Sorunun veya ekipmanın gerektirdiği şekilde yuvarlayın.
IV sıvılar ve sıvı dengesi
Saatlik Holliday–Segar
4 mL/kg (ilk 10 kg) + 2 mL/kg (sonraki 10 kg) + 1 mL/kg (20’nin üzerindeki her kg)
Günlük Holliday–Segar
aynı aralıklar için 100 / 50 / 20 mL/kg
Sıvı dengesi
alınan − çıkarılan
Buz parçaları
hacimlerinin yarısı olarak sayılır
İdrar çıkışı
mL/kg/h = mL / (kg × h)
İnfüzyon süresi
süre (h) = kalan hacim (mL) / hız (mL/h)
Verilen hacim
mL = hız × süre
Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Günlük doz
mg/gün = mg/kg/gün × ağırlık (kg)
Günlük doz sayısı
sayı = 24 h / doz aralığı (h)
Librenin kilograma çevrilmesi
kg = lb / 2,2
İnfüzyon konsantrasyonu
ünite/mL = torbadaki ünite / torba hacmi
Pompa hızı
mL/h = saatlik doz / konsantrasyon
Titre edilen infüzyon
mL/h = mcg/kg/min × kg × 60 / (mcg/mL)
Pompa hızından doz
mcg/kg/min = mL/h × (mcg/mL) / (60 × kg)
Birimler
1 mg = 1000 mcg
Farmasötik hesaplamalar
Yüzde konsantrasyon
% w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar
g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu
1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon
son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon
mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon
H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz
0%
2Alıştırma soruları
1.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleriOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir enjeksiyon için doz hesaplaması 1,0652 mL veriyor. Bu alıştırmadaki kural şudur: 1 mL ve üzeri hacimler en yakın mL’nin onda birine yuvarlanır. Hangi değeri x kaydedersiniz?
1,0652 mL
x = mL
2.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleriZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir infüzyon 21:05 saatinde başlıyor ve ertesi sabah 02:30 saatinde bitiyor (24 saatlik saat). t kaç saat sürdü? Cevabı saat cinsinden, iki ondalık basamağa yuvarlanmış ondalık sayı olarak verin.
21:0502:30
t = h
3.Doz hesaplarıOrta
32 kg ağırlığındaki bir çocuğa 2,5 mg/kg ilaç reçete edilmiştir. Stok çözelti 40 mg/mL içerir. Dozu çekin: hangi hacmi V verirsiniz?
32 kg2,5 mg/kg40 mg/mL
V = mL
4.Doz hesaplarıZor
Reçete 4050 ünitedir; ilaç 5000 ünite/mL olarak gelir. Dozu 1 mL’lik şırıngaya çekin: hangi hacmi V verirsiniz?
4050 units5000 units/mL
V = mL
5.IV infüzyon hızlarıOrta
10 damla/mL'lik bir setle 500 mL'yi 3 saatte verin. Damla hızı R'ü dakikada damla olarak bulun. En yakın tam sayıya yuvarlayın.
500 mL3 h10 gtt/mL
R = gtt/min
6.IV infüzyon hızlarıZor
250 mg ilaç 250 mL içinde seyreltiliyor ve 60 gtt/mL’lik bir setle yerçekimiyle veriliyor. İstem saatte 40 mg. Damla hızı R değerini dakikadaki damla olarak bulun.
250 mg/250 mL40 mg/h60 gtt/mL
R = gtt/min
7.IV sıvılar ve sıvı dengesiOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Kayıt, bir hastanın 8 saatlik bir vardiyadaki aldığı ve çıkardığını gösteriyor. IV infüzyon vardiya boyunca gösterilen hızla gitti. Toplam alınan I değerini mL cinsinden bulun.
çay: 240 mLsüt: 200 mLIV infüzyon: 80 mL/h × 8 hIV antibiyotik: 2 × 50 mL
I = mL
8.IV sıvılar ve sıvı dengesiZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 500 mL’lik bir torba pompayla 60 mL/h hızla gidiyor. Saat 22:00’de 150 mL zaten verilmiş. Torba kaç saat t sonra boşalır? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
500 mL150 mL verilen60 mL/h
t = h
9.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir infüzyon 250 mL’de 100 ünite kristalize insülin içeriyor. Order, 81 kg ağırlığındaki bir hasta için 0,1 ünite/kg/h. Pompa hızı R değerini mL/h cinsinden bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
100 birim/250 mL0,1 birim/kg/h81 kg
R = mL/h
10.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 250 mL’de 500 mg içeren bir dobutamine infüzyonu 31 mL/h hızla gidiyor. Hasta 83 kg. Hasta mcg/kg/min cinsinden hangi dozu D alıyor? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
500 mg/250 mL31 mL/h83 kg
D = mcg/kg/min
11.Farmasötik hesaplamalarOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir penisilin G flakonu 5 000 000 ünite içeriyor. Alıştırma etiketi üç konsantrasyon veriyor (tabloya bakın). 8,2 mL çözücü ekliyorsunuz. Order edilen doz 300 000 ünite. Hangi hacmi V çekersiniz? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
8,2 mL → 500 000 birim/mL300 000 birim
V = mL
12.Farmasötik hesaplamalarZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Elinizde 40 g %10’lik salicylic acid merhem var. %6’lık bir merhem elde etmek için kaç gram m %2’lük salicylic acid merhem eklemelisiniz? En yakın tam grama yuvarlayın.
40 g · 10%2%6%
m = g
3Çözeltiler
1.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri
Cevap: x = 1,1 mL
Yuvarlama: yuvarladığınız basamaktan hemen sonraki rakama bakın: 5 ve üzeri yukarı yuvarlar, 4 ve altı rakamı olduğu gibi bırakır. Yalnızca nihai cevabı yuvarlayın, adımları asla. Tipik sınav kuralları: 1 mL ve üzeri hacimler en yakın ondalığa, 1 mL’nin altındaki hacimler en yakın yüzdeliğe, damla hızları tam damlaya ve ağırlıklar bir ondalık basamağa; her zaman sorunun belirttiği kuralı izleyin.
ondabirler basamağındaki rakam
1.0652 → 0
Yalnızca sonraki rakam belirler
1,0652 → 6
6, 5 veya daha büyük; bu yüzden 0 yukarı yuvarlanır.
Sonraki rakamlar (52) dikkate alınmaz: bir kez yuvarlayın, adım adım değil.
Yuvarlayın
x = 1,1 mL
Cevap
x = 1,1 mL
2.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri
Cevap: t = 5,42 h
24 saatlik saat: öğleden sonra 1’den itibaren saate 12 ekleyin (3:45 ÖS = 15:45). Gece yarısından öğleden önce 12:59’a kadar 00:00–00:59 olur ve öğleden sonra 12:00–12:59 olduğu gibi kalır. Geri dönerken 13–23 saatlerinden 12 çıkarın ve ÖS ekleyin; 00 saati 12 ÖÖ olur. Gece yarısını geçen süreyi iki parçada sayın: 24:00’e (00:00) kadar, sonra 00:00’dan itibaren.
Gece yarısından önce
21:05 → 24:00 = 175 min
Gece yarısından sonra
00:00 → 02:30 = 150 min
Toplam
175 + 150 = 325 min
t = 325/60 = 5,417 ≈ 5,42 h
Cevap
t = 5,42 h
3.Doz hesapları
Cevap: V = 2 mL
Dozu çekmek: hacim = (reçete edilen doz/stok konsantrasyonu) × stok hacmi. Önce aynı birimlere çevirin, sonra hacmin şırıngaya sığdığını ve bir ölçek çizgisine denk geldiğini kontrol edin.
Vücut ağırlığından doz
D = 2,5·32 = 80 mg
Hacim
V = 80/40 = 2 mL
Şırıngada
Bu 10 mL’lik şırıngada her küçük çizgi 0,2 mL’dir.
Cevap
V = 2 mL
4.Doz hesapları
Cevap: V = 0,81 mL
Dozu çekmek: hacim = (reçete edilen doz/stok konsantrasyonu) × stok hacmi. Önce aynı birimlere çevirin, sonra hacmin şırıngaya sığdığını ve bir ölçek çizgisine denk geldiğini kontrol edin.
Hacim
V = 4050/5000 = 0,81 mL
Şırıngada
Bu 1 mL’lik şırıngada her küçük çizgi 0,01 mL’dir.
Cevap
V = 0,81 mL
5.IV infüzyon hızları
Cevap: R = 28 gtt/min
İnfüzyon hızları: pompa mL/h olarak ayarlanır = hacim/saat cinsinden süre. Yerçekimiyle damla dakikadaki damla olarak sayılır: gtt/min = hacim (mL) × damla faktörü (gtt/mL)/süre (min). Damla faktörü setin ambalajında yazar: makro damla setleri 10, 15 veya 20 gtt/mL (kan setleri ABD’de çoğunlukla 10 gtt/mL, Birleşik Krallık’ta 15), mikro damla setleri 60 gtt/mL verir. Her zaman sorunun veya ambalajın verdiği damla faktörünü kullanın.
Dakika cinsinden süre
3·60 = 180 min
Damla hızı
R = 500·10/180 = 27,78 ≈ 28 gtt/min
Cevap
R = 28 gtt/min
Yatak başında en yakın tam damlaya yuvarlanır: 28 damla/dk.
6.IV infüzyon hızları
Cevap: R = 40 gtt/min
Dose-based infusions: concentration = amount of drug in the bag/bag volume. Pump rate (mL/h) = dose per hour/concentration, and dose per hour = mL/h × concentration. Convert per-minute doses to per-hour (× 60) and keep the mass units the same (1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg).
Konsantrasyon
250/250 = 1 mg/mL
Saatlik hacim
40/1 = 40 mL/h
Damla hızı
R = 40·60/60 = 40 gtt/min
Cevap
R = 40 gtt/min
7.IV sıvılar ve sıvı dengesi
Cevap: I = 1180 mL
Aldığı ve çıkardığı: alınanlar içeri giren her şeyi kapsar (oral sıvılar, IV infüzyonlar, IV ilaçlar ve yıkamalar, tüp beslemeler); buz parçaları hacimlerinin yarısı olarak sayılır. Çıkarılanlar idrar, drenler, kusmuk ve diğer kayıpları kapsar. Denge = toplam alınan − toplam çıkarılan; negatif denge net kayıptır. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Alınanları toplayın
oral: 240 + 200 = 440 mL
IV infüzyon: 80·8 = 640 mL
IV antibiyotik: 2·50 = 100 mL
I = 1180 mL
Cevap
I = 1180 mL
8.IV sıvılar ve sıvı dengesi
Cevap: t = 5,8 h
İnfüzyon süresi: süre (h) = verilecek hacim (mL)/hız (mL/h); torba büyüklüğünü değil, torbada kalan hacmi kullanın. Verilen hacim = hız × süre. Ondalık saatleri kesir × 60 ile saat ve dakikaya çevirin (0,5 h = 30 dk, 50 dk değil). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Kalan hacim
500 − 150 = 350 mL
Süre
t = 350/60 = 5,833 ≈ 5,8 h
Cevap
t = 5,8 h
Bu yaklaşık 5 h 50 min eder, yani torba yaklaşık saat 03:50 civarında biter.
9.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Cevap: R = 20,3 mL/h
Heparin ve insülin infüzyonları: konsantrasyon = torbadaki ünite/torba hacmi (ünite/mL). Pompa hızı (mL/h) = saatlik ünite/konsantrasyon ve saatlik ünite = mL/h × konsantrasyon. Ağırlığa göre bir orderda önce ünite/h = ünite/kg/h × ağırlık. Bolus hacmi = gereken ünite/flakon konsantrasyonu. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Saatlik ünite
0,1·81 = 8,1 birim/h
Konsantrasyon
100/250 = 0,4 birim/mL
Pompa hızı
R = 8,1/0,4 = 20,25 ≈ 20,3 mL/h
Cevap
R = 20,3 mL/h
10.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Cevap: D = 12,4 mcg/kg/min
Titre edilen infüzyonlar: önce konsantrasyonu mcg/mL cinsinden bulun (mg × 1000/mL). Ağırlığa göre bir orderda mcg/min = mcg/kg/min × ağırlık. Sonra mL/h = mcg/min × 60/konsantrasyon. Geriye doğru çalışırken mcg/kg/min = mL/h × konsantrasyon/(60 × ağırlık). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Konsantrasyon
500 000/250 = 2000 mcg/mL
Dakikadaki mikrogram
31·2000 = 62000 mcg/h
62000/60 = 1033 mcg/min
Kilogram başına
D = 1033/83 = 12,45 ≈ 12,4 mcg/kg/min
Cevap
D = 12,4 mcg/kg/min
11.Farmasötik hesaplamalar
Cevap: V = 0,6 mL
Rekonstitüsyon: toz yer kaplar, bu yüzden son hacim çözücü artı toz hacmidir. Konsantrasyon = flakondaki ilaç/son hacim ve verilecek hacim = doz/konsantrasyon. Çok konsantrasyonlu bir etikette, gerçekten eklediğiniz çözücü miktarına karşılık gelen konsantrasyonu kullanın. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Etiketten konsantrasyon
8,2 mL → 500 000 birim/mL
Verilecek hacim
V = 300 000/500 000 = 0,6 mL
Cevap
V = 0,6 mL
12.Farmasötik hesaplamalar
Cevap: m = 40 g
Aligasyon: yüksek bir H konsantrasyonunu ve düşük bir L konsantrasyonunu karıştırarak T hedef konsantrasyonunu elde etmek için H’den (T − L) pay ve L’den (H − T) pay alın. Paylar çaprazlanır: her stok, hedeften diğer stoka olan farkı alır. Su veya katkısız baz %0 sayılır. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.