Hemşirelik Matematiği: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 12 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri

Metrik basamaklar
1 kg = 1000 g, 1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg, 1 L = 1000 mL
Ağırlık ve uzunluk
1 kg = 2,2 lb, 1 lb = 16 oz, 1 in = 2,54 cm, 1 ft = 12 in
Evsel ölçüler
1 tsp = 5 mL, 1 tbsp = 15 mL, 1 fl oz = 30 mL, 1 cup = 8 fl oz = 240 mL
Sıcaklık
°C = (°F − 32)·5/9, °F = °C·9/5 + 32
24 saatlik saat
ÖS saatleri 1–11: 12 ekleyin; 12 ÖÖ = 00:xx; 12 ÖS = 12:xx
Doz hızı
mcg/min × 60/1000 = mg/h
Laboratuvar faktörleri
glukoz 1 mmol/L = 18 mg/dL; kreatinin 1 mg/dL = 88,4 µmol/L; Hb 1 g/dL = 10 g/L

Yöntem

  1. Verilen miktarı birimiyle ve istediğiniz birimle birlikte yazın.
  2. Eşdeğeri seçin: kg, g, mg ve mcg ya da L ve mL arasında 1000; 1 kg = 2,2 lb; 1 tsp = 5 mL, 1 tbsp = 15 mL, 1 fl oz = 30 mL, 1 su bardağı = 240 mL.
  3. İstenmeyen birim sadeleşecek şekilde kesir olarak yazın; bir hız için değişen her birim başına bir kesir kullanın.
  4. Yönü kontrol edin: daha küçük bir birim daha büyük bir sayı verir.
  5. Yalnızca nihai cevabı, sorunun belirttiği duyarlılıkta yuvarlayın.

Doz hesapları

Konsantrasyondan doz
hacim = doz / konsantrasyon
Ağırlığa göre doz
doz = mg/kg × vücut ağırlığı
Tabletler
sayı = doz / tablet dozu
Birimler
1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg

Yöntem

  1. Order edilen dozu ve stok konsantrasyonunu aynı birime çevirin.
  2. İstenen bölü eldeki çarpı miktar kullanın: (D/H) × Q.
  3. Ağırlığa göre dozlarda önce kg cinsinden ağırlıkla çarpın, sonra günlük dozu doz sayısına bölün.
  4. Önce tahmin yapın ve cevabın makul olduğunu kontrol edin.

IV infüzyon hızları

Pompa hızı
mL/h = volume (mL)/time (h)
Damla hızı
drops/min = volume (mL) × drop factor / time (min)
İnfüzyon süresi
time (h) = volume (mL)/rate (mL/h)

Yöntem

  1. mL/h cinsinden pompa hızı: hacim bölü saat cinsinden süre.
  2. Damla/dk cinsinden damla hızı: hacim × damla faktörü bölü dakika cinsinden süre.
  3. Kalan süre için: kalan hacim bölü hız.
  4. Sorunun veya ekipmanın gerektirdiği şekilde yuvarlayın.

IV sıvılar ve sıvı dengesi

Saatlik Holliday–Segar
4 mL/kg (ilk 10 kg) + 2 mL/kg (sonraki 10 kg) + 1 mL/kg (20’nin üzerindeki her kg)
Günlük Holliday–Segar
aynı aralıklar için 100 / 50 / 20 mL/kg
Sıvı dengesi
alınan − çıkarılan
Buz parçaları
hacimlerinin yarısı olarak sayılır
İdrar çıkışı
mL/kg/h = mL / (kg × h)
İnfüzyon süresi
süre (h) = kalan hacim (mL) / hız (mL/h)
Verilen hacim
mL = hız × süre

Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Günlük doz
mg/gün = mg/kg/gün × ağırlık (kg)
Günlük doz sayısı
sayı = 24 h / doz aralığı (h)
Librenin kilograma çevrilmesi
kg = lb / 2,2
İnfüzyon konsantrasyonu
ünite/mL = torbadaki ünite / torba hacmi
Pompa hızı
mL/h = saatlik doz / konsantrasyon
Titre edilen infüzyon
mL/h = mcg/kg/min × kg × 60 / (mcg/mL)
Pompa hızından doz
mcg/kg/min = mL/h × (mcg/mL) / (60 × kg)
Birimler
1 mg = 1000 mcg

Farmasötik hesaplamalar

Yüzde konsantrasyon
% w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar
g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu
1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon
son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon
mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon
H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz
0%

2Alıştırma soruları

1.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleriOrta
1234567891011126:05 AM?18:0507:0506:0505:05

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir doz 6:05 AM saatinde kaydedilmiş. Hangi giriş 24 saatlik saatte aynı zamandır? Tıklayın.

6:05 AM
  1. 118:05
  2. 207:05
  3. 306:05
  4. 405:05
2.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleriZor
10 mg/h? mcg/min1 mg = 1000 mcg1 h = 60 min

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir infüzyon 10 mg/sa veriyor. Bu doz hızını D mcg/dk cinsinden ifade edin. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

10 mg/h1 mg = 1000 mcg1 h = 60 min
D = mcg/min
3.Doz hesaplarıOrta
25 kg10 mg/kgD = ? mg

Bir hasta 25 kg ve tek doz olarak 10 mg/kg order edilmiş. Dozu D mg cinsinden bulun.

25 kg10 mg/kg
D = mg
4.Doz hesaplarıZor
00,10,20,30,40,50,60,70,80,911 mL

Reçete 2,44 mg. Ampul mL başına 4000 mikrogram içerir. Dozu 1 mL’lik şırıngaya çekin: hangi hacmi V verirsiniz?

2,44 mg4000 mcg/mL
V = mL
5.IV infüzyon hızlarıOrta
1000 mL15 gtt/mL6 h? gtt/min

15 damla/mL'lik bir setle 1000 mL'yi 6 saatte verin. Damla hızı R'ü dakikada damla olarak bulun. En yakın tam sayıya yuvarlayın.

1000 mL6 h15 gtt/mL
R = gtt/min
6.IV infüzyon hızlarıZor
500 mg500 mL60 gtt/mL50 mg/h? gtt/min

500 mg ilaç 500 mL içinde seyreltiliyor ve 60 gtt/mL’lik bir setle yerçekimiyle veriliyor. İstem saatte 50 mg. Damla hızı R değerini dakikadaki damla olarak bulun.

500 mg/500 mL50 mg/h60 gtt/mL
R = gtt/min
7.IV sıvılar ve sıvı dengesiOrta
AlınanÇıkarılan8 saatlik vardiyaçay200 mLsüt100 mLjöle100 mLbuz parçaları200 mLIV infüzyon80 mL/h × 8 hIV antibiyotik1 × 50 mLidrar175 mLidrar325 mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Kayıt, bir hastanın 8 saatlik bir vardiyadaki aldığı ve çıkardığını gösteriyor. IV infüzyon vardiya boyunca gösterilen hızla gitti. Sıvı dengesi B = alınan − çıkarılan değerini mL cinsinden bulun (negatif cevap net kayıp demektir). Buz parçalarını hacimlerinin yarısı olarak sayın.

çay: 200 mLsüt: 100 mLjöle: 100 mLbuz parçaları: 200 mLIV infüzyon: 80 mL/h × 8 hIV antibiyotik: 1 × 50 mLidrar: 175 mLidrar: 325 mL
B = mL
8.IV sıvılar ve sıvı dengesiZor
500 mL→ 150 mL/hbaşlangıç 18:30ttoplam​ = ? h100 mL/h × 3 h

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 500 mL’lik bir infüzyon saat 18:30’de 100 mL/h hızla başlıyor. 3 saat sonra hız 150 mL/h’ye değiştiriliyor ve bir daha değiştirilmiyor. Başlangıçtan kaç saat t sonra torba boşalır? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

500 mL100 mL/h · 3 h150 mL/h
t = h
9.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıOrta
25 000 birim250 mLheparin? mL/h50 kg12 birim/kg/h

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir torbada 250 mL’de 25 000 ünite heparin var. Order, 50 kg ağırlığındaki bir hasta için 12 ünite/kg/h. Pompayı mL/h cinsinden hangi hıza R ayarlarsınız? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

25 000 birim/250 mL12 birim/kg/h50 kg
R = mL/h
10.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıZor
500 mg250 mLdobutamine6 mL/h77 kg? mcg/kg/min

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 250 mL’de 500 mg içeren bir dobutamine infüzyonu 6 mL/h hızla gidiyor. Hasta 77 kg. Hasta mcg/kg/min cinsinden hangi dozu D alıyor? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

500 mg/250 mL6 mL/h77 kg
D = mcg/kg/min
11.Farmasötik hesaplamalarOrta
ampicillin 500 mg1,8 mL steril su ekleyin.Toz hacmi: 0,2 mL.400 mg → ? mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir flakon toz hâlinde ampicillin 500 mg içeriyor. Alıştırma etiketi 1,8 mL steril su eklenmesini söylüyor; toz hacme 0,2 mL ekliyor. Order edilen doz 400 mg. Hangi hacmi V çekersiniz? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

500 mg1,8 mL+0,2 mL400 mg
V = mL
12.Farmasötik hesaplamalarZor
0123455 mL

Bir flakon 1000 mg toz içerir. 2 mL çözücü ekliyorsunuz ve toz 0,5 mL hacim ekliyor. Reçete 920 mg. Dozu çekin: hangi hacmi V verirsiniz?

1000 mg2 mL + 0,5 mL920 mg
V = mL

3Çözeltiler

1.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri

Cevap: 06:05

24 saatlik saat: öğleden sonra 1’den itibaren saate 12 ekleyin (3:45 ÖS = 15:45). Gece yarısından öğleden önce 12:59’a kadar 00:00–00:59 olur ve öğleden sonra 12:00–12:59 olduğu gibi kalır. Geri dönerken 13–23 saatlerinden 12 çıkarın ve ÖS ekleyin; 00 saati 12 ÖÖ olur. Gece yarısını geçen süreyi iki parçada sayın: 24:00’e (00:00) kadar, sonra 00:00’dan itibaren.

Saati dönüştürün

6 AM → 06

Cevap

06:05

Cevap

06:05
2.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri

Cevap: D = 166,7 mcg/min

Boyut analizi: verilen miktarı yazın, sonra kesir olarak yazılmış dönüşüm çarpanlarıyla (örneğin 60 dk/1 sa ya da 1 mg/1000 mcg) çarpın; böylece istenmeyen her birim bir kez payda bir kez paydada görünür ve sadeleşir. Yalnızca istenen birim kaldığında hesaplayın. Sorunun verdiği eşdeğerleri kullanın ve yalnızca nihai cevabı yuvarlayın.

Zinciri kurun

D = 10 mg/h × (1000 mcg/1 mg) × (1 h/60 min)

Hesaplayın

D = 10000/60 = 166,7 mcg/min

Cevap

D = 166,7 mcg/min
3.Doz hesapları

Cevap: D = 250 mg

Doz hesabı: verilecek miktar, istenen dozun eldeki gücüne bölünüp bulunduğu miktarla çarpılmasına eşittir: miktar = (istenen doz/stok gücü) × stok hacmi. Birimleri her zaman aynı tutun (önce g'yi mg'ye, mg'yi mcg'ye çevirin) ve cevabın mantıklı olup olmadığını kontrol edin.

Doz

10·25 = 250 mg

Cevap

D = 250 mg
4.Doz hesapları

Cevap: V = 0,61 mL

Dozu çekmek: hacim = (reçete edilen doz/stok konsantrasyonu) × stok hacmi. Önce aynı birimlere çevirin, sonra hacmin şırıngaya sığdığını ve bir ölçek çizgisine denk geldiğini kontrol edin.

Aynı birimler

2,44 mg = 2440 mcg

Hacim

V = 2440/4000 = 0,61 mL

Cevap

V = 0,61 mL
5.IV infüzyon hızları

Cevap: R = 42 gtt/min

İnfüzyon hızları: pompa mL/h olarak ayarlanır = hacim/saat cinsinden süre. Yerçekimiyle damla dakikadaki damla olarak sayılır: gtt/min = hacim (mL) × damla faktörü (gtt/mL)/süre (min). Damla faktörü setin ambalajında yazar: makro damla setleri 10, 15 veya 20 gtt/mL (kan setleri ABD’de çoğunlukla 10 gtt/mL, Birleşik Krallık’ta 15), mikro damla setleri 60 gtt/mL verir. Her zaman sorunun veya ambalajın verdiği damla faktörünü kullanın.

Dakika cinsinden süre

6·60 = 360 min

Damla hızı

R = 1000·15/360 = 41,67 ≈ 42 gtt/min

Cevap

R = 42 gtt/min

Yatak başında en yakın tam damlaya yuvarlanır: 42 damla/dk.

6.IV infüzyon hızları

Cevap: R = 50 gtt/min

Doza dayalı infüzyonlar: konsantrasyon = torbadaki ilaç miktarı/torba hacmi. Pompa hızı (mL/h) = saatlik doz/konsantrasyon ve saatlik doz = mL/h × konsantrasyon. Dakika başına dozları saat başına çevirin (× 60) ve kütle birimlerini aynı tutun (1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg).

Konsantrasyon

500/500 = 1 mg/mL

Saatlik hacim

50/1 = 50 mL/h

Damla hızı

R = 50·60/60 = 50 gtt/min

Cevap

R = 50 gtt/min
7.IV sıvılar ve sıvı dengesi

Cevap: B = 690 mL

Aldığı ve çıkardığı: alınanlar içeri giren her şeyi kapsar (oral sıvılar, IV infüzyonlar, IV ilaçlar ve yıkamalar, tüp beslemeler); buz parçaları hacimlerinin yarısı olarak sayılır. Çıkarılanlar idrar, drenler, kusmuk ve diğer kayıpları kapsar. Denge = toplam alınan − toplam çıkarılan; negatif denge net kayıptır. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Toplam alınan

oral: 200 + 100 + 100 = 400 mL
buz parçaları: 200/2 = 100 mL
IV infüzyon: 80·8 = 640 mL
IV antibiyotik: 1·50 = 50 mL
toplam alınan = 1190 mL

Toplam çıkarılan

175 + 325 = 500 mL

Denge

B = 1190 − 500 = 690 mL

Cevap

B = 690 mL

Pozitif: içeri giren sıvı çıkandan fazla.

8.IV sıvılar ve sıvı dengesi

Cevap: t = 4,3 h

İnfüzyon süresi: süre (h) = verilecek hacim (mL)/hız (mL/h); torba büyüklüğünü değil, torbada kalan hacmi kullanın. Verilen hacim = hız × süre. Ondalık saatleri kesir × 60 ile saat ve dakikaya çevirin (0,5 h = 30 dk, 50 dk değil). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Birinci kısım

100·3 = 300 mL
500 − 300 = 200 mL kalan

İkinci kısım

200/150 = 1,333 h

Toplam süre

t = 3 + 1,333 = 4,333 ≈ 4,3 h

Cevap

t = 4,3 h

Bu yaklaşık 4 h 20 min eder, yani torba yaklaşık saat 22:50 civarında biter.

9.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Cevap: R = 6 mL/h

Heparin ve insülin infüzyonları: konsantrasyon = torbadaki ünite/torba hacmi (ünite/mL). Pompa hızı (mL/h) = saatlik ünite/konsantrasyon ve saatlik ünite = mL/h × konsantrasyon. Ağırlığa göre bir orderda önce ünite/h = ünite/kg/h × ağırlık. Bolus hacmi = gereken ünite/flakon konsantrasyonu. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Saatlik ünite

12·50 = 600 birim/h

Konsantrasyon

25 000/250 = 100 birim/mL

Pompa hızı

R = 600/100 = 6 mL/h

Cevap

R = 6 mL/h
10.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Cevap: D = 2,6 mcg/kg/min

Titre edilen infüzyonlar: önce konsantrasyonu mcg/mL cinsinden bulun (mg × 1000/mL). Ağırlığa göre bir orderda mcg/min = mcg/kg/min × ağırlık. Sonra mL/h = mcg/min × 60/konsantrasyon. Geriye doğru çalışırken mcg/kg/min = mL/h × konsantrasyon/(60 × ağırlık). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Konsantrasyon

500 000/250 = 2000 mcg/mL

Dakikadaki mikrogram

6·2000 = 12000 mcg/h
12000/60 = 200 mcg/min

Kilogram başına

D = 200/77 = 2,597 ≈ 2,6 mcg/kg/min

Cevap

D = 2,6 mcg/kg/min
11.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: V = 1,6 mL

Rekonstitüsyon: toz yer kaplar, bu yüzden son hacim çözücü artı toz hacmidir. Konsantrasyon = flakondaki ilaç/son hacim ve verilecek hacim = doz/konsantrasyon. Çok konsantrasyonlu bir etikette, gerçekten eklediğiniz çözücü miktarına karşılık gelen konsantrasyonu kullanın. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Son hacim

1,8 + 0,2 = 2 mL

Konsantrasyon

500/2 = 250 mg/mL

Verilecek hacim

V = 400/250 = 1,6 mL

Cevap

V = 1,6 mL
12.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: V = 2,3 mL

Konsantrasyondan hacme: önce konsantrasyonu mL başına mg’a çevirin. a/h yüzdesi 100 mL’deki gramdır, yani %x = 10x mg/mL. 1:n oran konsantrasyonu, n mL’de 1 g’dır. Sulandırmadan sonra derişim, tozun dozunun son hacme (çözücü + toz hacmi) bölünmesidir. Sonra hacim = doz/derişim.

Son hacim ve derişim

2 + 0,5 = 2,5 mL
C = 1000/2,5 = 400 mg/mL

Hacim

V = 920/400 = 2,3 mL

Cevap

V = 2,3 mL

ExamProblems · examproblems.com/courses/nursing-math