Sorunun veya ekipmanın gerektirdiği şekilde yuvarlayın.
IV sıvılar ve sıvı dengesi
Saatlik Holliday–Segar
4 mL/kg (ilk 10 kg) + 2 mL/kg (sonraki 10 kg) + 1 mL/kg (20’nin üzerindeki her kg)
Günlük Holliday–Segar
aynı aralıklar için 100 / 50 / 20 mL/kg
Sıvı dengesi
alınan − çıkarılan
Buz parçaları
hacimlerinin yarısı olarak sayılır
İdrar çıkışı
mL/kg/h = mL / (kg × h)
İnfüzyon süresi
süre (h) = kalan hacim (mL) / hız (mL/h)
Verilen hacim
mL = hız × süre
Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Günlük doz
mg/gün = mg/kg/gün × ağırlık (kg)
Günlük doz sayısı
sayı = 24 h / doz aralığı (h)
Librenin kilograma çevrilmesi
kg = lb / 2,2
İnfüzyon konsantrasyonu
ünite/mL = torbadaki ünite / torba hacmi
Pompa hızı
mL/h = saatlik doz / konsantrasyon
Titre edilen infüzyon
mL/h = mcg/kg/min × kg × 60 / (mcg/mL)
Pompa hızından doz
mcg/kg/min = mL/h × (mcg/mL) / (60 × kg)
Birimler
1 mg = 1000 mcg
Farmasötik hesaplamalar
Yüzde konsantrasyon
% w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar
g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu
1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon
son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon
mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon
H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz
0%
2Alıştırma soruları
1.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleriOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hastanın vücut sıcaklığı 35,1 °C. °F = °C × 9/5 + 32 formülüyle T değerini Fahrenheit dereceye çevirin. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
35,1 °C
T = °F
2.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleriZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir infüzyon 21:30 saatinde başlıyor ve ertesi sabah 06:40 saatinde bitiyor (24 saatlik saat). t kaç dakika sürdü?
21:3006:40
t = min
3.Doz hesaplarıOrta
Bir hasta 45 kg ve tek doz olarak 7,5 mg/kg order edilmiş. Dozu D mg cinsinden bulun.
45 kg7,5 mg/kg
D = mg
4.Doz hesaplarıZor
%10 (a/h) stok çözeltiden 100 mL %1 (a/h) çözelti hazırlamanız gerekiyor. Ne kadar stok hacmine V₁ ihtiyacınız var?
C₁ = 10%C₂ = 1%V₂ = 100 mL
V₁ = mL
5.IV infüzyon hızlarıOrta
Bir damla infüzyonu 20 gtt/mL’lik bir setle 40 gtt/min hızla akıyor. Hasta 3 saatte kaç mililitre V alır?
40 gtt/min20 gtt/mL3 h
V = mL
6.IV infüzyon hızlarıZor
Bir serum 20 damla/mL'lik setten 50 damla/dk hızla akıyor. Torbada 450 mL kaldı. Kaç saat t sonra boşalır?
50 gtt/min20 gtt/mL450 mL
t = h
7.IV sıvılar ve sıvı dengesiOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Kayıt, bir hastanın 12 saatlik bir vardiyadaki aldığı ve çıkardığını gösteriyor. Hasta 83 kg. Ortalama idrar çıkışı U değerini mL/kg/h cinsinden bulun. İki ondalık basamağa yuvarlayın.
83 kg12 hidrar: 250 mLidrar: 300 mLyara dreni: 140 mL
U = mL/kg/h
8.IV sıvılar ve sıvı dengesiZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 1000 mL’lik bir infüzyon saat 13:30’de 80 mL/h hızla başlıyor. 3 saat sonra hız 60 mL/h’ye değiştiriliyor ve bir daha değiştirilmiyor. Başlangıçtan kaç saat t sonra torba boşalır? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
1000 mL80 mL/h · 3 h60 mL/h
t = h
9.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 250 mL’de 250 ünite kristalize insülin içeren bir infüzyon 6 mL/h hızla gidiyor. Hasta saatte kaç ünite D alıyor?
250 birim/250 mL6 mL/h
D = birim/h
10.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 250 mL’de 250 mg içeren bir dobutamine infüzyonu 11 mL/h hızla gidiyor. Hasta 100 kg. Hasta mcg/kg/min cinsinden hangi dozu D alıyor? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
250 mg/250 mL11 mL/h100 kg
D = mcg/kg/min
11.Farmasötik hesaplamalarOrta
Bir çözeltinin oran konsantrasyonu 1:1000’dır. 0,81 mg gerekiyor. Hacmi 1 mL’lik şırıngaya çekin: bu hangi hacimdir V?
1:10000,81 mg
V = mL
12.Farmasötik hesaplamalarZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). %23 ve %3’lük sodium chloride karıştırarak 400 mL %5’lik sodium chloride hazırlamanız gerekiyor. %3’lik çözeltiden kaç mL V gerekir? En yakın tam mL’ye yuvarlayın.
23%3%5%400 mL
V = mL
3Çözeltiler
1.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri
Cevap: T = 95,2 °F
Sıcaklık: °C = (°F − 32) × 5/9 ve °F = °C × 9/5 + 32. °F’den giderken çarpmadan önce 32’yi çıkarın, °C’den giderken çarptıktan sonra 32 ekleyin. Hızlı bir kontrol: 37 °C, 98,6 °F’dir ve her 1 °C, 1,8 °F eder.
9/5 ile çarpın
35,1·9/5 = 63,18
32 ekleyin
T = 63,18 + 32 = 95,18 ≈ 95,2 °F
Cevap
T = 95,2 °F
2.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri
Cevap: t = 550 min
24 saatlik saat: öğleden sonra 1’den itibaren saate 12 ekleyin (3:45 ÖS = 15:45). Gece yarısından öğleden önce 12:59’a kadar 00:00–00:59 olur ve öğleden sonra 12:00–12:59 olduğu gibi kalır. Geri dönerken 13–23 saatlerinden 12 çıkarın ve ÖS ekleyin; 00 saati 12 ÖÖ olur. Gece yarısını geçen süreyi iki parçada sayın: 24:00’e (00:00) kadar, sonra 00:00’dan itibaren.
Gece yarısından önce
21:30 → 24:00 = 150 min
Gece yarısından sonra
00:00 → 06:40 = 400 min
Toplam
t = 150 + 400 = 550 min
Cevap
t = 550 min
3.Doz hesapları
Cevap: D = 337,5 mg
Doz hesabı: verilecek miktar, istenen dozun eldeki gücüne bölünüp bulunduğu miktarla çarpılmasına eşittir: miktar = (istenen doz/stok gücü) × stok hacmi. Birimleri her zaman aynı tutun (önce g'yi mg'ye, mg'yi mcg'ye çevirin) ve cevabın mantıklı olup olmadığını kontrol edin.
Doz
7,5·45 = 337,5 mg
Cevap
D = 337,5 mg
4.Doz hesapları
Cevap: V₁ = 10 mL
Çözelti konsantrasyonları: yüzde konsantrasyon 100 mL’deki gramdır, yani %1 = 1 g/100 mL = 10 mg/mL. 1:1000 oran konsantrasyonu 1000 mL’de 1 g = 1 mg/mL demektir; 1:10 000 ise 0,1 mg/mL’dir. Seyreltmede ilaç miktarı aynı kalır: C₁·V₁ = C₂·V₂.
Stok hacmi
V₁ = 1·100/10 = 10 mL
Cevap
V₁ = 10 mL
5.IV infüzyon hızları
Cevap: V = 360 mL
İnfüzyon hızları: pompa mL/h olarak ayarlanır = hacim/saat cinsinden süre. Yerçekimiyle damla dakikadaki damla olarak sayılır: gtt/min = hacim (mL) × damla faktörü (gtt/mL)/süre (min). Damla faktörü setin ambalajında yazar: makro damla setleri 10, 15 veya 20 gtt/mL (kan setleri ABD’de çoğunlukla 10 gtt/mL, Birleşik Krallık’ta 15), mikro damla setleri 60 gtt/mL verir. Her zaman sorunun veya ambalajın verdiği damla faktörünü kullanın.
mL/h cinsinden hız
40·60/20 = 120 mL/h
Hacim
V = 120·3 = 360 mL
Cevap
V = 360 mL
6.IV infüzyon hızları
Cevap: t = 3 h
İnfüzyon hızları: pompa mL/h olarak ayarlanır = hacim/saat cinsinden süre. Yerçekimiyle damla dakikadaki damla olarak sayılır: gtt/min = hacim (mL) × damla faktörü (gtt/mL)/süre (min). Damla faktörü setin ambalajında yazar: makro damla setleri 10, 15 veya 20 gtt/mL (kan setleri ABD’de çoğunlukla 10 gtt/mL, Birleşik Krallık’ta 15), mikro damla setleri 60 gtt/mL verir. Her zaman sorunun veya ambalajın verdiği damla faktörünü kullanın.
mL/h cinsinden hız
50·60/20 = 150 mL/h
Kalan süre
t = 450/150 = 3 h
Cevap
t = 3 h
7.IV sıvılar ve sıvı dengesi
Cevap: U = 0,55 mL/kg/h
Aldığı ve çıkardığı: alınanlar içeri giren her şeyi kapsar (oral sıvılar, IV infüzyonlar, IV ilaçlar ve yıkamalar, tüp beslemeler); buz parçaları hacimlerinin yarısı olarak sayılır. Çıkarılanlar idrar, drenler, kusmuk ve diğer kayıpları kapsar. Denge = toplam alınan − toplam çıkarılan; negatif denge net kayıptır. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Toplam idrar
250 + 300 = 550 mL
Kilogram başına saatlik
U = 550/(83·12) = 0,5522 ≈ 0,55 mL/kg/h
Cevap
U = 0,55 mL/kg/h
8.IV sıvılar ve sıvı dengesi
Cevap: t = 15,7 h
İnfüzyon süresi: süre (h) = verilecek hacim (mL)/hız (mL/h); torba büyüklüğünü değil, torbada kalan hacmi kullanın. Verilen hacim = hız × süre. Ondalık saatleri kesir × 60 ile saat ve dakikaya çevirin (0,5 h = 30 dk, 50 dk değil). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Birinci kısım
80·3 = 240 mL
1000 − 240 = 760 mL kalan
İkinci kısım
760/60 = 12,67 h
Toplam süre
t = 3 + 12,67 = 15,67 ≈ 15,7 h
Cevap
t = 15,7 h
Bu yaklaşık 15 h 40 min eder, yani torba yaklaşık saat 05:10 civarında biter.
9.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Cevap: D = 6 birim/h
Heparin ve insülin infüzyonları: konsantrasyon = torbadaki ünite/torba hacmi (ünite/mL). Pompa hızı (mL/h) = saatlik ünite/konsantrasyon ve saatlik ünite = mL/h × konsantrasyon. Ağırlığa göre bir orderda önce ünite/h = ünite/kg/h × ağırlık. Bolus hacmi = gereken ünite/flakon konsantrasyonu. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Konsantrasyon
250/250 = 1 birim/mL
Saatlik ünite
D = 6·1 = 6 birim/h
Cevap
D = 6 birim/h
10.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Cevap: D = 1,8 mcg/kg/min
Titre edilen infüzyonlar: önce konsantrasyonu mcg/mL cinsinden bulun (mg × 1000/mL). Ağırlığa göre bir orderda mcg/min = mcg/kg/min × ağırlık. Sonra mL/h = mcg/min × 60/konsantrasyon. Geriye doğru çalışırken mcg/kg/min = mL/h × konsantrasyon/(60 × ağırlık). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Konsantrasyon
250 000/250 = 1000 mcg/mL
Dakikadaki mikrogram
11·1000 = 11000 mcg/h
11000/60 = 183,3 mcg/min
Kilogram başına
D = 183,3/100 = 1,833 ≈ 1,8 mcg/kg/min
Cevap
D = 1,8 mcg/kg/min
11.Farmasötik hesaplamalar
Cevap: V = 0,81 mL
Konsantrasyondan hacme: önce konsantrasyonu mL başına mg’a çevirin. a/h yüzdesi 100 mL’deki gramdır, yani %x = 10x mg/mL. 1:n oran konsantrasyonu, n mL’de 1 g’dır. Sulandırmadan sonra derişim, tozun dozunun son hacme (çözücü + toz hacmi) bölünmesidir. Sonra hacim = doz/derişim.
mg/mL cinsinden konsantrasyon
1000 mg/1000 mL = 1 mg/mL
Hacim
V = 0,81/1 = 0,81 mL
Cevap
V = 0,81 mL
12.Farmasötik hesaplamalar
Cevap: V = 360 mL
Aligasyon: yüksek bir H konsantrasyonunu ve düşük bir L konsantrasyonunu karıştırarak T hedef konsantrasyonunu elde etmek için H’den (T − L) pay ve L’den (H − T) pay alın. Paylar çaprazlanır: her stok, hedeften diğer stoka olan farkı alır. Su veya katkısız baz %0 sayılır. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.