Hemşirelik Matematiği: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 12 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri

Metrik basamaklar
1 kg = 1000 g, 1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg, 1 L = 1000 mL
Ağırlık ve uzunluk
1 kg = 2,2 lb, 1 lb = 16 oz, 1 in = 2,54 cm, 1 ft = 12 in
Evsel ölçüler
1 tsp = 5 mL, 1 tbsp = 15 mL, 1 fl oz = 30 mL, 1 cup = 8 fl oz = 240 mL
Sıcaklık
°C = (°F − 32)·5/9, °F = °C·9/5 + 32
24 saatlik saat
ÖS saatleri 1–11: 12 ekleyin; 12 ÖÖ = 00:xx; 12 ÖS = 12:xx
Doz hızı
mcg/min × 60/1000 = mg/h
Laboratuvar faktörleri
glukoz 1 mmol/L = 18 mg/dL; kreatinin 1 mg/dL = 88,4 µmol/L; Hb 1 g/dL = 10 g/L

Yöntem

  1. Verilen miktarı birimiyle ve istediğiniz birimle birlikte yazın.
  2. Eşdeğeri seçin: kg, g, mg ve mcg ya da L ve mL arasında 1000; 1 kg = 2,2 lb; 1 tsp = 5 mL, 1 tbsp = 15 mL, 1 fl oz = 30 mL, 1 su bardağı = 240 mL.
  3. İstenmeyen birim sadeleşecek şekilde kesir olarak yazın; bir hız için değişen her birim başına bir kesir kullanın.
  4. Yönü kontrol edin: daha küçük bir birim daha büyük bir sayı verir.
  5. Yalnızca nihai cevabı, sorunun belirttiği duyarlılıkta yuvarlayın.

Doz hesapları

Konsantrasyondan doz
hacim = doz / konsantrasyon
Ağırlığa göre doz
doz = mg/kg × vücut ağırlığı
Tabletler
sayı = doz / tablet dozu
Birimler
1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg

Yöntem

  1. Order edilen dozu ve stok konsantrasyonunu aynı birime çevirin.
  2. İstenen bölü eldeki çarpı miktar kullanın: (D/H) × Q.
  3. Ağırlığa göre dozlarda önce kg cinsinden ağırlıkla çarpın, sonra günlük dozu doz sayısına bölün.
  4. Önce tahmin yapın ve cevabın makul olduğunu kontrol edin.

IV infüzyon hızları

Pompa hızı
mL/h = volume (mL)/time (h)
Damla hızı
drops/min = volume (mL) × drop factor / time (min)
İnfüzyon süresi
time (h) = volume (mL)/rate (mL/h)

Yöntem

  1. mL/h cinsinden pompa hızı: hacim bölü saat cinsinden süre.
  2. Damla/dk cinsinden damla hızı: hacim × damla faktörü bölü dakika cinsinden süre.
  3. Kalan süre için: kalan hacim bölü hız.
  4. Sorunun veya ekipmanın gerektirdiği şekilde yuvarlayın.

IV sıvılar ve sıvı dengesi

Saatlik Holliday–Segar
4 mL/kg (ilk 10 kg) + 2 mL/kg (sonraki 10 kg) + 1 mL/kg (20’nin üzerindeki her kg)
Günlük Holliday–Segar
aynı aralıklar için 100 / 50 / 20 mL/kg
Sıvı dengesi
alınan − çıkarılan
Buz parçaları
hacimlerinin yarısı olarak sayılır
İdrar çıkışı
mL/kg/h = mL / (kg × h)
İnfüzyon süresi
süre (h) = kalan hacim (mL) / hız (mL/h)
Verilen hacim
mL = hız × süre

Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Günlük doz
mg/gün = mg/kg/gün × ağırlık (kg)
Günlük doz sayısı
sayı = 24 h / doz aralığı (h)
Librenin kilograma çevrilmesi
kg = lb / 2,2
İnfüzyon konsantrasyonu
ünite/mL = torbadaki ünite / torba hacmi
Pompa hızı
mL/h = saatlik doz / konsantrasyon
Titre edilen infüzyon
mL/h = mcg/kg/min × kg × 60 / (mcg/mL)
Pompa hızından doz
mcg/kg/min = mL/h × (mcg/mL) / (60 × kg)
Birimler
1 mg = 1000 mcg

Farmasötik hesaplamalar

Yüzde konsantrasyon
% w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar
g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu
1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon
son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon
mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon
H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz
0%

2Alıştırma soruları

1.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleriOrta
94969810010210410635363738394041°F°C105,8 °F? °C

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hastanın vücut sıcaklığı 105,8 °F. °C = (°F − 32) × 5/9 formülüyle T değerini santigrat dereceye çevirin. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

105,8 °F
T = °C
2.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleriZor
3 mcg/min? mg/h1 h = 60 min1 mg = 1000 mcg

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir infüzyon 3 mcg/dk veriyor. Bu doz hızını D mg/sa cinsinden ifade edin.

3 mcg/min1 h = 60 min1 mg = 1000 mcg
D = mg/h
3.Doz hesaplarıOrta
024681010 mL

20 kg ağırlığındaki bir çocuğa 20 mg/kg ilaç reçete edilmiştir. Stok çözelti 50 mg/mL içerir. Dozu çekin: hangi hacmi V verirsiniz?

20 kg20 mg/kg50 mg/mL
V = mL
4.Doz hesaplarıZor
50 mg/1 mLV = ? mL

Bir hasta 180,4 lb ağırlığında. İstem tek doz olarak 10 mg/kg ve stok 1 mL’de 50 mg içeriyor. 1 kg = 2,2 lb kullanarak hangi hacmi V verirsiniz?

180,4 lb10 mg/kg50 mg/1 mL1 kg = 2,2 lb
V = mL
5.IV infüzyon hızlarıOrta
950 mLkalan? mL/h6 h kalan

12 saatte 1500 mL istenmişti. 6 saat sonra torbada hâlâ 950 mL olduğunu görüyorsunuz ve istem yine zamanında bitmelidir. Pompa hangi hıza R (mL/h) yeniden ayarlanmalıdır?

1500 mL / 12 hsonra 6 h: 950 mL
R = mL/h
6.IV infüzyon hızlarıZor
280 mLkalan? mL/h6 h kalan

12 saatte 500 mL istenmişti. 6 saat sonra torbada hâlâ 280 mL olduğunu görüyorsunuz ve istem yine zamanında bitmelidir. Başlangıçtaki pompa hızı yüzde kaç Δ artırılmalıdır?

500 mL / 12 hsonra 6 h: 280 mL
Δ = %
7.IV sıvılar ve sıvı dengesiOrta
AlınanÇıkarılan8 saatlik vardiyajöle100 mLsu150 mLIV infüzyon50 mL/h × 8 hIV antibiyotik2 × 50 mLidrar450 mLidrar350 mLyara dreni100 mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Kayıt, bir hastanın 8 saatlik bir vardiyadaki aldığı ve çıkardığını gösteriyor. IV infüzyon vardiya boyunca gösterilen hızla gitti. Sıvı dengesi B = alınan − çıkarılan değerini mL cinsinden bulun (negatif cevap net kayıp demektir).

jöle: 100 mLsu: 150 mLIV infüzyon: 50 mL/h × 8 hIV antibiyotik: 2 × 50 mLidrar: 450 mLidrar: 350 mLyara dreni: 100 mL
B = mL
8.IV sıvılar ve sıvı dengesiZor
1000 mL80 mL/hbaşlangıç 09:4517:45: ? mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 1000 mL’lik bir torba saat 09:45’de başlatıldı ve pompayla 80 mL/h hızla gidiyor. Saat 17:45’te torbada kaç mL V kalmıştır?

1000 mL80 mL/h09:45 → 17:45
V = mL
9.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıOrta
25 000 birim500 mLheparin? mL/h53 kg18 birim/kg/h

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir torbada 500 mL’de 25 000 ünite heparin var. Order, 53 kg ağırlığındaki bir hasta için 18 ünite/kg/h. Pompayı mL/h cinsinden hangi hıza R ayarlarsınız? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

25 000 birim/500 mL18 birim/kg/h53 kg
R = mL/h
10.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıZor
500 mg250 mLdobutamine? mL/h87 kg7,5 mcg/kg/min

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir torbada 250 mL’de dobutamine 500 mg var. Order, 87 kg ağırlığındaki bir hasta için 7,5 mcg/kg/min. Pompayı mL/h cinsinden hangi hıza R ayarlarsınız? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

500 mg/250 mL7,5 mcg/kg/min87 kg
R = mL/h
11.Farmasötik hesaplamalarOrta
penicillin G 5 000 000 birimeklenen çözücükonsantrasyon18,2 mL250 000 birim/mL8,2 mL500 000 birim/mL3,2 mL1 000 000 birim/mL800 000 birim → ? mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir penisilin G flakonu 5 000 000 ünite içeriyor. Alıştırma etiketi üç konsantrasyon veriyor (tabloya bakın). 3,2 mL çözücü ekliyorsunuz. Order edilen doz 800 000 ünite. Hangi hacmi V çekersiniz? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

3,2 mL → 1 000 000 birim/mL800 000 birim
V = mL
12.Farmasötik hesaplamalarZor
90%ethanol+0%su? mL45%100 mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). %90’lük bir stoktan ve saf sudan 100 mL %45’lik ethanol hazırlamanız gerekiyor. Kaç mL suya V ihtiyacınız var? En yakın tam mL’ye yuvarlayın.

90%0%45%100 mL
V = mL

3Çözeltiler

1.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri

Cevap: T = 41 °C

Sıcaklık: °C = (°F − 32) × 5/9 ve °F = °C × 9/5 + 32. °F’den giderken çarpmadan önce 32’yi çıkarın, °C’den giderken çarptıktan sonra 32 ekleyin. Hızlı bir kontrol: 37 °C, 98,6 °F’dir ve her 1 °C, 1,8 °F eder.

32’yi çıkarın

105,8 − 32 = 73,8

5/9 ile çarpın

T = 73,8·5/9 = 41 °C

Cevap

T = 41 °C
2.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri

Cevap: D = 0,18 mg/h

Boyut analizi: verilen miktarı yazın, sonra kesir olarak yazılmış dönüşüm çarpanlarıyla (örneğin 60 dk/1 sa ya da 1 mg/1000 mcg) çarpın; böylece istenmeyen her birim bir kez payda bir kez paydada görünür ve sadeleşir. Yalnızca istenen birim kaldığında hesaplayın. Sorunun verdiği eşdeğerleri kullanın ve yalnızca nihai cevabı yuvarlayın.

Zinciri kurun

D = 3 mcg/min × (60 min/1 h) × (1 mg/1000 mcg)

Hesaplayın

D = 3·60/1000 = 0,18 mg/h

Cevap

D = 0,18 mg/h
3.Doz hesapları

Cevap: V = 8 mL

Dozu çekmek: hacim = (reçete edilen doz/stok konsantrasyonu) × stok hacmi. Önce aynı birimlere çevirin, sonra hacmin şırıngaya sığdığını ve bir ölçek çizgisine denk geldiğini kontrol edin.

Vücut ağırlığından doz

D = 20·20 = 400 mg

Hacim

V = 400/50 = 8 mL

Şırıngada

Bu 10 mL’lik şırıngada her küçük çizgi 0,2 mL’dir.

Cevap

V = 8 mL
4.Doz hesapları

Cevap: V = 16,4 mL

Doz hesabı: verilecek miktar, istenen dozun eldeki gücüne bölünüp bulunduğu miktarla çarpılmasına eşittir: miktar = (istenen doz/stok gücü) × stok hacmi. Birimleri her zaman aynı tutun (önce g'yi mg'ye, mg'yi mcg'ye çevirin) ve cevabın mantıklı olup olmadığını kontrol edin.

kg cinsinden ağırlık

180,4/2,2 = 82 kg

Doz

10·82 = 820 mg

Hacim

V = (820/50)·1 = 16,4 mL

Cevap

V = 16,4 mL
5.IV infüzyon hızları

Cevap: R = 158,3 mL/h

İnfüzyon hızları: pompa mL/h olarak ayarlanır = hacim/saat cinsinden süre. Yerçekimiyle damla dakikadaki damla olarak sayılır: gtt/min = hacim (mL) × damla faktörü (gtt/mL)/süre (min). Damla faktörü setin ambalajında yazar: makro damla setleri 10, 15 veya 20 gtt/mL (kan setleri ABD’de çoğunlukla 10 gtt/mL, Birleşik Krallık’ta 15), mikro damla setleri 60 gtt/mL verir. Her zaman sorunun veya ambalajın verdiği damla faktörünü kullanın.

Başlangıç hızı

1500/12 = 125 mL/h

Yeni hız

R = 950/6 = 158,3 mL/h

Cevap

R = 158,3 mL/h

Bu %25’ten fazla bir artıştır: çoğu hastane açığı kapatmak yerine istemi yazan hekimle iletişime geçmenizi ve hastayı sıvı yüklenmesi açısından değerlendirmenizi ister.

6.IV infüzyon hızları

Cevap: Δ = 12 %

İnfüzyon hızları: pompa mL/h olarak ayarlanır = hacim/saat cinsinden süre. Yerçekimiyle damla dakikadaki damla olarak sayılır: gtt/min = hacim (mL) × damla faktörü (gtt/mL)/süre (min). Damla faktörü setin ambalajında yazar: makro damla setleri 10, 15 veya 20 gtt/mL (kan setleri ABD’de çoğunlukla 10 gtt/mL, Birleşik Krallık’ta 15), mikro damla setleri 60 gtt/mL verir. Her zaman sorunun veya ambalajın verdiği damla faktörünü kullanın.

Başlangıç hızı

500/12 = 41,67 mL/h

Yeni hız

R = 280/6 = 46,67 mL/h

Yüzde değişim

Δ = (46,67 − 41,67)/41,67·100% = 12%

Cevap

Δ = 12%

Birçok hastane böyle bir ayarlamaya yeni istem olmadan %25’e kadar izin verir; yerel protokolü kontrol edin.

7.IV sıvılar ve sıvı dengesi

Cevap: B = −150 mL

Aldığı ve çıkardığı: alınanlar içeri giren her şeyi kapsar (oral sıvılar, IV infüzyonlar, IV ilaçlar ve yıkamalar, tüp beslemeler); buz parçaları hacimlerinin yarısı olarak sayılır. Çıkarılanlar idrar, drenler, kusmuk ve diğer kayıpları kapsar. Denge = toplam alınan − toplam çıkarılan; negatif denge net kayıptır. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Toplam alınan

oral: 100 + 150 = 250 mL
IV infüzyon: 50·8 = 400 mL
IV antibiyotik: 2·50 = 100 mL
toplam alınan = 750 mL

Toplam çıkarılan

450 + 350 + 100 = 900 mL

Denge

B = 750 − 900 = −150 mL

Cevap

B = −150 mL

Negatif: hasta aldığından daha fazla sıvı kaybetti.

8.IV sıvılar ve sıvı dengesi

Cevap: V = 360 mL

İnfüzyon süresi: süre (h) = verilecek hacim (mL)/hız (mL/h); torba büyüklüğünü değil, torbada kalan hacmi kullanın. Verilen hacim = hız × süre. Ondalık saatleri kesir × 60 ile saat ve dakikaya çevirin (0,5 h = 30 dk, 50 dk değil). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Geçen süre

09:45 → 17:45 = 8 h

Verilen hacim

80·8 = 640 mL

Kalan hacim

V = 1000 − 640 = 360 mL

Cevap

V = 360 mL
9.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Cevap: R = 19,1 mL/h

Heparin ve insülin infüzyonları: konsantrasyon = torbadaki ünite/torba hacmi (ünite/mL). Pompa hızı (mL/h) = saatlik ünite/konsantrasyon ve saatlik ünite = mL/h × konsantrasyon. Ağırlığa göre bir orderda önce ünite/h = ünite/kg/h × ağırlık. Bolus hacmi = gereken ünite/flakon konsantrasyonu. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Saatlik ünite

18·53 = 954 birim/h

Konsantrasyon

25 000/500 = 50 birim/mL

Pompa hızı

R = 954/50 = 19,08 ≈ 19,1 mL/h

Cevap

R = 19,1 mL/h
10.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Cevap: R = 19,6 mL/h

Titre edilen infüzyonlar: önce konsantrasyonu mcg/mL cinsinden bulun (mg × 1000/mL). Ağırlığa göre bir orderda mcg/min = mcg/kg/min × ağırlık. Sonra mL/h = mcg/min × 60/konsantrasyon. Geriye doğru çalışırken mcg/kg/min = mL/h × konsantrasyon/(60 × ağırlık). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Konsantrasyon

500 mg = 500 000 mcg
500 000/250 = 2000 mcg/mL

Dakikalık ve saatlik doz

7,5·87 = 652,5 mcg/min
652,5·60 = 39150 mcg/h

Pompa hızı

R = 39150/2000 = 19,57 ≈ 19,6 mL/h

Cevap

R = 19,6 mL/h
11.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: V = 0,8 mL

Rekonstitüsyon: toz yer kaplar, bu yüzden son hacim çözücü artı toz hacmidir. Konsantrasyon = flakondaki ilaç/son hacim ve verilecek hacim = doz/konsantrasyon. Çok konsantrasyonlu bir etikette, gerçekten eklediğiniz çözücü miktarına karşılık gelen konsantrasyonu kullanın. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Etiketten konsantrasyon

3,2 mL → 1 000 000 birim/mL

Verilecek hacim

V = 800 000/1 000 000 = 0,8 mL

Cevap

V = 0,8 mL
12.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: V = 50 mL

Aligasyon: yüksek bir H konsantrasyonunu ve düşük bir L konsantrasyonunu karıştırarak T hedef konsantrasyonunu elde etmek için H’den (T − L) pay ve L’den (H − T) pay alın. Paylar çaprazlanır: her stok, hedeften diğer stoka olan farkı alır. Su veya katkısız baz %0 sayılır. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Aligasyon payları

90%: 45 − 0 = 45 pay
0%: 90 − 45 = 45 pay
toplam: 90 pay

Su

V = 100·45/90 = 50 mL

Cevap

V = 50 mL

Kontrol: 50 mL %90, 45 mL ilaç içerir; bu da 100 mL’nin %45’üdür. Bu, hacimlerin basitçe toplandığını varsayar; uygulamada etanol hacme tamamlanır.

ExamProblems · examproblems.com/courses/nursing-math