Hemşirelik Matematiği: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 12 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri

Metrik basamaklar
1 kg = 1000 g, 1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg, 1 L = 1000 mL
Ağırlık ve uzunluk
1 kg = 2,2 lb, 1 lb = 16 oz, 1 in = 2,54 cm, 1 ft = 12 in
Evsel ölçüler
1 tsp = 5 mL, 1 tbsp = 15 mL, 1 fl oz = 30 mL, 1 cup = 8 fl oz = 240 mL
Sıcaklık
°C = (°F − 32)·5/9, °F = °C·9/5 + 32
24 saatlik saat
ÖS saatleri 1–11: 12 ekleyin; 12 ÖÖ = 00:xx; 12 ÖS = 12:xx
Doz hızı
mcg/min × 60/1000 = mg/h
Laboratuvar faktörleri
glukoz 1 mmol/L = 18 mg/dL; kreatinin 1 mg/dL = 88,4 µmol/L; Hb 1 g/dL = 10 g/L

Yöntem

  1. Verilen miktarı birimiyle ve istediğiniz birimle birlikte yazın.
  2. Eşdeğeri seçin: kg, g, mg ve mcg ya da L ve mL arasında 1000; 1 kg = 2,2 lb; 1 tsp = 5 mL, 1 tbsp = 15 mL, 1 fl oz = 30 mL, 1 su bardağı = 240 mL.
  3. İstenmeyen birim sadeleşecek şekilde kesir olarak yazın; bir hız için değişen her birim başına bir kesir kullanın.
  4. Yönü kontrol edin: daha küçük bir birim daha büyük bir sayı verir.
  5. Yalnızca nihai cevabı, sorunun belirttiği duyarlılıkta yuvarlayın.

Doz hesapları

Konsantrasyondan doz
hacim = doz / konsantrasyon
Ağırlığa göre doz
doz = mg/kg × vücut ağırlığı
Tabletler
sayı = doz / tablet dozu
Birimler
1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg

Yöntem

  1. Order edilen dozu ve stok konsantrasyonunu aynı birime çevirin.
  2. İstenen bölü eldeki çarpı miktar kullanın: (D/H) × Q.
  3. Ağırlığa göre dozlarda önce kg cinsinden ağırlıkla çarpın, sonra günlük dozu doz sayısına bölün.
  4. Önce tahmin yapın ve cevabın makul olduğunu kontrol edin.

IV infüzyon hızları

Pompa hızı
mL/h = volume (mL)/time (h)
Damla hızı
drops/min = volume (mL) × drop factor / time (min)
İnfüzyon süresi
time (h) = volume (mL)/rate (mL/h)

Yöntem

  1. mL/h cinsinden pompa hızı: hacim bölü saat cinsinden süre.
  2. Damla/dk cinsinden damla hızı: hacim × damla faktörü bölü dakika cinsinden süre.
  3. Kalan süre için: kalan hacim bölü hız.
  4. Sorunun veya ekipmanın gerektirdiği şekilde yuvarlayın.

IV sıvılar ve sıvı dengesi

Saatlik Holliday–Segar
4 mL/kg (ilk 10 kg) + 2 mL/kg (sonraki 10 kg) + 1 mL/kg (20’nin üzerindeki her kg)
Günlük Holliday–Segar
aynı aralıklar için 100 / 50 / 20 mL/kg
Sıvı dengesi
alınan − çıkarılan
Buz parçaları
hacimlerinin yarısı olarak sayılır
İdrar çıkışı
mL/kg/h = mL / (kg × h)
İnfüzyon süresi
süre (h) = kalan hacim (mL) / hız (mL/h)
Verilen hacim
mL = hız × süre

Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Günlük doz
mg/gün = mg/kg/gün × ağırlık (kg)
Günlük doz sayısı
sayı = 24 h / doz aralığı (h)
Librenin kilograma çevrilmesi
kg = lb / 2,2
İnfüzyon konsantrasyonu
ünite/mL = torbadaki ünite / torba hacmi
Pompa hızı
mL/h = saatlik doz / konsantrasyon
Titre edilen infüzyon
mL/h = mcg/kg/min × kg × 60 / (mcg/mL)
Pompa hızından doz
mcg/kg/min = mL/h × (mcg/mL) / (60 × kg)
Birimler
1 mg = 1000 mcg

Farmasötik hesaplamalar

Yüzde konsantrasyon
% w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar
g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu
1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon
son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon
mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon
H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz
0%

2Alıştırma soruları

1.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleriOrta
4 ft 4 in1 ft = 12 in1 in = 2,54 cmh = ? cm

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta 4 ft 4 in boyunda. 1 ft = 12 in ve 1 in = 2,54 cm kullanarak h değerini santimetre cinsinden, en yakın tam santimetreye yuvarlayarak bulun.

4 ft 4 in1 ft = 12 in1 in = 2,54 cm
h = cm
2.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleriZor
8 mg/h? mcg/min1 mg = 1000 mcg1 h = 60 min

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir infüzyon 8 mg/sa veriyor. Bu doz hızını D mcg/dk cinsinden ifade edin. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

8 mg/h1 mg = 1000 mcg1 h = 60 min
D = mcg/min
3.Doz hesaplarıOrta
30 kg10 mg/kgD = ? mg

Bir hasta 30 kg ve tek doz olarak 10 mg/kg order edilmiş. Dozu D mg cinsinden bulun.

30 kg10 mg/kg
D = mg
4.Doz hesaplarıZor
200 mg/5 mLV = ? mL

Bir hasta 57,2 lb ağırlığında. İstem tek doz olarak 10 mg/kg ve stok 5 mL’de 200 mg içeriyor. 1 kg = 2,2 lb kullanarak hangi hacmi V verirsiniz?

57,2 lb10 mg/kg200 mg/5 mL1 kg = 2,2 lb
V = mL
5.IV infüzyon hızlarıOrta
1000 mL10 gtt/mL8 h? gtt/min

10 damla/mL'lik bir setle 1000 mL'yi 8 saatte verin. Damla hızı R'ü dakikada damla olarak bulun. En yakın tam sayıya yuvarlayın.

1000 mL8 h10 gtt/mL
R = gtt/min
6.IV infüzyon hızlarıZor
50 mg500 mL9 mL/h? mcg/min

500 mL içinde 50 mg’lik bir infüzyon 9 mL/h hızla akıyor. Hasta dakikada kaç mikrogram D alır?

50 mg/500 mL9 mL/h
D = mcg/min
7.IV sıvılar ve sıvı dengesiOrta
AlınanÇıkarılan8 saatlik vardiyaçorba180 mLjöle100 mLIV infüzyon125 mL/h × 8 hIV antibiyotik2 × 100 mLidrar150 mLidrar450 mLyara dreni70 mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Kayıt, bir hastanın 8 saatlik bir vardiyadaki aldığı ve çıkardığını gösteriyor. IV infüzyon vardiya boyunca gösterilen hızla gitti. Sıvı dengesi B = alınan − çıkarılan değerini mL cinsinden bulun (negatif cevap net kayıp demektir).

çorba: 180 mLjöle: 100 mLIV infüzyon: 125 mL/h × 8 hIV antibiyotik: 2 × 100 mLidrar: 150 mLidrar: 450 mLyara dreni: 70 mL
B = mL
8.IV sıvılar ve sıvı dengesiZor
500 mL→ 100 mL/hbaşlangıç 15:00ttoplam​ = ? h80 mL/h × 4 h

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 500 mL’lik bir infüzyon saat 15:00’de 80 mL/h hızla başlıyor. 4 saat sonra hız 100 mL/h’ye değiştiriliyor ve bir daha değiştirilmiyor. Başlangıçtan kaç saat t sonra torba boşalır? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

500 mL80 mL/h · 4 h100 mL/h
t = h
9.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıOrta
heparin 1 000 birim/mL80 birim/kg · 52 kg → V = ? mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir alıştırma protokolü, 52 kg ağırlığındaki bir hasta için 80 ünite/kg heparin bolusu öngörüyor. Flakon 1 000 ünite/mL içeriyor. Hangi hacmi V çekersiniz? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

80 birim/kg52 kg1 000 birim/mL
V = mL
10.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıZor
500 mg250 mLdobutamine21 mL/h102 kg? mcg/kg/min

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 250 mL’de 500 mg içeren bir dobutamine infüzyonu 21 mL/h hızla gidiyor. Hasta 102 kg. Hasta mcg/kg/min cinsinden hangi dozu D alıyor? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

500 mg/250 mL21 mL/h102 kg
D = mcg/kg/min
11.Farmasötik hesaplamalarOrta
ceftriaxone 1 g9,6 mL steril su ekleyin.Toz hacmi: 0,4 mL.? mg/mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir flakon toz hâlinde ceftriaxone 1000 mg içeriyor. Alıştırma etiketi 9,6 mL steril su eklenmesini söylüyor; toz hacme 0,4 mL ekliyor. Rekonstitüsyondan sonra mg/mL cinsinden konsantrasyon C nedir?

1000 mg9,6 mL+0,4 mL
C = mg/mL
12.Farmasötik hesaplamalarZor
70%dextrose? mL+10%dextrose20%1500 mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). %70 ve %10’lük dextrose karıştırarak 1500 mL %20’lik dextrose hazırlamanız gerekiyor. %70’lik çözeltiden kaç mL V gerekir? En yakın tam mL’ye yuvarlayın.

70%10%20%1500 mL
V = mL

3Çözeltiler

1.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri

Cevap: h = 132 cm

Evsel ölçüler ve ağırlık: hemşirelik sınavları yuvarlatılmış eşdeğerleri kullanır: 1 çay kaşığı (tsp) = 5 mL, 1 yemek kaşığı (tbsp) = 15 mL = 3 tsp, 1 sıvı ons (fl oz) = 30 mL = 2 tbsp ve 1 su bardağı = 8 fl oz = 240 mL. Ağırlık için 1 kg = 2,2 lb ve 1 lb = 16 oz; uzunluk için 1 inç = 2,54 cm. Dönüşümü, istemediğiniz birim sadeleşecek biçimde kurun.

İnç cinsinden boy

4·12 + 4 = 52 in

İnçten santimetreye

h = 52·2,54 = 132,1 ≈ 132 cm

Cevap

h = 132 cm
2.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri

Cevap: D = 133,3 mcg/min

Boyut analizi: verilen miktarı yazın, sonra kesir olarak yazılmış dönüşüm çarpanlarıyla (örneğin 60 dk/1 sa ya da 1 mg/1000 mcg) çarpın; böylece istenmeyen her birim bir kez payda bir kez paydada görünür ve sadeleşir. Yalnızca istenen birim kaldığında hesaplayın. Sorunun verdiği eşdeğerleri kullanın ve yalnızca nihai cevabı yuvarlayın.

Zinciri kurun

D = 8 mg/h × (1000 mcg/1 mg) × (1 h/60 min)

Hesaplayın

D = 8000/60 = 133,3 mcg/min

Cevap

D = 133,3 mcg/min
3.Doz hesapları

Cevap: D = 300 mg

Doz hesabı: verilecek miktar, istenen dozun eldeki gücüne bölünüp bulunduğu miktarla çarpılmasına eşittir: miktar = (istenen doz/stok gücü) × stok hacmi. Birimleri her zaman aynı tutun (önce g'yi mg'ye, mg'yi mcg'ye çevirin) ve cevabın mantıklı olup olmadığını kontrol edin.

Doz

10·30 = 300 mg

Cevap

D = 300 mg
4.Doz hesapları

Cevap: V = 6,5 mL

Dose calculation: the amount to give equals what is prescribed divided by what you have, times the quantity it comes in: amount = (desired dose/stock strength) × stock volume. Always keep the units the same (convert g to mg, mg to mcg first) and check that the answer is sensible.

kg cinsinden ağırlık

57,2/2,2 = 26 kg

Doz

10·26 = 260 mg

Hacim

V = (260/200)·5 = 6,5 mL

Cevap

V = 6,5 mL
5.IV infüzyon hızları

Cevap: R = 21 gtt/min

İnfüzyon hızları: pompa mL/h olarak ayarlanır = hacim/saat cinsinden süre. Yerçekimiyle damla dakikadaki damla olarak sayılır: gtt/min = hacim (mL) × damla faktörü (gtt/mL)/süre (min). Damla faktörü setin ambalajında yazar: makro damla setleri 10, 15 veya 20 gtt/mL (kan setleri ABD’de çoğunlukla 10 gtt/mL, Birleşik Krallık’ta 15), mikro damla setleri 60 gtt/mL verir. Her zaman sorunun veya ambalajın verdiği damla faktörünü kullanın.

Dakika cinsinden süre

8·60 = 480 min

Damla hızı

R = 1000·10/480 = 20,83 ≈ 21 gtt/min

Cevap

R = 21 gtt/min

Yatak başında en yakın tam damlaya yuvarlanır: 21 damla/dk.

6.IV infüzyon hızları

Cevap: D = 15 mcg/min

Dose-based infusions: concentration = amount of drug in the bag/bag volume. Pump rate (mL/h) = dose per hour/concentration, and dose per hour = mL/h × concentration. Convert per-minute doses to per-hour (× 60) and keep the mass units the same (1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg).

Konsantrasyon

50000 mcg/500 mL = 100 mcg/mL

Saatlik doz

9·100 = 900 mcg/h

Dakikadaki doz

D = 900/60 = 15 mcg/min

Cevap

D = 15 mcg/min
7.IV sıvılar ve sıvı dengesi

Cevap: B = 810 mL

Aldığı ve çıkardığı: alınanlar içeri giren her şeyi kapsar (oral sıvılar, IV infüzyonlar, IV ilaçlar ve yıkamalar, tüp beslemeler); buz parçaları hacimlerinin yarısı olarak sayılır. Çıkarılanlar idrar, drenler, kusmuk ve diğer kayıpları kapsar. Denge = toplam alınan − toplam çıkarılan; negatif denge net kayıptır. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Toplam alınan

oral: 180 + 100 = 280 mL
IV infüzyon: 125·8 = 1000 mL
IV antibiyotik: 2·100 = 200 mL
toplam alınan = 1480 mL

Toplam çıkarılan

150 + 450 + 70 = 670 mL

Denge

B = 1480 − 670 = 810 mL

Cevap

B = 810 mL

Pozitif: içeri giren sıvı çıkandan fazla.

8.IV sıvılar ve sıvı dengesi

Cevap: t = 5,8 h

İnfüzyon süresi: süre (h) = verilecek hacim (mL)/hız (mL/h); torba büyüklüğünü değil, torbada kalan hacmi kullanın. Verilen hacim = hız × süre. Ondalık saatleri kesir × 60 ile saat ve dakikaya çevirin (0,5 h = 30 dk, 50 dk değil). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Birinci kısım

80·4 = 320 mL
500 − 320 = 180 mL kalan

İkinci kısım

180/100 = 1,8 h

Toplam süre

t = 4 + 1,8 = 5,8 h

Cevap

t = 5,8 h

Bu yaklaşık 5 h 48 min eder, yani torba yaklaşık saat 20:48 civarında biter.

9.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Cevap: V = 4,2 mL

Heparin ve insülin infüzyonları: konsantrasyon = torbadaki ünite/torba hacmi (ünite/mL). Pompa hızı (mL/h) = saatlik ünite/konsantrasyon ve saatlik ünite = mL/h × konsantrasyon. Ağırlığa göre bir orderda önce ünite/h = ünite/kg/h × ağırlık. Bolus hacmi = gereken ünite/flakon konsantrasyonu. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Gereken adet

80·52 = 4 160 birim

Hacim

V = 4160/1000 = 4,16 ≈ 4,2 mL

Cevap

V = 4,2 mL
10.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Cevap: D = 6,9 mcg/kg/min

Titre edilen infüzyonlar: önce konsantrasyonu mcg/mL cinsinden bulun (mg × 1000/mL). Ağırlığa göre bir orderda mcg/min = mcg/kg/min × ağırlık. Sonra mL/h = mcg/min × 60/konsantrasyon. Geriye doğru çalışırken mcg/kg/min = mL/h × konsantrasyon/(60 × ağırlık). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Konsantrasyon

500 000/250 = 2000 mcg/mL

Dakikadaki mikrogram

21·2000 = 42000 mcg/h
42000/60 = 700 mcg/min

Kilogram başına

D = 700/102 = 6,863 ≈ 6,9 mcg/kg/min

Cevap

D = 6,9 mcg/kg/min
11.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: C = 100 mg/mL

Rekonstitüsyon: toz yer kaplar, bu yüzden son hacim çözücü artı toz hacmidir. Konsantrasyon = flakondaki ilaç/son hacim ve verilecek hacim = doz/konsantrasyon. Çok konsantrasyonlu bir etikette, gerçekten eklediğiniz çözücü miktarına karşılık gelen konsantrasyonu kullanın. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Son hacim

9,6 + 0,4 = 10 mL

Konsantrasyon

C = 1000/10 = 100 mg/mL

Cevap

C = 100 mg/mL
12.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: V = 250 mL

Aligasyon: yüksek bir H konsantrasyonunu ve düşük bir L konsantrasyonunu karıştırarak T hedef konsantrasyonunu elde etmek için H’den (T − L) pay ve L’den (H − T) pay alın. Paylar çaprazlanır: her stok, hedeften diğer stoka olan farkı alır. Su veya katkısız baz %0 sayılır. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Aligasyon payları

70%: 20 − 10 = 10 pay
10%: 70 − 20 = 50 pay
toplam: 60 pay

Hacmi paylaştırın

V = 1500·10/60 = 250 mL

Cevap

V = 250 mL

Kontrol: 250 mL %70 + 1250 mL %10 = 1500 mL.

ExamProblems · examproblems.com/courses/nursing-math