Sorunun veya ekipmanın gerektirdiği şekilde yuvarlayın.
IV sıvılar ve sıvı dengesi
Saatlik Holliday–Segar
4 mL/kg (ilk 10 kg) + 2 mL/kg (sonraki 10 kg) + 1 mL/kg (20’nin üzerindeki her kg)
Günlük Holliday–Segar
aynı aralıklar için 100 / 50 / 20 mL/kg
Sıvı dengesi
alınan − çıkarılan
Buz parçaları
hacimlerinin yarısı olarak sayılır
İdrar çıkışı
mL/kg/h = mL / (kg × h)
İnfüzyon süresi
süre (h) = kalan hacim (mL) / hız (mL/h)
Verilen hacim
mL = hız × süre
Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Günlük doz
mg/gün = mg/kg/gün × ağırlık (kg)
Günlük doz sayısı
sayı = 24 h / doz aralığı (h)
Librenin kilograma çevrilmesi
kg = lb / 2,2
İnfüzyon konsantrasyonu
ünite/mL = torbadaki ünite / torba hacmi
Pompa hızı
mL/h = saatlik doz / konsantrasyon
Titre edilen infüzyon
mL/h = mcg/kg/min × kg × 60 / (mcg/mL)
Pompa hızından doz
mcg/kg/min = mL/h × (mcg/mL) / (60 × kg)
Birimler
1 mg = 1000 mcg
Farmasötik hesaplamalar
Yüzde konsantrasyon
% w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar
g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu
1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon
son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon
mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon
H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz
0%
2Alıştırma soruları
1.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleriOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir enjeksiyon için doz hesaplaması 13,4804 mL veriyor. Bu alıştırmadaki kural şudur: 1 mL ve üzeri hacimler en yakın mL’nin onda birine yuvarlanır. Hangi değeri x kaydedersiniz?
13,4804 mL
x = mL
2.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleriZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir reçetede 10 gün boyunca günde iki kez oral süspansiyondan 1½ tsp yazıyor. 1 tsp = 5 mL kullanarak tüm kür için kaç mL V gerekir?
1½ tspgünde iki kez10 gün1 tsp = 5 mL
V = mL
3.Doz hesaplarıOrta
25 kg ağırlığındaki bir hastanın vücut yüzey alanı 0,92 m². İstem 250 mg/m². Dozu D mg cinsinden bulun.
25 kgBSA = 0,92 m²250 mg/m²
D = mg
4.Doz hesaplarıZor
%20 (a/h) stok çözeltiden 200 mL %1 (a/h) çözelti hazırlamanız gerekiyor. Ne kadar stok hacmine V₁ ihtiyacınız var?
C₁ = 20%C₂ = 1%V₂ = 200 mL
V₁ = mL
5.IV infüzyon hızlarıOrta
20 damla/mL'lik bir setle 500 mL'yi 8 saatte verin. Damla hızı R'ü dakikada damla olarak bulun. En yakın tam sayıya yuvarlayın.
500 mL8 h20 gtt/mL
R = gtt/min
6.IV infüzyon hızlarıZor
Bir torba 500 mL içinde 4 g ilaç içeriyor. İstem dakikada 1 mg. Pompayı hangi hıza R (mL/h) ayarlarsınız?
4 g/500 mL1 mg/min
R = mL/h
7.IV sıvılar ve sıvı dengesiOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Kayıt, bir hastanın 8 saatlik bir vardiyadaki aldığı ve çıkardığını gösteriyor. IV infüzyon vardiya boyunca gösterilen hızla gitti. Toplam alınan I değerini mL cinsinden bulun. Buz parçalarını hacimlerinin yarısı olarak sayın.
su: 240 mLjöle: 100 mLbuz parçaları: 200 mLIV infüzyon: 80 mL/h × 8 hIV antibiyotik: 1 × 100 mL
I = mL
8.IV sıvılar ve sıvı dengesiZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 1000 mL’lik bir torba saat 11:00’de başlatıldı ve pompayla 60 mL/h hızla gidiyor. Saat 13:30’te torbada kaç mL V kalmıştır?
1000 mL60 mL/h11:00 → 13:30
V = mL
9.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir infüzyon 250 mL’de 100 ünite kristalize insülin içeriyor. Order, 50 kg ağırlığındaki bir hasta için 0,1 ünite/kg/h. Pompa hızı R değerini mL/h cinsinden bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
100 birim/250 mL0,1 birim/kg/h50 kg
R = mL/h
10.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir torbada 250 mL’de dobutamine 500 mg var. Order, 64 kg ağırlığındaki bir hasta için 5 mcg/kg/min. Pompayı mL/h cinsinden hangi hıza R ayarlarsınız? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
500 mg/250 mL5 mcg/kg/min64 kg
R = mL/h
11.Farmasötik hesaplamalarOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir flakon toz hâlinde ampicillin 500 mg içeriyor. Alıştırma etiketi 1,8 mL steril su eklenmesini söylüyor; toz hacme 0,2 mL ekliyor. Rekonstitüsyondan sonra mg/mL cinsinden konsantrasyon C nedir?
500 mg1,8 mL+0,2 mL
C = mg/mL
12.Farmasötik hesaplamalarZor
Bir flakon 1000 mg toz içerir. 9,4 mL çözücü ekliyorsunuz ve toz 0,6 mL hacim ekliyor. Reçete 320 mg. Dozu çekin: hangi hacmi V verirsiniz?
1000 mg9,4 mL + 0,6 mL320 mg
V = mL
3Çözeltiler
1.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri
Cevap: x = 13,5 mL
Yuvarlama: yuvarladığınız basamaktan hemen sonraki rakama bakın: 5 ve üzeri yukarı yuvarlar, 4 ve altı rakamı olduğu gibi bırakır. Yalnızca nihai cevabı yuvarlayın, adımları asla. Tipik sınav kuralları: 1 mL ve üzeri hacimler en yakın ondalığa, 1 mL’nin altındaki hacimler en yakın yüzdeliğe, damla hızları tam damlaya ve ağırlıklar bir ondalık basamağa; her zaman sorunun belirttiği kuralı izleyin.
ondabirler basamağındaki rakam
13.4804 → 4
Yalnızca sonraki rakam belirler
13,4804 → 8
8, 5 veya daha büyük; bu yüzden 4 yukarı yuvarlanır.
Sonraki rakamlar (04) dikkate alınmaz: bir kez yuvarlayın, adım adım değil.
Yuvarlayın
x = 13,5 mL
Cevap
x = 13,5 mL
2.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri
Cevap: V = 150 mL
Boyut analizi: verilen miktarı yazın, sonra kesir olarak yazılmış dönüşüm çarpanlarıyla (örneğin 60 dk/1 sa ya da 1 mg/1000 mcg) çarpın; böylece istenmeyen her birim bir kez payda bir kez paydada görünür ve sadeleşir. Yalnızca istenen birim kaldığında hesaplayın. Sorunun verdiği eşdeğerleri kullanın ve yalnızca nihai cevabı yuvarlayın.
Doz başına hacim
1½ tsp = 1,5·5 = 7,5 mL
Tüm tedavi
V = 7,5 mL × 2/gün × 10 = 150 mL
Cevap
V = 150 mL
3.Doz hesapları
Cevap: D = 230 mg
Vücut yüzey alanına göre dozlama: birçok sitotoksik ve bazı pediatrik dozlar vücut yüzey alanının metrekaresi başına yazılır: doz (mg) = m² başına doz × VYA (m²). Mosteller formülü VYA’yı tahmin eder: VYA = √(boy (cm) × kilo (kg)/3600).
Doz
D = 250·0,92 = 230 mg
Cevap
D = 230 mg
4.Doz hesapları
Cevap: V₁ = 10 mL
Çözelti konsantrasyonları: yüzde konsantrasyon 100 mL’deki gramdır, yani %1 = 1 g/100 mL = 10 mg/mL. 1:1000 oran konsantrasyonu 1000 mL’de 1 g = 1 mg/mL demektir; 1:10 000 ise 0,1 mg/mL’dir. Seyreltmede ilaç miktarı aynı kalır: C₁·V₁ = C₂·V₂.
Stok hacmi
V₁ = 1·200/20 = 10 mL
Cevap
V₁ = 10 mL
5.IV infüzyon hızları
Cevap: R = 21 gtt/min
İnfüzyon hızları: pompa mL/h olarak ayarlanır = hacim/saat cinsinden süre. Yerçekimiyle damla dakikadaki damla olarak sayılır: gtt/min = hacim (mL) × damla faktörü (gtt/mL)/süre (min). Damla faktörü setin ambalajında yazar: makro damla setleri 10, 15 veya 20 gtt/mL (kan setleri ABD’de çoğunlukla 10 gtt/mL, Birleşik Krallık’ta 15), mikro damla setleri 60 gtt/mL verir. Her zaman sorunun veya ambalajın verdiği damla faktörünü kullanın.
Dakika cinsinden süre
8·60 = 480 min
Damla hızı
R = 500·20/480 = 20,83 ≈ 21 gtt/min
Cevap
R = 21 gtt/min
Yatak başında en yakın tam damlaya yuvarlanır: 21 damla/dk.
6.IV infüzyon hızları
Cevap: R = 7,5 mL/h
Doza dayalı infüzyonlar: konsantrasyon = torbadaki ilaç miktarı/torba hacmi. Pompa hızı (mL/h) = saatlik doz/konsantrasyon ve saatlik doz = mL/h × konsantrasyon. Dakika başına dozları saat başına çevirin (× 60) ve kütle birimlerini aynı tutun (1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg).
Konsantrasyon
4000 mg/500 mL = 8 mg/mL
Saatlik doz
1·60 = 60 mg/h
Pompa hızı
R = 60/8 = 7,5 mL/h
Cevap
R = 7,5 mL/h
7.IV sıvılar ve sıvı dengesi
Cevap: I = 1180 mL
Aldığı ve çıkardığı: alınanlar içeri giren her şeyi kapsar (oral sıvılar, IV infüzyonlar, IV ilaçlar ve yıkamalar, tüp beslemeler); buz parçaları hacimlerinin yarısı olarak sayılır. Çıkarılanlar idrar, drenler, kusmuk ve diğer kayıpları kapsar. Denge = toplam alınan − toplam çıkarılan; negatif denge net kayıptır. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Alınanları toplayın
oral: 240 + 100 = 340 mL
buz parçaları: 200/2 = 100 mL
IV infüzyon: 80·8 = 640 mL
IV antibiyotik: 1·100 = 100 mL
I = 1180 mL
Cevap
I = 1180 mL
8.IV sıvılar ve sıvı dengesi
Cevap: V = 850 mL
İnfüzyon süresi: süre (h) = verilecek hacim (mL)/hız (mL/h); torba büyüklüğünü değil, torbada kalan hacmi kullanın. Verilen hacim = hız × süre. Ondalık saatleri kesir × 60 ile saat ve dakikaya çevirin (0,5 h = 30 dk, 50 dk değil). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Geçen süre
11:00 → 13:30 = 2,5 h
Verilen hacim
60·2,5 = 150 mL
Kalan hacim
V = 1000 − 150 = 850 mL
Cevap
V = 850 mL
9.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Cevap: R = 12,5 mL/h
Heparin ve insülin infüzyonları: konsantrasyon = torbadaki ünite/torba hacmi (ünite/mL). Pompa hızı (mL/h) = saatlik ünite/konsantrasyon ve saatlik ünite = mL/h × konsantrasyon. Ağırlığa göre bir orderda önce ünite/h = ünite/kg/h × ağırlık. Bolus hacmi = gereken ünite/flakon konsantrasyonu. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Saatlik ünite
0,1·50 = 5 birim/h
Konsantrasyon
100/250 = 0,4 birim/mL
Pompa hızı
R = 5/0,4 = 12,5 mL/h
Cevap
R = 12,5 mL/h
10.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Cevap: R = 9,6 mL/h
Titre edilen infüzyonlar: önce konsantrasyonu mcg/mL cinsinden bulun (mg × 1000/mL). Ağırlığa göre bir orderda mcg/min = mcg/kg/min × ağırlık. Sonra mL/h = mcg/min × 60/konsantrasyon. Geriye doğru çalışırken mcg/kg/min = mL/h × konsantrasyon/(60 × ağırlık). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Konsantrasyon
500 mg = 500 000 mcg
500 000/250 = 2000 mcg/mL
Dakikalık ve saatlik doz
5·64 = 320 mcg/min
320·60 = 19200 mcg/h
Pompa hızı
R = 19200/2000 = 9,6 mL/h
Cevap
R = 9,6 mL/h
11.Farmasötik hesaplamalar
Cevap: C = 250 mg/mL
Rekonstitüsyon: toz yer kaplar, bu yüzden son hacim çözücü artı toz hacmidir. Konsantrasyon = flakondaki ilaç/son hacim ve verilecek hacim = doz/konsantrasyon. Çok konsantrasyonlu bir etikette, gerçekten eklediğiniz çözücü miktarına karşılık gelen konsantrasyonu kullanın. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Son hacim
1,8 + 0,2 = 2 mL
Konsantrasyon
C = 500/2 = 250 mg/mL
Cevap
C = 250 mg/mL
12.Farmasötik hesaplamalar
Cevap: V = 3,2 mL
Konsantrasyondan hacme: önce konsantrasyonu mL başına mg’a çevirin. a/h yüzdesi 100 mL’deki gramdır, yani %x = 10x mg/mL. 1:n oran konsantrasyonu, n mL’de 1 g’dır. Sulandırmadan sonra derişim, tozun dozunun son hacme (çözücü + toz hacmi) bölünmesidir. Sonra hacim = doz/derişim.