Hemşirelik Matematiği: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 12 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri

Metrik basamaklar
1 kg = 1000 g, 1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg, 1 L = 1000 mL
Ağırlık ve uzunluk
1 kg = 2,2 lb, 1 lb = 16 oz, 1 in = 2,54 cm, 1 ft = 12 in
Evsel ölçüler
1 tsp = 5 mL, 1 tbsp = 15 mL, 1 fl oz = 30 mL, 1 cup = 8 fl oz = 240 mL
Sıcaklık
°C = (°F − 32)·5/9, °F = °C·9/5 + 32
24 saatlik saat
ÖS saatleri 1–11: 12 ekleyin; 12 ÖÖ = 00:xx; 12 ÖS = 12:xx
Doz hızı
mcg/min × 60/1000 = mg/h
Laboratuvar faktörleri
glukoz 1 mmol/L = 18 mg/dL; kreatinin 1 mg/dL = 88,4 µmol/L; Hb 1 g/dL = 10 g/L

Yöntem

  1. Verilen miktarı birimiyle ve istediğiniz birimle birlikte yazın.
  2. Eşdeğeri seçin: kg, g, mg ve mcg ya da L ve mL arasında 1000; 1 kg = 2,2 lb; 1 tsp = 5 mL, 1 tbsp = 15 mL, 1 fl oz = 30 mL, 1 su bardağı = 240 mL.
  3. İstenmeyen birim sadeleşecek şekilde kesir olarak yazın; bir hız için değişen her birim başına bir kesir kullanın.
  4. Yönü kontrol edin: daha küçük bir birim daha büyük bir sayı verir.
  5. Yalnızca nihai cevabı, sorunun belirttiği duyarlılıkta yuvarlayın.

Doz hesapları

Konsantrasyondan doz
hacim = doz / konsantrasyon
Ağırlığa göre doz
doz = mg/kg × vücut ağırlığı
Tabletler
sayı = doz / tablet dozu
Birimler
1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg

Yöntem

  1. Order edilen dozu ve stok konsantrasyonunu aynı birime çevirin.
  2. İstenen bölü eldeki çarpı miktar kullanın: (D/H) × Q.
  3. Ağırlığa göre dozlarda önce kg cinsinden ağırlıkla çarpın, sonra günlük dozu doz sayısına bölün.
  4. Önce tahmin yapın ve cevabın makul olduğunu kontrol edin.

IV infüzyon hızları

Pompa hızı
mL/h = volume (mL)/time (h)
Damla hızı
drops/min = volume (mL) × drop factor / time (min)
İnfüzyon süresi
time (h) = volume (mL)/rate (mL/h)

Yöntem

  1. mL/h cinsinden pompa hızı: hacim bölü saat cinsinden süre.
  2. Damla/dk cinsinden damla hızı: hacim × damla faktörü bölü dakika cinsinden süre.
  3. Kalan süre için: kalan hacim bölü hız.
  4. Sorunun veya ekipmanın gerektirdiği şekilde yuvarlayın.

IV sıvılar ve sıvı dengesi

Saatlik Holliday–Segar
4 mL/kg (ilk 10 kg) + 2 mL/kg (sonraki 10 kg) + 1 mL/kg (20’nin üzerindeki her kg)
Günlük Holliday–Segar
aynı aralıklar için 100 / 50 / 20 mL/kg
Sıvı dengesi
alınan − çıkarılan
Buz parçaları
hacimlerinin yarısı olarak sayılır
İdrar çıkışı
mL/kg/h = mL / (kg × h)
İnfüzyon süresi
süre (h) = kalan hacim (mL) / hız (mL/h)
Verilen hacim
mL = hız × süre

Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Günlük doz
mg/gün = mg/kg/gün × ağırlık (kg)
Günlük doz sayısı
sayı = 24 h / doz aralığı (h)
Librenin kilograma çevrilmesi
kg = lb / 2,2
İnfüzyon konsantrasyonu
ünite/mL = torbadaki ünite / torba hacmi
Pompa hızı
mL/h = saatlik doz / konsantrasyon
Titre edilen infüzyon
mL/h = mcg/kg/min × kg × 60 / (mcg/mL)
Pompa hızından doz
mcg/kg/min = mL/h × (mcg/mL) / (60 × kg)
Birimler
1 mg = 1000 mcg

Farmasötik hesaplamalar

Yüzde konsantrasyon
% w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar
g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu
1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon
son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon
mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon
H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz
0%

2Alıştırma soruları

1.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleriOrta
94969810010210410635363738394041°F°C100 °F? °C

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hastanın vücut sıcaklığı 100 °F. °C = (°F − 32) × 5/9 formülüyle T değerini santigrat dereceye çevirin. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

100 °F
T = °C
2.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleriZor
4 mg/h? mcg/min1 mg = 1000 mcg1 h = 60 min

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir infüzyon 4 mg/sa veriyor. Bu doz hızını D mcg/dk cinsinden ifade edin. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

4 mg/h1 mg = 1000 mcg1 h = 60 min
D = mcg/min
3.Doz hesaplarıOrta
15 kgBSA = 0,85 m²250 mg/m²D = ? mg

15 kg ağırlığındaki bir hastanın vücut yüzey alanı 0,85 m². İstem 250 mg/m². Dozu D mg cinsinden bulun.

15 kgBSA = 0,85 m²250 mg/m²
D = mg
4.Doz hesaplarıZor
26 kg116 cmBSA = √(h·w/3600)60 mg/m²D = ? mg

Bir hasta 116 cm boyunda ve 26 kg ağırlığında. İstem 60 mg/m². Mosteller formülü VYA = √(boy (cm) × kilo (kg)/3600) ile dozu D mg cinsinden bulun.

116 cm26 kg60 mg/m²
D = mg
5.IV infüzyon hızlarıOrta
500 mL10 gtt/mL6 h? gtt/min

10 damla/mL'lik bir setle 500 mL'yi 6 saatte verin. Damla hızı R'ü dakikada damla olarak bulun. En yakın tam sayıya yuvarlayın.

500 mL6 h10 gtt/mL
R = gtt/min
6.IV infüzyon hızlarıZor
4 g500 mL? mL/h2 mg/min

Bir torba 500 mL içinde 4 g ilaç içeriyor. İstem dakikada 2 mg. Pompayı hangi hıza R (mL/h) ayarlarsınız?

4 g/500 mL2 mg/min
R = mL/h
7.IV sıvılar ve sıvı dengesiOrta
AlınanÇıkarılan8 saatlik vardiyasu300 mLsüt100 mLIV infüzyon75 mL/h × 8 hIV antibiyotik2 × 50 mLidrar350 mLidrar475 mLidrar350 mLidrar300 mLyara dreni110 mLkusmuk100 mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Kayıt, bir hastanın 8 saatlik bir vardiyadaki aldığı ve çıkardığını gösteriyor. IV infüzyon vardiya boyunca gösterilen hızla gitti. Toplam alınan I değerini mL cinsinden bulun.

su: 300 mLsüt: 100 mLIV infüzyon: 75 mL/h × 8 hIV antibiyotik: 2 × 50 mL
I = mL
8.IV sıvılar ve sıvı dengesiZor
1000 mL→ 100 mL/hbaşlangıç 08:30ttoplam​ = ? h75 mL/h × 2 h

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 1000 mL’lik bir infüzyon saat 08:30’de 75 mL/h hızla başlıyor. 2 saat sonra hız 100 mL/h’ye değiştiriliyor ve bir daha değiştirilmiyor. Başlangıçtan kaç saat t sonra torba boşalır? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

1000 mL75 mL/h · 2 h100 mL/h
t = h
9.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıOrta
250 birim250 mLkristalize (regüler) insülin? mL/h81 kg0,1 birim/kg/h

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir infüzyon 250 mL’de 250 ünite kristalize insülin içeriyor. Order, 81 kg ağırlığındaki bir hasta için 0,1 ünite/kg/h. Pompa hızı R değerini mL/h cinsinden bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

250 birim/250 mL0,1 birim/kg/h81 kg
R = mL/h
10.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesaplarıZor
25 mg250 mLnitroglycerin? mL/h70 kg20 mcg/min

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 70 kg ağırlığındaki bir hastaya 20 mcg/min hızında nitroglycerin order edilmiş. Torbada 250 mL’de 25 mg var. Pompa hızı R değerini mL/h cinsinden bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

25 mg/250 mL20 mcg/min70 kg
R = mL/h
11.Farmasötik hesaplamalarOrta
024681010 mL

Bir çözeltinin oran konsantrasyonu 1:10 000’dır. 0,3 mg gerekiyor. Hacmi 10 mL’lik şırıngaya çekin: bu hangi hacimdir V?

1:10 0000,3 mg
V = mL
12.Farmasötik hesaplamalarZor
0123455 mL

Bir flakon 1000 mg toz içerir. 9,2 mL çözücü ekliyorsunuz ve toz 0,8 mL hacim ekliyor. Reçete 420 mg. Dozu çekin: hangi hacmi V verirsiniz?

1000 mg9,2 mL + 0,8 mL420 mg
V = mL

3Çözeltiler

1.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri

Cevap: T = 37,8 °C

Sıcaklık: °C = (°F − 32) × 5/9 ve °F = °C × 9/5 + 32. °F’den giderken çarpmadan önce 32’yi çıkarın, °C’den giderken çarptıktan sonra 32 ekleyin. Hızlı bir kontrol: 37 °C, 98,6 °F’dir ve her 1 °C, 1,8 °F eder.

32’yi çıkarın

100 − 32 = 68

5/9 ile çarpın

T = 68·5/9 = 37,78 ≈ 37,8 °C

Cevap

T = 37,8 °C
2.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri

Cevap: D = 66,7 mcg/min

Boyut analizi: verilen miktarı yazın, sonra kesir olarak yazılmış dönüşüm çarpanlarıyla (örneğin 60 dk/1 sa ya da 1 mg/1000 mcg) çarpın; böylece istenmeyen her birim bir kez payda bir kez paydada görünür ve sadeleşir. Yalnızca istenen birim kaldığında hesaplayın. Sorunun verdiği eşdeğerleri kullanın ve yalnızca nihai cevabı yuvarlayın.

Zinciri kurun

D = 4 mg/h × (1000 mcg/1 mg) × (1 h/60 min)

Hesaplayın

D = 4000/60 = 66,67 ≈ 66,7 mcg/min

Cevap

D = 66,7 mcg/min
3.Doz hesapları

Cevap: D = 212,5 mg

Vücut yüzey alanına göre dozlama: birçok sitotoksik ve bazı pediatrik dozlar vücut yüzey alanının metrekaresi başına yazılır: doz (mg) = m² başına doz × VYA (m²). Mosteller formülü VYA’yı tahmin eder: VYA = √(boy (cm) × kilo (kg)/3600).

Doz

D = 250·0,85 = 212,5 mg

Cevap

D = 212,5 mg
4.Doz hesapları

Cevap: D = 54,92 mg

Vücut yüzey alanına göre dozlama: birçok sitotoksik ve bazı pediatrik dozlar vücut yüzey alanının metrekaresi başına yazılır: doz (mg) = m² başına doz × VYA (m²). Mosteller formülü VYA’yı tahmin eder: VYA = √(boy (cm) × kilo (kg)/3600).

Vücut yüzey alanı

BSA = √(116·26/3600) = √0,8378 = 0,9153 m²

Doz

D = 60·0,9153 = 54,92 mg

Cevap

D = 54,92 mg
5.IV infüzyon hızları

Cevap: R = 14 gtt/min

İnfüzyon hızları: pompa mL/h olarak ayarlanır = hacim/saat cinsinden süre. Yerçekimiyle damla dakikadaki damla olarak sayılır: gtt/min = hacim (mL) × damla faktörü (gtt/mL)/süre (min). Damla faktörü setin ambalajında yazar: makro damla setleri 10, 15 veya 20 gtt/mL (kan setleri ABD’de çoğunlukla 10 gtt/mL, Birleşik Krallık’ta 15), mikro damla setleri 60 gtt/mL verir. Her zaman sorunun veya ambalajın verdiği damla faktörünü kullanın.

Dakika cinsinden süre

6·60 = 360 min

Damla hızı

R = 500·10/360 = 13,89 ≈ 14 gtt/min

Cevap

R = 14 gtt/min

Yatak başında en yakın tam damlaya yuvarlanır: 14 damla/dk.

6.IV infüzyon hızları

Cevap: R = 15 mL/h

Doza dayalı infüzyonlar: konsantrasyon = torbadaki ilaç miktarı/torba hacmi. Pompa hızı (mL/h) = saatlik doz/konsantrasyon ve saatlik doz = mL/h × konsantrasyon. Dakika başına dozları saat başına çevirin (× 60) ve kütle birimlerini aynı tutun (1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg).

Konsantrasyon

4000 mg/500 mL = 8 mg/mL

Saatlik doz

2·60 = 120 mg/h

Pompa hızı

R = 120/8 = 15 mL/h

Cevap

R = 15 mL/h
7.IV sıvılar ve sıvı dengesi

Cevap: I = 1100 mL

Aldığı ve çıkardığı: alınanlar içeri giren her şeyi kapsar (oral sıvılar, IV infüzyonlar, IV ilaçlar ve yıkamalar, tüp beslemeler); buz parçaları hacimlerinin yarısı olarak sayılır. Çıkarılanlar idrar, drenler, kusmuk ve diğer kayıpları kapsar. Denge = toplam alınan − toplam çıkarılan; negatif denge net kayıptır. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Alınanları toplayın

oral: 300 + 100 = 400 mL
IV infüzyon: 75·8 = 600 mL
IV antibiyotik: 2·50 = 100 mL
I = 1100 mL

Cevap

I = 1100 mL
8.IV sıvılar ve sıvı dengesi

Cevap: t = 10,5 h

İnfüzyon süresi: süre (h) = verilecek hacim (mL)/hız (mL/h); torba büyüklüğünü değil, torbada kalan hacmi kullanın. Verilen hacim = hız × süre. Ondalık saatleri kesir × 60 ile saat ve dakikaya çevirin (0,5 h = 30 dk, 50 dk değil). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Birinci kısım

75·2 = 150 mL
1000 − 150 = 850 mL kalan

İkinci kısım

850/100 = 8,5 h

Toplam süre

t = 2 + 8,5 = 10,5 h

Cevap

t = 10,5 h

Bu yaklaşık 10 h 30 min eder, yani torba yaklaşık saat 19:00 civarında biter.

9.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Cevap: R = 8,1 mL/h

Heparin ve insülin infüzyonları: konsantrasyon = torbadaki ünite/torba hacmi (ünite/mL). Pompa hızı (mL/h) = saatlik ünite/konsantrasyon ve saatlik ünite = mL/h × konsantrasyon. Ağırlığa göre bir orderda önce ünite/h = ünite/kg/h × ağırlık. Bolus hacmi = gereken ünite/flakon konsantrasyonu. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Saatlik ünite

0,1·81 = 8,1 birim/h

Konsantrasyon

250/250 = 1 birim/mL

Pompa hızı

R = 8,1/1 = 8,1 mL/h

Cevap

R = 8,1 mL/h
10.Pediatrik ve yoğun bakım doz hesapları

Cevap: R = 12 mL/h

Titre edilen infüzyonlar: önce konsantrasyonu mcg/mL cinsinden bulun (mg × 1000/mL). Ağırlığa göre bir orderda mcg/min = mcg/kg/min × ağırlık. Sonra mL/h = mcg/min × 60/konsantrasyon. Geriye doğru çalışırken mcg/kg/min = mL/h × konsantrasyon/(60 × ağırlık). Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Konsantrasyon

25 000/250 = 100 mcg/mL

Saatlik doz

Order hastanın tamamı için dakika başınadır, bu yüzden ağırlık gerekmez.

20·60 = 1200 mcg/h

Pompa hızı

R = 1200/100 = 12 mL/h

Cevap

R = 12 mL/h
11.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: V = 3 mL

Konsantrasyondan hacme: önce konsantrasyonu mL başına mg’a çevirin. a/h yüzdesi 100 mL’deki gramdır, yani %x = 10x mg/mL. 1:n oran konsantrasyonu, n mL’de 1 g’dır. Sulandırmadan sonra derişim, tozun dozunun son hacme (çözücü + toz hacmi) bölünmesidir. Sonra hacim = doz/derişim.

mg/mL cinsinden konsantrasyon

1000 mg/10 000 mL = 0,1 mg/mL

Hacim

V = 0,3/0,1 = 3 mL

Cevap

V = 3 mL
12.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: V = 4,2 mL

Konsantrasyondan hacme: önce konsantrasyonu mL başına mg’a çevirin. a/h yüzdesi 100 mL’deki gramdır, yani %x = 10x mg/mL. 1:n oran konsantrasyonu, n mL’de 1 g’dır. Sulandırmadan sonra derişim, tozun dozunun son hacme (çözücü + toz hacmi) bölünmesidir. Sonra hacim = doz/derişim.

Son hacim ve derişim

9,2 + 0,8 = 10 mL
C = 1000/10 = 100 mg/mL

Hacim

V = 420/100 = 4,2 mL

Cevap

V = 4,2 mL

ExamProblems · examproblems.com/courses/nursing-math