Farmakoloji: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 6 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorular Derse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Doz hesapları

Konsantrasyondan doz: hacim = doz / konsantrasyon
Ağırlığa göre doz: doz = mg/kg × vücut ağırlığı
Tabletler: sayı = doz / tablet dozu
Birimler: 1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg

Yöntem

Order edilen dozu ve stok konsantrasyonunu aynı birime çevirin.
İstenen bölü eldeki çarpı miktar kullanın: (D/H) × Q.
Ağırlığa göre dozlarda önce kg cinsinden ağırlıkla çarpın, sonra günlük dozu doz sayısına bölün.
Önce tahmin yapın ve cevabın makul olduğunu kontrol edin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür: k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma: C = C₀·e^−kt = C₀·(1/2)^t/t½
İki düzey: k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens: Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu: LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı: R = CL·C_ss/(S·F)
Ortalama kararlı durum: C_ss,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl: n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon: C = (R/CL)(1 − e^−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz: τ = ln(C_peak/C_trough)/k, D = Vd·(C_peak − C_trough)
Cockcroft–Gault: KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama: doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
Bağıntıyı seçin: C = C₀·e^−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(C_tepe/C_çukur)/k.
Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.FarmakolojiOrta

Which teaching about zolpidem is correct?

ATake it with alcohol to make it act faster
BDrive soon after waking, as the drug has no next-day effect
CTake it in the morning so that it is out of the system by night
DTake it right before bed, only if you can sleep a full night

2.FarmakolojiZor

Which statement correctly contrasts donepezil and memantine in Alzheimer's disease?

ABoth drugs remove amyloid plaques from the brain
BDonepezil blocks NMDA receptors; memantine inhibits acetylcholinesterase
CDonepezil inhibits cholinesterase; memantine blocks NMDA receptors
DBoth drugs are dopamine agonists that differ only in their half-lives

3.Doz hesaplarıOrta

Bir hasta 60 kg. Order edilen doz günde 2 mg/kg, 4 eşit dozda veriliyor. Doz başına kaç miligram D verilir?

60 kg2 mg/kg/gün4× günlük

D = mg

4.Doz hesaplarıZor

Reçete 760 mikrogramdır. Ampul 4 mg/mL içerir. Dozu 1 mL’lik şırıngaya çekin: hangi hacmi V verirsiniz?

760 mcg4 mg/mL

V = mL

5.Klinik farmakokinetikOrta

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 57 kg ağırlığındaki bir hastaya teofilin infüzyonu veriliyor. Klerens 0,03 L/kg/sa. Kararlı durum düzeyini 10 mg/L yapan infüzyon hızı R mg/sa olarak nedir?

57 kgCL = 0,03 L/kg/hC_ss = 10 mg/L

R = mg/h

6.Klinik farmakokinetikZor

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta her 12 saatte bir IV vankomisin alıyor; vankomisin klerensi 5 L/h. Hangi doz D mg cinsinden ortalama kararlı durum düzeyini 15 mg/L yapar?

CL = 5 L/hτ = 12 hS = 1F = 1C_ss,avg = 15 mg/L

D = mg

3Çözeltiler

1.Farmakoloji

Cevap: D · Take it right before bed, only if you can sleep a full night

Cevap neden bu

Zolpidem can cause next-day impairment and complex sleep behaviours such as sleep-walking or sleep-driving. Alcohol and other sedatives increase these risks.

Cevap

D · Take it right before bed, only if you can sleep a full night

2.Farmakoloji

Cevap: C · Donepezil inhibits cholinesterase; memantine blocks NMDA receptors

Cevap neden bu

Donepezil raises acetylcholine levels, while memantine reduces excitotoxic glutamate activity at NMDA receptors. Both give symptomatic benefit only.

Cevap

C · Donepezil inhibits cholinesterase; memantine blocks NMDA receptors

3.Doz hesapları

Cevap: D = 30 mg

Doz hesabı: verilecek miktar, istenen dozun eldeki gücüne bölünüp bulunduğu miktarla çarpılmasına eşittir: miktar = (istenen doz/stok gücü) × stok hacmi. Birimleri her zaman aynı tutun (önce g'yi mg'ye, mg'yi mcg'ye çevirin) ve cevabın mantıklı olup olmadığını kontrol edin.

Günlük toplam

2·60 = 120 mg

Doz başına

D = 120/4 = 30 mg

Cevap

D = 30 mg

4.Doz hesapları

Cevap: V = 0,19 mL

Dozu çekmek: hacim = (reçete edilen doz/stok konsantrasyonu) × stok hacmi. Önce aynı birimlere çevirin, sonra hacmin şırıngaya sığdığını ve bir ölçek çizgisine denk geldiğini kontrol edin.

Aynı birimler

4 mg/mL = 4000 mcg/mL

Hacim

V = 760/4000 = 0,19 mL

Cevap

V = 0,19 mL

5.Klinik farmakokinetik

Cevap: R = 17,1 mg/h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × C_ss. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Klerens

CL = 0,03·57 = 1,71 L/h

İnfüzyon hızı

R = 1,71·10 = 17,1 mg/h

Cevap

R = 17,1 mg/h

6.Klinik farmakokinetik

Cevap: D = 900 mg

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(C_tepe/C_çukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (C_tepe − C_çukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi C_ss,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e^−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Doz

D = C_ss,avg·CL·τ/(S·F) = 15·5·12/(1·1) = 900 mg

Cevap

D = 900 mg

ExamProblems · examproblems.com/courses/pharmacology