Sorunun veya ekipmanın gerektirdiği şekilde yuvarlayın.
IV sıvılar ve sıvı dengesi
Saatlik Holliday–Segar
4 mL/kg (ilk 10 kg) + 2 mL/kg (sonraki 10 kg) + 1 mL/kg (20’nin üzerindeki her kg)
Günlük Holliday–Segar
aynı aralıklar için 100 / 50 / 20 mL/kg
Sıvı dengesi
alınan − çıkarılan
Buz parçaları
hacimlerinin yarısı olarak sayılır
İdrar çıkışı
mL/kg/h = mL / (kg × h)
İnfüzyon süresi
süre (h) = kalan hacim (mL) / hız (mL/h)
Verilen hacim
mL = hız × süre
Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Günlük doz
mg/gün = mg/kg/gün × ağırlık (kg)
Günlük doz sayısı
sayı = 24 h / doz aralığı (h)
Librenin kilograma çevrilmesi
kg = lb / 2,2
İnfüzyon konsantrasyonu
ünite/mL = torbadaki ünite / torba hacmi
Pompa hızı
mL/h = saatlik doz / konsantrasyon
Titre edilen infüzyon
mL/h = mcg/kg/min × kg × 60 / (mcg/mL)
Pompa hızından doz
mcg/kg/min = mL/h × (mcg/mL) / (60 × kg)
Birimler
1 mg = 1000 mcg
Farmasötik hesaplamalar
Yüzde konsantrasyon
% w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar
g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu
1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon
son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon
mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon
H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz
0%
2Alıştırma soruları
1.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleriOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir damla hızı hesaplaması 204,967 gtt/dk veriyor. Bu alıştırmadaki kural şudur: damla hızları en yakın tam damlaya yuvarlanır. Hangi değeri x kaydedersiniz?
204,967 gtt/min
x = gtt/min
2.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleriZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir infüzyon 22:05 saatinde başlıyor ve ertesi sabah 04:15 saatinde bitiyor (24 saatlik saat). t kaç dakika sürdü?
22:0504:15
t = min
3.Doz hesaplarıOrta
%20 (w/v) bir çözeltinin 5 mL’sinde kaç miligram ilaç m vardır?
20% w/v5 mL
m = mg
4.Doz hesaplarıZor
%20 (a/h) stok çözeltiden 250 mL %0,5 (a/h) çözelti hazırlamanız gerekiyor. Stoka ne kadar su W eklenmelidir?
C₁ = 20%C₂ = 0,5%V₂ = 250 mL
W = mL
5.IV infüzyon hızlarıOrta
10 saatte 500 mL istenmişti. 8 saat sonra torbada hâlâ 120 mL olduğunu görüyorsunuz ve istem yine zamanında bitmelidir. Pompa hangi hıza R (mL/h) yeniden ayarlanmalıdır?
500 mL / 10 hsonra 8 h: 120 mL
R = mL/h
6.IV infüzyon hızlarıZor
Bir torba 500 mL'de 100 mg ilaç içeriyor ve 5 mL/h hızla akıyor. Hasta saatte kaç miligram D alır?
100 mg/500 mL5 mL/h
D = mg/h
7.IV sıvılar ve sıvı dengesiOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Kayıt, bir hastanın 8 saatlik bir vardiyadaki aldığı ve çıkardığını gösteriyor. IV infüzyon vardiya boyunca gösterilen hızla gitti. Sıvı dengesi B = alınan − çıkarılan değerini mL cinsinden bulun (negatif cevap net kayıp demektir).
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 1000 mL’lik bir torba saat 09:30’de başlatıldı ve pompayla 60 mL/h hızla gidiyor. Saat 12:00’te torbada kaç mL V kalmıştır?
1000 mL60 mL/h09:30 → 12:00
V = mL
9.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir torbada 250 mL’de 25 000 ünite heparin var. Order, 72 kg ağırlığındaki bir hasta için 15 ünite/kg/h. Pompayı mL/h cinsinden hangi hıza R ayarlarsınız? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
25 000 birim/250 mL15 birim/kg/h72 kg
R = mL/h
10.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 72 kg ağırlığındaki bir hastaya 20 mcg/min hızında nitroglycerin order edilmiş. Torbada 250 mL’de 50 mg var. Pompa hızı R değerini mL/h cinsinden bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
50 mg/250 mL20 mcg/min72 kg
R = mL/h
11.Farmasötik hesaplamalarOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir flakon toz hâlinde ampicillin 500 mg içeriyor. Alıştırma etiketi 1,8 mL steril su eklenmesini söylüyor; toz hacme 0,2 mL ekliyor. Rekonstitüsyondan sonra mg/mL cinsinden konsantrasyon C nedir?
500 mg1,8 mL+0,2 mL
C = mg/mL
12.Farmasötik hesaplamalarZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). %50 ve %10’lük dextrose karıştırarak 1000 mL %15’lik dextrose hazırlamanız gerekiyor. %50’lik çözeltiden kaç mL V gerekir? En yakın tam mL’ye yuvarlayın.
50%10%15%1000 mL
V = mL
3Çözeltiler
1.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri
Cevap: x = 205 gtt/min
Yuvarlama: yuvarladığınız basamaktan hemen sonraki rakama bakın: 5 ve üzeri yukarı yuvarlar, 4 ve altı rakamı olduğu gibi bırakır. Yalnızca nihai cevabı yuvarlayın, adımları asla. Tipik sınav kuralları: 1 mL ve üzeri hacimler en yakın ondalığa, 1 mL’nin altındaki hacimler en yakın yüzdeliğe, damla hızları tam damlaya ve ağırlıklar bir ondalık basamağa; her zaman sorunun belirttiği kuralı izleyin.
birler basamağındaki rakam
204.967 → 4
Yalnızca sonraki rakam belirler
204.967 → 9
9, 5 veya daha büyük; bu yüzden 4 yukarı yuvarlanır.
Sonraki rakamlar (67) dikkate alınmaz: bir kez yuvarlayın, adım adım değil.
Yuvarlayın
x = 205 gtt/min
Cevap
x = 205 gtt/min
2.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri
Cevap: t = 370 min
24 saatlik saat: öğleden sonra 1’den itibaren saate 12 ekleyin (3:45 ÖS = 15:45). Gece yarısından öğleden önce 12:59’a kadar 00:00–00:59 olur ve öğleden sonra 12:00–12:59 olduğu gibi kalır. Geri dönerken 13–23 saatlerinden 12 çıkarın ve ÖS ekleyin; 00 saati 12 ÖÖ olur. Gece yarısını geçen süreyi iki parçada sayın: 24:00’e (00:00) kadar, sonra 00:00’dan itibaren.
Gece yarısından önce
22:05 → 24:00 = 115 min
Gece yarısından sonra
00:00 → 04:15 = 255 min
Toplam
t = 115 + 255 = 370 min
Cevap
t = 370 min
3.Doz hesapları
Cevap: m = 1000 mg
Solution strengths: a percentage strength is grams per 100 mL, so 1% = 1 g/100 mL = 10 mg/mL. A ratio strength 1:1000 means 1 g in 1000 mL = 1 mg/mL; 1:10 000 is 0,1 mg/mL. For a dilution the amount of drug stays the same: C₁·V₁ = C₂·V₂.
Konsantrasyon
20% = 20 g/100 mL = 200 mg/mL
İlaç kütlesi
m = 200·5 = 1000 mg
Cevap
m = 1000 mg
4.Doz hesapları
Cevap: W = 243,8 mL
Solution strengths: a percentage strength is grams per 100 mL, so 1% = 1 g/100 mL = 10 mg/mL. A ratio strength 1:1000 means 1 g in 1000 mL = 1 mg/mL; 1:10 000 is 0,1 mg/mL. For a dilution the amount of drug stays the same: C₁·V₁ = C₂·V₂.
Stok hacmi
V₁ = 0,5·250/20 = 6,25 mL
Eklenecek su
W = 250 − 6,25 = 243,8 mL
Cevap
W = 243,8 mL
5.IV infüzyon hızları
Cevap: R = 60 mL/h
Infusion rates: a pump is set in mL/h = volume/time in hours. A gravity drip is counted in drops per minute: gtt/min = volume (mL) × drop factor (gtt/mL)/time (min). The drop factor is printed on the tubing package: macrodrip sets deliver 10, 15 or 20 gtt/mL (blood sets often 10 gtt/mL in the US, 15 in the UK) and microdrip sets 60 gtt/mL. Always use the drop factor the question or package gives.
Başlangıç hızı
500/10 = 50 mL/h
Yeni hız
R = 120/2 = 60 mL/h
Cevap
R = 60 mL/h
Birçok hastane böyle bir ayarlamaya yeni istem olmadan %25’e kadar izin verir; yerel protokolü kontrol edin.
6.IV infüzyon hızları
Cevap: D = 1 mg/h
İnfüzyon hızları: pompa mL/h olarak ayarlanır = hacim/saat cinsinden süre. Yerçekimiyle damla dakikadaki damla olarak sayılır: gtt/min = hacim (mL) × damla faktörü (gtt/mL)/süre (min). Damla faktörü setin ambalajında yazar: makro damla setleri 10, 15 veya 20 gtt/mL (kan setleri ABD’de çoğunlukla 10 gtt/mL, Birleşik Krallık’ta 15), mikro damla setleri 60 gtt/mL verir. Her zaman sorunun veya ambalajın verdiği damla faktörünü kullanın.
Konsantrasyon
100/500 = 0,2 mg/mL
Doz hızı
D = 0,2·5 = 1 mg/h
Cevap
D = 1 mg/h
7.IV sıvılar ve sıvı dengesi
Cevap: B = −305 mL
Aldığı ve çıkardığı: alınanlar içeri giren her şeyi kapsar (oral sıvılar, IV infüzyonlar, IV ilaçlar ve yıkamalar, tüp beslemeler); buz parçaları hacimlerinin yarısı olarak sayılır. Çıkarılanlar idrar, drenler, kusmuk ve diğer kayıpları kapsar. Denge = toplam alınan − toplam çıkarılan; negatif denge net kayıptır. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Toplam alınan
oral: 150 + 120 = 270 mL
IV infüzyon: 100·8 = 800 mL
IV antibiyotik: 2·100 = 200 mL
toplam alınan = 1270 mL
Toplam çıkarılan
500 + 325 + 375 + 275 + 100 = 1575 mL
Denge
B = 1270 − 1575 = −305 mL
Cevap
B = −305 mL
Negatif: hasta aldığından daha fazla sıvı kaybetti.
8.IV sıvılar ve sıvı dengesi
Cevap: V = 850 mL
İnfüzyon süresi: süre (h) = verilecek hacim (mL)/hız (mL/h); torba büyüklüğünü değil, torbada kalan hacmi kullanın. Verilen hacim = hız × süre. Ondalık saatleri kesir × 60 ile saat ve dakikaya çevirin (0,5 h = 30 dk, 50 dk değil). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Geçen süre
09:30 → 12:00 = 2,5 h
Verilen hacim
60·2,5 = 150 mL
Kalan hacim
V = 1000 − 150 = 850 mL
Cevap
V = 850 mL
9.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Cevap: R = 10,8 mL/h
Heparin ve insülin infüzyonları: konsantrasyon = torbadaki ünite/torba hacmi (ünite/mL). Pompa hızı (mL/h) = saatlik ünite/konsantrasyon ve saatlik ünite = mL/h × konsantrasyon. Ağırlığa göre bir orderda önce ünite/h = ünite/kg/h × ağırlık. Bolus hacmi = gereken ünite/flakon konsantrasyonu. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Saatlik ünite
15·72 = 1 080 birim/h
Konsantrasyon
25 000/250 = 100 birim/mL
Pompa hızı
R = 1080/100 = 10,8 mL/h
Cevap
R = 10,8 mL/h
10.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları
Cevap: R = 6 mL/h
Titre edilen infüzyonlar: önce konsantrasyonu mcg/mL cinsinden bulun (mg × 1000/mL). Ağırlığa göre bir orderda mcg/min = mcg/kg/min × ağırlık. Sonra mL/h = mcg/min × 60/konsantrasyon. Geriye doğru çalışırken mcg/kg/min = mL/h × konsantrasyon/(60 × ağırlık). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Konsantrasyon
50 000/250 = 200 mcg/mL
Saatlik doz
Order hastanın tamamı için dakika başınadır, bu yüzden ağırlık gerekmez.
20·60 = 1200 mcg/h
Pompa hızı
R = 1200/200 = 6 mL/h
Cevap
R = 6 mL/h
11.Farmasötik hesaplamalar
Cevap: C = 250 mg/mL
Rekonstitüsyon: toz yer kaplar, bu yüzden son hacim çözücü artı toz hacmidir. Konsantrasyon = flakondaki ilaç/son hacim ve verilecek hacim = doz/konsantrasyon. Çok konsantrasyonlu bir etikette, gerçekten eklediğiniz çözücü miktarına karşılık gelen konsantrasyonu kullanın. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Son hacim
1,8 + 0,2 = 2 mL
Konsantrasyon
C = 500/2 = 250 mg/mL
Cevap
C = 250 mg/mL
12.Farmasötik hesaplamalar
Cevap: V = 125 mL
Aligasyon: yüksek bir H konsantrasyonunu ve düşük bir L konsantrasyonunu karıştırarak T hedef konsantrasyonunu elde etmek için H’den (T − L) pay ve L’den (H − T) pay alın. Paylar çaprazlanır: her stok, hedeften diğer stoka olan farkı alır. Su veya katkısız baz %0 sayılır. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.