Hemşirelik Matematiği: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 12 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri

Metrik basamaklar
1 kg = 1000 g, 1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg, 1 L = 1000 mL
Ağırlık ve uzunluk
1 kg = 2,2 lb, 1 lb = 16 oz, 1 in = 2,54 cm, 1 ft = 12 in
Evsel ölçüler
1 tsp = 5 mL, 1 tbsp = 15 mL, 1 fl oz = 30 mL, 1 cup = 8 fl oz = 240 mL
Sıcaklık
°C = (°F − 32)·5/9, °F = °C·9/5 + 32
24 saatlik saat
ÖS saatleri 1–11: 12 ekleyin; 12 ÖÖ = 00:xx; 12 ÖS = 12:xx
Doz hızı
mcg/min × 60/1000 = mg/h
Laboratuvar faktörleri
glukoz 1 mmol/L = 18 mg/dL; kreatinin 1 mg/dL = 88,4 µmol/L; Hb 1 g/dL = 10 g/L

Yöntem

  1. Verilen miktarı birimiyle ve istediğiniz birimle birlikte yazın.
  2. Eşdeğeri seçin: kg, g, mg ve mcg ya da L ve mL arasında 1000; 1 kg = 2,2 lb; 1 tsp = 5 mL, 1 tbsp = 15 mL, 1 fl oz = 30 mL, 1 su bardağı = 240 mL.
  3. İstenmeyen birim sadeleşecek şekilde kesir olarak yazın; bir hız için değişen her birim başına bir kesir kullanın.
  4. Yönü kontrol edin: daha küçük bir birim daha büyük bir sayı verir.
  5. Yalnızca nihai cevabı, sorunun belirttiği duyarlılıkta yuvarlayın.

Doz hesapları

Konsantrasyondan doz
hacim = doz / konsantrasyon
Ağırlığa göre doz
doz = mg/kg × vücut ağırlığı
Tabletler
sayı = doz / tablet dozu
Birimler
1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg

Yöntem

  1. Order edilen dozu ve stok konsantrasyonunu aynı birime çevirin.
  2. İstenen bölü eldeki çarpı miktar kullanın: (D/H) × Q.
  3. Ağırlığa göre dozlarda önce kg cinsinden ağırlıkla çarpın, sonra günlük dozu doz sayısına bölün.
  4. Önce tahmin yapın ve cevabın makul olduğunu kontrol edin.

IV infüzyon hızları

Pompa hızı
mL/h = volume (mL)/time (h)
Damla hızı
drops/min = volume (mL) × drop factor / time (min)
İnfüzyon süresi
time (h) = volume (mL)/rate (mL/h)

Yöntem

  1. mL/h cinsinden pompa hızı: hacim bölü saat cinsinden süre.
  2. Damla/dk cinsinden damla hızı: hacim × damla faktörü bölü dakika cinsinden süre.
  3. Kalan süre için: kalan hacim bölü hız.
  4. Sorunun veya ekipmanın gerektirdiği şekilde yuvarlayın.

IV sıvılar ve sıvı dengesi

Saatlik Holliday–Segar
4 mL/kg (ilk 10 kg) + 2 mL/kg (sonraki 10 kg) + 1 mL/kg (20’nin üzerindeki her kg)
Günlük Holliday–Segar
aynı aralıklar için 100 / 50 / 20 mL/kg
Sıvı dengesi
alınan − çıkarılan
Buz parçaları
hacimlerinin yarısı olarak sayılır
İdrar çıkışı
mL/kg/h = mL / (kg × h)
İnfüzyon süresi
süre (h) = kalan hacim (mL) / hız (mL/h)
Verilen hacim
mL = hız × süre

Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Günlük doz
mg/gün = mg/kg/gün × ağırlık (kg)
Günlük doz sayısı
sayı = 24 h / doz aralığı (h)
Librenin kilograma çevrilmesi
kg = lb / 2,2
İnfüzyon konsantrasyonu
ünite/mL = torbadaki ünite / torba hacmi
Pompa hızı
mL/h = saatlik doz / konsantrasyon
Titre edilen infüzyon
mL/h = mcg/kg/min × kg × 60 / (mcg/mL)
Pompa hızından doz
mcg/kg/min = mL/h × (mcg/mL) / (60 × kg)
Birimler
1 mg = 1000 mcg

Farmasötik hesaplamalar

Yüzde konsantrasyon
% w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar
g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu
1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon
son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon
mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon
H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz
0%

2Alıştırma soruları

1.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleriOrta
118,7746 kg? kgşuna yuvarla 0,1 kg

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir ağırlık dönüşümü 118,7746 kg veriyor. Bu alıştırmadaki kural şudur: ağırlıklar en yakın kilogramın onda birine yuvarlanır. Hangi değeri x kaydedersiniz?

118,7746 kg
x = kg
2.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleriZor
40 mcg/min? mg/h1 h = 60 min1 mg = 1000 mcg

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir infüzyon 40 mcg/dk veriyor. Bu doz hızını D mg/sa cinsinden ifade edin.

40 mcg/min1 h = 60 min1 mg = 1000 mcg
D = mg/h
3.Doz hesaplarıOrta
5%w/vV = ? mL

%5 (w/v) bir çözeltiden 150 mg’lik bir doz gerekiyor. Bu dozu hangi hacim V içerir?

150 mg5% w/v
V = mL
4.Doz hesaplarıZor
250 mg/5 mLV = ? mL

24 kg ağırlığındaki bir çocuğa, 5 mL’de 250 mg içeren oral süspansiyondan doz başına 20 mg/kg istenmiştir. Hangi hacmi V verirsiniz?

24 kg20 mg/kg250 mg/5 mL
V = mL
5.IV infüzyon hızlarıOrta
10 gtt/mL120 mL/h? gtt/min

Bir infüzyon 120 mL/h olarak istenmiş, ancak pompa yok. 10 gtt/mL’lik bir infüzyon setiyle yerçekimiyle veriliyor. Damla hızı R değerini dakikadaki damla olarak bulun.

120 mL/h10 gtt/mL
R = gtt/min
6.IV infüzyon hızlarıZor
250 mg50 mL8 mL/h? mg/h

Bir torba 50 mL'de 250 mg ilaç içeriyor ve 8 mL/h hızla akıyor. Hasta saatte kaç miligram D alır?

250 mg/50 mL8 mL/h
D = mg/h
7.IV sıvılar ve sıvı dengesiOrta
AlınanÇıkarılan8 saatlik vardiyaçay240 mLsu150 mLmeyve suyu120 mLIV infüzyon125 mL/h × 8 hIV antibiyotik2 × 50 mLidrar275 mLidrar150 mLyara dreni100 mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Kayıt, bir hastanın 8 saatlik bir vardiyadaki aldığı ve çıkardığını gösteriyor. IV infüzyon vardiya boyunca gösterilen hızla gitti. Toplam alınan I değerini mL cinsinden bulun.

çay: 240 mLsu: 150 mLmeyve suyu: 120 mLIV infüzyon: 125 mL/h × 8 hIV antibiyotik: 2 × 50 mL
I = mL
8.IV sıvılar ve sıvı dengesiZor
1000 mL100 mL/hbaşlangıç 10:3014:30: ? mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 1000 mL’lik bir torba saat 10:30’de başlatıldı ve pompayla 100 mL/h hızla gidiyor. Saat 14:30’te torbada kaç mL V kalmıştır?

1000 mL100 mL/h10:30 → 14:30
V = mL
9.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıOrta
250 birim250 mLkristalize (regüler) insülin10 mL/h? birim/h

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 250 mL’de 250 ünite kristalize insülin içeren bir infüzyon 10 mL/h hızla gidiyor. Hasta saatte kaç ünite D alıyor?

250 birim/250 mL10 mL/h
D = birim/h
10.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıZor
400 mg250 mLdopamine? mL/h80 kg3 mcg/kg/min

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir torbada 250 mL’de dopamine 400 mg var. Order, 80 kg ağırlığındaki bir hasta için 3 mcg/kg/min. Pompayı mL/h cinsinden hangi hıza R ayarlarsınız? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

400 mg/250 mL3 mcg/kg/min80 kg
R = mL/h
11.Farmasötik hesaplamalarOrta
ceftriaxone 1 g9,6 mL steril su ekleyin.Toz hacmi: 0,4 mL.800 mg → ? mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir flakon toz hâlinde ceftriaxone 1000 mg içeriyor. Alıştırma etiketi 9,6 mL steril su eklenmesini söylüyor; toz hacme 0,4 mL ekliyor. Order edilen doz 800 mg. Hangi hacmi V çekersiniz? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

1000 mg9,6 mL+0,4 mL800 mg
V = mL
12.Farmasötik hesaplamalarZor
0123455 mL

Bir flakon 1000 mg toz içerir. 3,4 mL çözücü ekliyorsunuz ve toz 0,6 mL hacim ekliyor. Reçete 200 mg. Dozu çekin: hangi hacmi V verirsiniz?

1000 mg3,4 mL + 0,6 mL200 mg
V = mL

3Çözeltiler

1.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri

Cevap: x = 118,8 kg

Yuvarlama: yuvarladığınız basamaktan hemen sonraki rakama bakın: 5 ve üzeri yukarı yuvarlar, 4 ve altı rakamı olduğu gibi bırakır. Yalnızca nihai cevabı yuvarlayın, adımları asla. Tipik sınav kuralları: 1 mL ve üzeri hacimler en yakın ondalığa, 1 mL’nin altındaki hacimler en yakın yüzdeliğe, damla hızları tam damlaya ve ağırlıklar bir ondalık basamağa; her zaman sorunun belirttiği kuralı izleyin.

ondabirler basamağındaki rakam

118.7746 → 7

Yalnızca sonraki rakam belirler

118,7746 → 7
7, 5 veya daha büyük; bu yüzden 7 yukarı yuvarlanır.
Sonraki rakamlar (46) dikkate alınmaz: bir kez yuvarlayın, adım adım değil.

Yuvarlayın

x = 118,8 kg

Cevap

x = 118,8 kg
2.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri

Cevap: D = 2,4 mg/h

Boyut analizi: verilen miktarı yazın, sonra kesir olarak yazılmış dönüşüm çarpanlarıyla (örneğin 60 dk/1 sa ya da 1 mg/1000 mcg) çarpın; böylece istenmeyen her birim bir kez payda bir kez paydada görünür ve sadeleşir. Yalnızca istenen birim kaldığında hesaplayın. Sorunun verdiği eşdeğerleri kullanın ve yalnızca nihai cevabı yuvarlayın.

Zinciri kurun

D = 40 mcg/min × (60 min/1 h) × (1 mg/1000 mcg)

Hesaplayın

D = 40·60/1000 = 2,4 mg/h

Cevap

D = 2,4 mg/h
3.Doz hesapları

Cevap: V = 3 mL

Çözelti konsantrasyonları: yüzde konsantrasyon 100 mL’deki gramdır, yani %1 = 1 g/100 mL = 10 mg/mL. 1:1000 oran konsantrasyonu 1000 mL’de 1 g = 1 mg/mL demektir; 1:10 000 ise 0,1 mg/mL’dir. Seyreltmede ilaç miktarı aynı kalır: C₁·V₁ = C₂·V₂.

Konsantrasyon

5% = 50 mg/mL

Hacim

V = 150/50 = 3 mL

Cevap

V = 3 mL
4.Doz hesapları

Cevap: V = 9,6 mL

Doz hesabı: verilecek miktar, istenen dozun eldeki gücüne bölünüp bulunduğu miktarla çarpılmasına eşittir: miktar = (istenen doz/stok gücü) × stok hacmi. Birimleri her zaman aynı tutun (önce g'yi mg'ye, mg'yi mcg'ye çevirin) ve cevabın mantıklı olup olmadığını kontrol edin.

Ağırlığa göre doz

20·24 = 480 mg

Hacim

V = (480/250)·5 = 9,6 mL

Cevap

V = 9,6 mL
5.IV infüzyon hızları

Cevap: R = 20 gtt/min

İnfüzyon hızları: pompa mL/h olarak ayarlanır = hacim/saat cinsinden süre. Yerçekimiyle damla dakikadaki damla olarak sayılır: gtt/min = hacim (mL) × damla faktörü (gtt/mL)/süre (min). Damla faktörü setin ambalajında yazar: makro damla setleri 10, 15 veya 20 gtt/mL (kan setleri ABD’de çoğunlukla 10 gtt/mL, Birleşik Krallık’ta 15), mikro damla setleri 60 gtt/mL verir. Her zaman sorunun veya ambalajın verdiği damla faktörünü kullanın.

Dakikadaki mililitre

120/60 = 2 mL/min

Damla hızı

R = 2·10 = 20 gtt/min

Cevap

R = 20 gtt/min
6.IV infüzyon hızları

Cevap: D = 40 mg/h

İnfüzyon hızları: pompa mL/h olarak ayarlanır = hacim/saat cinsinden süre. Yerçekimiyle damla dakikadaki damla olarak sayılır: gtt/min = hacim (mL) × damla faktörü (gtt/mL)/süre (min). Damla faktörü setin ambalajında yazar: makro damla setleri 10, 15 veya 20 gtt/mL (kan setleri ABD’de çoğunlukla 10 gtt/mL, Birleşik Krallık’ta 15), mikro damla setleri 60 gtt/mL verir. Her zaman sorunun veya ambalajın verdiği damla faktörünü kullanın.

Konsantrasyon

250/50 = 5 mg/mL

Doz hızı

D = 5·8 = 40 mg/h

Cevap

D = 40 mg/h
7.IV sıvılar ve sıvı dengesi

Cevap: I = 1610 mL

Aldığı ve çıkardığı: alınanlar içeri giren her şeyi kapsar (oral sıvılar, IV infüzyonlar, IV ilaçlar ve yıkamalar, tüp beslemeler); buz parçaları hacimlerinin yarısı olarak sayılır. Çıkarılanlar idrar, drenler, kusmuk ve diğer kayıpları kapsar. Denge = toplam alınan − toplam çıkarılan; negatif denge net kayıptır. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Alınanları toplayın

oral: 240 + 150 + 120 = 510 mL
IV infüzyon: 125·8 = 1000 mL
IV antibiyotik: 2·50 = 100 mL
I = 1610 mL

Cevap

I = 1610 mL
8.IV sıvılar ve sıvı dengesi

Cevap: V = 600 mL

İnfüzyon süresi: süre (h) = verilecek hacim (mL)/hız (mL/h); torba büyüklüğünü değil, torbada kalan hacmi kullanın. Verilen hacim = hız × süre. Ondalık saatleri kesir × 60 ile saat ve dakikaya çevirin (0,5 h = 30 dk, 50 dk değil). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Geçen süre

10:30 → 14:30 = 4 h

Verilen hacim

100·4 = 400 mL

Kalan hacim

V = 1000 − 400 = 600 mL

Cevap

V = 600 mL
9.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Cevap: D = 10 birim/h

Heparin ve insülin infüzyonları: konsantrasyon = torbadaki ünite/torba hacmi (ünite/mL). Pompa hızı (mL/h) = saatlik ünite/konsantrasyon ve saatlik ünite = mL/h × konsantrasyon. Ağırlığa göre bir orderda önce ünite/h = ünite/kg/h × ağırlık. Bolus hacmi = gereken ünite/flakon konsantrasyonu. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Konsantrasyon

250/250 = 1 birim/mL

Saatlik ünite

D = 10·1 = 10 birim/h

Cevap

D = 10 birim/h
10.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Cevap: R = 9 mL/h

Titre edilen infüzyonlar: önce konsantrasyonu mcg/mL cinsinden bulun (mg × 1000/mL). Ağırlığa göre bir orderda mcg/min = mcg/kg/min × ağırlık. Sonra mL/h = mcg/min × 60/konsantrasyon. Geriye doğru çalışırken mcg/kg/min = mL/h × konsantrasyon/(60 × ağırlık). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Konsantrasyon

400 mg = 400 000 mcg
400 000/250 = 1600 mcg/mL

Dakikalık ve saatlik doz

3·80 = 240 mcg/min
240·60 = 14400 mcg/h

Pompa hızı

R = 14400/1600 = 9 mL/h

Cevap

R = 9 mL/h
11.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: V = 8 mL

Rekonstitüsyon: toz yer kaplar, bu yüzden son hacim çözücü artı toz hacmidir. Konsantrasyon = flakondaki ilaç/son hacim ve verilecek hacim = doz/konsantrasyon. Çok konsantrasyonlu bir etikette, gerçekten eklediğiniz çözücü miktarına karşılık gelen konsantrasyonu kullanın. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Son hacim

9,6 + 0,4 = 10 mL

Konsantrasyon

1000/10 = 100 mg/mL

Verilecek hacim

V = 800/100 = 8 mL

Cevap

V = 8 mL
12.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: V = 0,8 mL

Konsantrasyondan hacme: önce konsantrasyonu mL başına mg’a çevirin. a/h yüzdesi 100 mL’deki gramdır, yani %x = 10x mg/mL. 1:n oran konsantrasyonu, n mL’de 1 g’dır. Sulandırmadan sonra derişim, tozun dozunun son hacme (çözücü + toz hacmi) bölünmesidir. Sonra hacim = doz/derişim.

Son hacim ve derişim

3,4 + 0,6 = 4 mL
C = 1000/4 = 250 mg/mL

Hacim

V = 200/250 = 0,8 mL

Cevap

V = 0,8 mL

ExamProblems · examproblems.com/courses/nursing-math