200 mL
toplam alınan = 1440 mL

Toplam çıkarılan

500 + 425 + 325 + 120 = 1370 mL

Denge

B = 1440 − 1370 = 70 mL

Cevap

B = 70 mL

Pozitif: içeri giren sıvı çıkandan fazla.

8.IV sıvılar ve sıvı dengesi

Cevap: t = 8,6 h

İnfüzyon süresi: süre (h) = verilecek hacim (mL)/hız (mL/h); torba büyüklüğünü değil, torbada kalan hacmi kullanın. Verilen hacim = hız × süre. Ondalık saatleri kesir × 60 ile saat ve dakikaya çevirin (0,5 h = 30 dk, 50 dk değil). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Birinci kısım

100·3 = 300 mL
1000 − 300 = 700 mL kalan

İkinci kısım

700/125 = 5,6 h

Toplam süre

t = 3 + 5,6 = 8,6 h

Cevap

t = 8,6 h

Bu yaklaşık 8 h 36 min eder, yani torba yaklaşık saat 02:06 civarında biter.

9.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Cevap: V = 0,95 mL

Heparin ve insülin infüzyonları: konsantrasyon = torbadaki ünite/torba hacmi (ünite/mL). Pompa hızı (mL/h) = saatlik ünite/konsantrasyon ve saatlik ünite = mL/h × konsantrasyon. Ağırlığa göre bir orderda önce ünite/h = ünite/kg/h × ağırlık. Bolus hacmi = gereken ünite/flakon konsantrasyonu. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Gereken adet

70·68 = 4 760 birim

Hacim

V = 4760/5000 = 0,952 ≈ 0,95 mL

Cevap

V = 0,95 mL
10.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Cevap: R = 13,1 mL/h

Titre edilen infüzyonlar: önce konsantrasyonu mcg/mL cinsinden bulun (mg × 1000/mL). Ağırlığa göre bir orderda mcg/min = mcg/kg/min × ağırlık. Sonra mL/h = mcg/min × 60/konsantrasyon. Geriye doğru çalışırken mcg/kg/min = mL/h × konsantrasyon/(60 × ağırlık). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Konsantrasyon

250 mg = 250 000 mcg
250 000/250 = 1000 mcg/mL

Dakikalık ve saatlik doz

2,5·87 = 217,5 mcg/min
217,5·60 = 13050 mcg/h

Pompa hızı

R = 13050/1000 = 13,05 ≈ 13,1 mL/h

Cevap

R = 13,1 mL/h
11.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: V = 2,6 mL

Konsantrasyondan hacme: önce konsantrasyonu mL başına mg’a çevirin. a/h yüzdesi 100 mL’deki gramdır, yani %x = 10x mg/mL. 1:n oran konsantrasyonu, n mL’de 1 g’dır. Sulandırmadan sonra derişim, tozun dozunun son hacme (çözücü + toz hacmi) bölünmesidir. Sonra hacim = doz/derişim.

mg/mL cinsinden konsantrasyon

1000 mg/10 000 mL = 0,1 mg/mL

Hacim

V = 0,26/0,1 = 2,6 mL

Cevap

V = 2,6 mL
12.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: V = 1125 mL

Aligasyon: yüksek bir H konsantrasyonunu ve düşük bir L konsantrasyonunu karıştırarak T hedef konsantrasyonunu elde etmek için H’den (T − L) pay ve L’den (H − T) pay alın. Paylar çaprazlanır: her stok, hedeften diğer stoka olan farkı alır. Su veya katkısız baz %0 sayılır. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Aligasyon payları

50%: 20 − 10 = 10 pay
10%: 50 − 20 = 30 pay
toplam: 40 pay

Hacmi paylaştırın

V = 1500·30/40 = 1125 mL

Cevap

V = 1125 mL

Kontrol: 375 mL %50 + 1125 mL %10 = 1500 mL.

ExamProblems · examproblems.com/courses/nursing-math