Farmakoloji: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 6 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Doz hesapları

Konsantrasyondan doz
hacim = doz / konsantrasyon
Ağırlığa göre doz
doz = mg/kg × vücut ağırlığı
Tabletler
sayı = doz / tablet dozu
Birimler
1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg

Yöntem

  1. Order edilen dozu ve stok konsantrasyonunu aynı birime çevirin.
  2. İstenen bölü eldeki çarpı miktar kullanın: (D/H) × Q.
  3. Ağırlığa göre dozlarda önce kg cinsinden ağırlıkla çarpın, sonra günlük dozu doz sayısına bölün.
  4. Önce tahmin yapın ve cevabın makul olduğunu kontrol edin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.FarmakolojiOrta

Bazı Asya kökenlerinden kişilerde karbamazepinden önce HLA-B*15:02 testi neden önerilir?

  1. ABu gen varyantı karbamazepinin böbrekten atılımını hızlandırır
  2. BBu gen varyantı karbamazepinin kan şekerini yükseltmesine yol açar
  3. CBu gen varyantı karbamazepini etkisiz kılar
  4. DStevens–Johnson sendromu riskini büyük ölçüde artırır
2.FarmakolojiZor

Vinkristin neden "yalnızca damar içi kullanım için – diğer yollardan verilirse ölümcüldür" diye etiketlenir?

  1. AKas içi enjeksiyon şiddetli ve uzun süreli hipoglisemiye yol açar
  2. BOral vinkristin hemen anafilaksiye yol açar
  3. CDeri altı enjeksiyon ilacı etkisiz hale getirir
  4. DKazara intratekal enjeksiyon ölümcül asendan nörotoksisiteye yol açar
3.Doz hesaplarıOrta
5%w/vV = ? mL

%5 (w/v) bir çözeltiden 50 mg’lik bir doz gerekiyor. Bu dozu hangi hacim V içerir?

50 mg5% w/v
V = mL
4.Doz hesaplarıZor
100 mg/5 mLV = ? mL

24 kg ağırlığındaki bir çocuğa, 5 mL’de 100 mg içeren oral süspansiyondan doz başına 5 mg/kg istenmiştir. Hangi hacmi V verirsiniz?

24 kg5 mg/kg100 mg/5 mL
V = mL
5.Klinik farmakokinetikOrta
10100t (h)C (mg/L)1 h40 mg/L13 h14,1 mg/L

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). vancomycin IV dozundan sonra düzey t = 1 sa iken 40 mg/L, t = 13 sa iken 14,1 mg/L. Birinci derece eliminasyonu varsayın. Eliminasyon hız sabitini k bulun.

C1 = 40 mg/L (1 h)C2 = 14,1 mg/L (13 h)
k = h⁻¹
6.Klinik farmakokinetikZor
Vd = 0,25 L/kg0,5 → 10 mg/LD = ? mg100 kg

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Düzenli tobramycin dozları alan 100 kg ağırlığındaki bir hasta kararlı durumda. Hedef tepe değer 10 mg/L ve çukur değer 0,5 mg/L, dağılım hacmi 0,25 L/kg. Hızlı IV dozlar varsayıldığında düzeyi çukur değerden tepe değere çıkaran doz D nedir?

100 kgVd = 0,25 L/kgCpeak = 10 mg/LCtrough = 0,5 mg/L
D = mg

3Çözeltiler

1.Farmakoloji

Cevap: D · Stevens–Johnson sendromu riskini büyük ölçüde artırır

Cevap neden bu

Güneydoğu Asya'nın bazı bölgelerinde yaygın olan HLA-B*15:02 aleli, karbamazepinin yol açtığı Stevens–Johnson sendromu ve toksik epidermal nekrolizle güçlü biçimde ilişkilidir. Taşıyıcılara farklı bir ilaç verilir.

Cevap

D · Stevens–Johnson sendromu riskini büyük ölçüde artırır
2.Farmakoloji

Cevap: D · Kazara intratekal enjeksiyon ölümcül asendan nörotoksisiteye yol açar

Cevap neden bu

İntratekal verilen vinkristin asendan felce ve ölüme yol açar. Bunu önlemek için genellikle enjektör yerine küçük bir IV torba içinde verilir ve intratekal ilaçlardan ayrı tutulur.

Cevap

D · Kazara intratekal enjeksiyon ölümcül asendan nörotoksisiteye yol açar
3.Doz hesapları

Cevap: V = 1 mL

Çözelti konsantrasyonları: yüzde konsantrasyon 100 mL’deki gramdır, yani %1 = 1 g/100 mL = 10 mg/mL. 1:1000 oran konsantrasyonu 1000 mL’de 1 g = 1 mg/mL demektir; 1:10 000 ise 0,1 mg/mL’dir. Seyreltmede ilaç miktarı aynı kalır: C₁·V₁ = C₂·V₂.

Konsantrasyon

5% = 50 mg/mL

Hacim

V = 50/50 = 1 mL

Cevap

V = 1 mL
4.Doz hesapları

Cevap: V = 6 mL

Doz hesabı: verilecek miktar, istenen dozun eldeki gücüne bölünüp bulunduğu miktarla çarpılmasına eşittir: miktar = (istenen doz/stok gücü) × stok hacmi. Birimleri her zaman aynı tutun (önce g'yi mg'ye, mg'yi mcg'ye çevirin) ve cevabın mantıklı olup olmadığını kontrol edin.

Ağırlığa göre doz

5·24 = 120 mg

Hacim

V = (120/100)·5 = 6 mL

Cevap

V = 6 mL
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: k = 0,08689 h⁻¹

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Eliminasyon hız sabiti

k = ln(40/14,1)/12 = 1,043/12 = 0,08689 h⁻¹

Cevap

k = 0,08689 h⁻¹
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: D = 237,5 mg

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 0,25·100 = 25 L

Doz

D = 25·(10 − 0,5) = 237,5 mg

Cevap

D = 237,5 mg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır.

ExamProblems · examproblems.com/courses/pharmacology