Farmakoloji: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 6 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Doz hesapları

Konsantrasyondan doz
hacim = doz / konsantrasyon
Ağırlığa göre doz
doz = mg/kg × vücut ağırlığı
Tabletler
sayı = doz / tablet dozu
Birimler
1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg

Yöntem

  1. Order edilen dozu ve stok konsantrasyonunu aynı birime çevirin.
  2. İstenen bölü eldeki çarpı miktar kullanın: (D/H) × Q.
  3. Ağırlığa göre dozlarda önce kg cinsinden ağırlıkla çarpın, sonra günlük dozu doz sayısına bölün.
  4. Önce tahmin yapın ve cevabın makul olduğunu kontrol edin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.FarmakolojiOrta

İbuprofen gibi NSAİİ'ler mide ülseri riskini neden artırır?

  1. AMidedeki Helicobacter pylori sayısını artırırlar
  2. BMukus tabakasını doğrudan eritirler
  3. CMide asidinin pH'ını yükseltirler
  4. DMide astarındaki koruyucu prostaglandinleri azaltırlar
2.FarmakolojiZor

Ağır hiperkalemide intravenöz insülin neden glukozla birlikte verilir?

  1. Aİnsülin potasyumun böbrekle atılımını artırır
  2. BGlukoz kanda potasyumu bağlar
  3. Cİnsülin kalp kasını potasyumdan doğrudan korur
  4. Dİnsülin potasyumu kandan hücre içine kaydırır
3.Doz hesaplarıOrta
25 kg20 mg/kgD = ? mg

Bir hasta 25 kg ve tek doz olarak 20 mg/kg order edilmiş. Dozu D mg cinsinden bulun.

25 kg20 mg/kg
D = mg
4.Doz hesaplarıZor
00,10,20,30,40,50,60,70,80,911 mL

Reçete 1300 ünitedir; ilaç 5000 ünite/mL olarak gelir. Dozu 1 mL’lik şırıngaya çekin: hangi hacmi V verirsiniz?

1300 units5000 units/mL
V = mL
5.Klinik farmakokinetikOrta
Vd = 0,5 L/kgC = 12 mg/LLD = ? mg73 kg · S = 0,8 · F = 1

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 73 kg ağırlığındaki bir hastaya aminophylline ile intravenöz yükleme yapılacak ve theophylline düzeyi mg/L cinsinden 12 olacak. Dağılım hacmi 0,5 L/kg ve tuz faktörü S = 0,8. aminophylline yükleme dozunu LD mg cinsinden bulun.

73 kgVd = 0,5 L/kgC = 12 mg/LS = 0,8
LD = mg
6.Klinik farmakokinetikZor
74 kg47 · kadınSCr 2,4 mg/dLfe​ = 0,6D = ? mg

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 47 yaşındaki bir kadın, 74 kg ağırlığında ve serum kreatinini 2,4 mg/dL (212 µmol/L). Kreatinin klerensini Cockcroft–Gault ile tahmin edin: KrKl (mL/dk) = (140 − yaş) × ağırlık (kg)/(72 × mg/dL cinsinden SKr), kadınlar için × 0,85. Kreatinin klerensi 100 mL/dk olduğunda olağan ciprofloxacin dozu 500 mg ve ilacın fe = 0,6 kesri böbreklerle değişmeden atılıyor. Dettli doz kesri Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal KrKl) formülünü kullanarak ayarlanmış dozu D bulun. En yakın tam sayıya yuvarlayın.

47 yıl74 kgkadınSCr = 2,4 mg/dL500 mgfe = 0,6CrCl normal 100 mL/min
D = mg

3Çözeltiler

1.Farmakoloji

Cevap: D · Mide astarındaki koruyucu prostaglandinleri azaltırlar

Cevap neden bu

NSAİİ'ler COX-1'i baskılayarak mide astarında mukusu, bikarbonat salgısını ve kan akımını sürdüren prostaglandinleri azaltır.

Cevap

D · Mide astarındaki koruyucu prostaglandinleri azaltırlar
2.Farmakoloji

Cevap: D · İnsülin potasyumu kandan hücre içine kaydırır

Cevap neden bu

İnsülin Na⁺/K⁺-ATPaz'ı aktive eder ve potasyumu hücre içine iterek plazma düzeylerini dakikalar içinde düşürür. Hipoglisemiyi önlemek için glukoz verilir. Etki geçicidir; potasyum yine de vücuttan uzaklaştırılmalıdır.

Cevap

D · İnsülin potasyumu kandan hücre içine kaydırır
3.Doz hesapları

Cevap: D = 500 mg

Doz hesabı: verilecek miktar, istenen dozun eldeki gücüne bölünüp bulunduğu miktarla çarpılmasına eşittir: miktar = (istenen doz/stok gücü) × stok hacmi. Birimleri her zaman aynı tutun (önce g'yi mg'ye, mg'yi mcg'ye çevirin) ve cevabın mantıklı olup olmadığını kontrol edin.

Doz

20·25 = 500 mg

Cevap

D = 500 mg
4.Doz hesapları

Cevap: V = 0,26 mL

Dozu çekmek: hacim = (reçete edilen doz/stok konsantrasyonu) × stok hacmi. Önce aynı birimlere çevirin, sonra hacmin şırıngaya sığdığını ve bir ölçek çizgisine denk geldiğini kontrol edin.

Hacim

V = 1300/5000 = 0,26 mL

Şırıngada

Bu 1 mL’lik şırıngada her küçük çizgi 0,01 mL’dir.

Cevap

V = 0,26 mL
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: LD = 547,5 mg

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 0,5·73 = 36,5 L

Gereken etkin ilaç miktarı

Vd·C = 36,5·12 = 438 mg

Yükleme dozu

LD = 438/(0,8·1) = 547,5 mg

Cevap

LD = 547,5 mg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır.

6.Klinik farmakokinetik

Cevap: D = 302 mg

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Kreatinin klerensi (Cockcroft–Gault)

CrCl = (140 − 47)·74/(72·2,4)·0,85 = 33,85 mL/min

Doz kesri (Dettli)

Q = 1 − 0,6·(1 − 33,85/100) = 0,6031

Ayarlanmış doz

D = 0,6031·500 = 301,6 ≈ 302 mg

Cevap

D = 302 mg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır ve ürün bilgisiyle karşılaştırılır.

ExamProblems · examproblems.com/courses/pharmacology