Sorunun veya ekipmanın gerektirdiği şekilde yuvarlayın.
IV sıvılar ve sıvı dengesi
Saatlik Holliday–Segar
4 mL/kg (ilk 10 kg) + 2 mL/kg (sonraki 10 kg) + 1 mL/kg (20’nin üzerindeki her kg)
Günlük Holliday–Segar
aynı aralıklar için 100 / 50 / 20 mL/kg
Sıvı dengesi
alınan − çıkarılan
Buz parçaları
hacimlerinin yarısı olarak sayılır
İdrar çıkışı
mL/kg/h = mL / (kg × h)
İnfüzyon süresi
süre (h) = kalan hacim (mL) / hız (mL/h)
Verilen hacim
mL = hız × süre
Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Günlük doz
mg/gün = mg/kg/gün × ağırlık (kg)
Günlük doz sayısı
sayı = 24 h / doz aralığı (h)
Librenin kilograma çevrilmesi
kg = lb / 2,2
İnfüzyon konsantrasyonu
ünite/mL = torbadaki ünite / torba hacmi
Pompa hızı
mL/h = saatlik doz / konsantrasyon
Titre edilen infüzyon
mL/h = mcg/kg/min × kg × 60 / (mcg/mL)
Pompa hızından doz
mcg/kg/min = mL/h × (mcg/mL) / (60 × kg)
Birimler
1 mg = 1000 mcg
Farmasötik hesaplamalar
Yüzde konsantrasyon
% w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar
g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu
1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon
son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon
mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon
H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz
0%
2Alıştırma soruları
1.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleriOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir doz 6:05 AM saatinde kaydedilmiş. Hangi giriş 24 saatlik saatte aynı zamandır? Tıklayın.
6:05 AM
118:05
207:05
306:05
405:05
2.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleriZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir infüzyon 10 mg/sa veriyor. Bu doz hızını D mcg/dk cinsinden ifade edin. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
10 mg/h1 mg = 1000 mcg1 h = 60 min
D = mcg/min
3.Doz hesaplarıOrta
Bir hasta 25 kg ve tek doz olarak 10 mg/kg order edilmiş. Dozu D mg cinsinden bulun.
25 kg10 mg/kg
D = mg
4.Doz hesaplarıZor
Reçete 2,44 mg. Ampul mL başına 4000 mikrogram içerir. Dozu 1 mL’lik şırıngaya çekin: hangi hacmi V verirsiniz?
2,44 mg4000 mcg/mL
V = mL
5.IV infüzyon hızlarıOrta
15 damla/mL'lik bir setle 1000 mL'yi 6 saatte verin. Damla hızı R'ü dakikada damla olarak bulun. En yakın tam sayıya yuvarlayın.
1000 mL6 h15 gtt/mL
R = gtt/min
6.IV infüzyon hızlarıZor
500 mg ilaç 500 mL içinde seyreltiliyor ve 60 gtt/mL’lik bir setle yerçekimiyle veriliyor. İstem saatte 50 mg. Damla hızı R değerini dakikadaki damla olarak bulun.
500 mg/500 mL50 mg/h60 gtt/mL
R = gtt/min
7.IV sıvılar ve sıvı dengesiOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Kayıt, bir hastanın 8 saatlik bir vardiyadaki aldığı ve çıkardığını gösteriyor. IV infüzyon vardiya boyunca gösterilen hızla gitti. Sıvı dengesi B = alınan − çıkarılan değerini mL cinsinden bulun (negatif cevap net kayıp demektir). Buz parçalarını hacimlerinin yarısı olarak sayın.
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 500 mL’lik bir infüzyon saat 18:30’de 100 mL/h hızla başlıyor. 3 saat sonra hız 150 mL/h’ye değiştiriliyor ve bir daha değiştirilmiyor. Başlangıçtan kaç saat t sonra torba boşalır? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
500 mL100 mL/h · 3 h150 mL/h
t = h
9.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir torbada 250 mL’de 25 000 ünite heparin var. Order, 50 kg ağırlığındaki bir hasta için 12 ünite/kg/h. Pompayı mL/h cinsinden hangi hıza R ayarlarsınız? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
25 000 birim/250 mL12 birim/kg/h50 kg
R = mL/h
10.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 250 mL’de 500 mg içeren bir dobutamine infüzyonu 6 mL/h hızla gidiyor. Hasta 77 kg. Hasta mcg/kg/min cinsinden hangi dozu D alıyor? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
500 mg/250 mL6 mL/h77 kg
D = mcg/kg/min
11.Farmasötik hesaplamalarOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir flakon toz hâlinde ampicillin 500 mg içeriyor. Alıştırma etiketi 1,8 mL steril su eklenmesini söylüyor; toz hacme 0,2 mL ekliyor. Order edilen doz 400 mg. Hangi hacmi V çekersiniz? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
500 mg1,8 mL+0,2 mL400 mg
V = mL
12.Farmasötik hesaplamalarZor
Bir flakon 1000 mg toz içerir. 2 mL çözücü ekliyorsunuz ve toz 0,5 mL hacim ekliyor. Reçete 920 mg. Dozu çekin: hangi hacmi V verirsiniz?
1000 mg2 mL + 0,5 mL920 mg
V = mL
3Çözeltiler
1.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri
Cevap: 06:05
24 saatlik saat: öğleden sonra 1’den itibaren saate 12 ekleyin (3:45 ÖS = 15:45). Gece yarısından öğleden önce 12:59’a kadar 00:00–00:59 olur ve öğleden sonra 12:00–12:59 olduğu gibi kalır. Geri dönerken 13–23 saatlerinden 12 çıkarın ve ÖS ekleyin; 00 saati 12 ÖÖ olur. Gece yarısını geçen süreyi iki parçada sayın: 24:00’e (00:00) kadar, sonra 00:00’dan itibaren.
Saati dönüştürün
6 AM → 06
Cevap
06:05
Cevap
06:05
2.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri
Cevap: D = 166,7 mcg/min
Boyut analizi: verilen miktarı yazın, sonra kesir olarak yazılmış dönüşüm çarpanlarıyla (örneğin 60 dk/1 sa ya da 1 mg/1000 mcg) çarpın; böylece istenmeyen her birim bir kez payda bir kez paydada görünür ve sadeleşir. Yalnızca istenen birim kaldığında hesaplayın. Sorunun verdiği eşdeğerleri kullanın ve yalnızca nihai cevabı yuvarlayın.
Zinciri kurun
D = 10 mg/h × (1000 mcg/1 mg) × (1 h/60 min)
Hesaplayın
D = 10000/60 = 166,7 mcg/min
Cevap
D = 166,7 mcg/min
3.Doz hesapları
Cevap: D = 250 mg
Doz hesabı: verilecek miktar, istenen dozun eldeki gücüne bölünüp bulunduğu miktarla çarpılmasına eşittir: miktar = (istenen doz/stok gücü) × stok hacmi. Birimleri her zaman aynı tutun (önce g'yi mg'ye, mg'yi mcg'ye çevirin) ve cevabın mantıklı olup olmadığını kontrol edin.
Doz
10·25 = 250 mg
Cevap
D = 250 mg
4.Doz hesapları
Cevap: V = 0,61 mL
Dozu çekmek: hacim = (reçete edilen doz/stok konsantrasyonu) × stok hacmi. Önce aynı birimlere çevirin, sonra hacmin şırıngaya sığdığını ve bir ölçek çizgisine denk geldiğini kontrol edin.
Aynı birimler
2,44 mg = 2440 mcg
Hacim
V = 2440/4000 = 0,61 mL
Cevap
V = 0,61 mL
5.IV infüzyon hızları
Cevap: R = 42 gtt/min
İnfüzyon hızları: pompa mL/h olarak ayarlanır = hacim/saat cinsinden süre. Yerçekimiyle damla dakikadaki damla olarak sayılır: gtt/min = hacim (mL) × damla faktörü (gtt/mL)/süre (min). Damla faktörü setin ambalajında yazar: makro damla setleri 10, 15 veya 20 gtt/mL (kan setleri ABD’de çoğunlukla 10 gtt/mL, Birleşik Krallık’ta 15), mikro damla setleri 60 gtt/mL verir. Her zaman sorunun veya ambalajın verdiği damla faktörünü kullanın.
Dakika cinsinden süre
6·60 = 360 min
Damla hızı
R = 1000·15/360 = 41,67 ≈ 42 gtt/min
Cevap
R = 42 gtt/min
Yatak başında en yakın tam damlaya yuvarlanır: 42 damla/dk.
6.IV infüzyon hızları
Cevap: R = 50 gtt/min
Doza dayalı infüzyonlar: konsantrasyon = torbadaki ilaç miktarı/torba hacmi. Pompa hızı (mL/h) = saatlik doz/konsantrasyon ve saatlik doz = mL/h × konsantrasyon. Dakika başına dozları saat başına çevirin (× 60) ve kütle birimlerini aynı tutun (1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg).
Konsantrasyon
500/500 = 1 mg/mL
Saatlik hacim
50/1 = 50 mL/h
Damla hızı
R = 50·60/60 = 50 gtt/min
Cevap
R = 50 gtt/min
7.IV sıvılar ve sıvı dengesi
Cevap: B = 690 mL
Aldığı ve çıkardığı: alınanlar içeri giren her şeyi kapsar (oral sıvılar, IV infüzyonlar, IV ilaçlar ve yıkamalar, tüp beslemeler); buz parçaları hacimlerinin yarısı olarak sayılır. Çıkarılanlar idrar, drenler, kusmuk ve diğer kayıpları kapsar. Denge = toplam alınan − toplam çıkarılan; negatif denge net kayıptır. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Toplam alınan
oral: 200 + 100 + 100 = 400 mL
buz parçaları: 200/2 = 100 mL
IV infüzyon: 80·8 = 640 mL
IV antibiyotik: 1·50 = 50 mL
toplam alınan = 1190 mL
Toplam çıkarılan
175 + 325 = 500 mL
Denge
B = 1190 − 500 = 690 mL
Cevap
B = 690 mL
Pozitif: içeri giren sıvı çıkandan fazla.
8.IV sıvılar ve sıvı dengesi
Cevap: t = 4,3 h
İnfüzyon süresi: süre (h) = verilecek hacim (mL)/hız (mL/h); torba büyüklüğünü değil, torbada kalan hacmi kullanın. Verilen hacim = hız × süre. Ondalık saatleri kesir × 60 ile saat ve dakikaya çevirin (0,5 h = 30 dk, 50 dk değil). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Birinci kısım
100·3 = 300 mL
500 − 300 = 200 mL kalan
İkinci kısım
200/150 = 1,333 h
Toplam süre
t = 3 + 1,333 = 4,333 ≈ 4,3 h
Cevap
t = 4,3 h
Bu yaklaşık 4 h 20 min eder, yani torba yaklaşık saat 22:50 civarında biter.
9.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Cevap: R = 6 mL/h
Heparin ve insülin infüzyonları: konsantrasyon = torbadaki ünite/torba hacmi (ünite/mL). Pompa hızı (mL/h) = saatlik ünite/konsantrasyon ve saatlik ünite = mL/h × konsantrasyon. Ağırlığa göre bir orderda önce ünite/h = ünite/kg/h × ağırlık. Bolus hacmi = gereken ünite/flakon konsantrasyonu. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Saatlik ünite
12·50 = 600 birim/h
Konsantrasyon
25 000/250 = 100 birim/mL
Pompa hızı
R = 600/100 = 6 mL/h
Cevap
R = 6 mL/h
10.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Cevap: D = 2,6 mcg/kg/min
Titre edilen infüzyonlar: önce konsantrasyonu mcg/mL cinsinden bulun (mg × 1000/mL). Ağırlığa göre bir orderda mcg/min = mcg/kg/min × ağırlık. Sonra mL/h = mcg/min × 60/konsantrasyon. Geriye doğru çalışırken mcg/kg/min = mL/h × konsantrasyon/(60 × ağırlık). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Konsantrasyon
500 000/250 = 2000 mcg/mL
Dakikadaki mikrogram
6·2000 = 12000 mcg/h
12000/60 = 200 mcg/min
Kilogram başına
D = 200/77 = 2,597 ≈ 2,6 mcg/kg/min
Cevap
D = 2,6 mcg/kg/min
11.Farmasötik hesaplamalar
Cevap: V = 1,6 mL
Rekonstitüsyon: toz yer kaplar, bu yüzden son hacim çözücü artı toz hacmidir. Konsantrasyon = flakondaki ilaç/son hacim ve verilecek hacim = doz/konsantrasyon. Çok konsantrasyonlu bir etikette, gerçekten eklediğiniz çözücü miktarına karşılık gelen konsantrasyonu kullanın. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Son hacim
1,8 + 0,2 = 2 mL
Konsantrasyon
500/2 = 250 mg/mL
Verilecek hacim
V = 400/250 = 1,6 mL
Cevap
V = 1,6 mL
12.Farmasötik hesaplamalar
Cevap: V = 2,3 mL
Konsantrasyondan hacme: önce konsantrasyonu mL başına mg’a çevirin. a/h yüzdesi 100 mL’deki gramdır, yani %x = 10x mg/mL. 1:n oran konsantrasyonu, n mL’de 1 g’dır. Sulandırmadan sonra derişim, tozun dozunun son hacme (çözücü + toz hacmi) bölünmesidir. Sonra hacim = doz/derişim.