Farmasötik Hesaplamalar: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 6 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorular Derse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Farmasötik hesaplamalar

Yüzde konsantrasyon: % w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar: g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu: 1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon: son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon: mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon: H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz: 0%

Doz hesapları

Konsantrasyondan doz: hacim = doz / konsantrasyon
Ağırlığa göre doz: doz = mg/kg × vücut ağırlığı
Tabletler: sayı = doz / tablet dozu
Birimler: 1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg

Yöntem

Order edilen dozu ve stok konsantrasyonunu aynı birime çevirin.
İstenen bölü eldeki çarpı miktar kullanın: (D/H) × Q.
Ağırlığa göre dozlarda önce kg cinsinden ağırlıkla çarpın, sonra günlük dozu doz sayısına bölün.
Önce tahmin yapın ve cevabın makul olduğunu kontrol edin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür: k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma: C = C₀·e^−kt = C₀·(1/2)^t/t½
İki düzey: k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens: Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu: LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı: R = CL·C_ss/(S·F)
Ortalama kararlı durum: C_ss,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl: n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon: C = (R/CL)(1 − e^−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz: τ = ln(C_peak/C_trough)/k, D = Vd·(C_peak − C_trough)
Cockcroft–Gault: KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama: doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
Bağıntıyı seçin: C = C₀·e^−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(C_tepe/C_çukur)/k.
Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Farmasötik hesaplamalarOrta

Bir çözeltinin oran konsantrasyonu 1:10 000’dır. 0,24 mg gerekiyor. Hacmi 10 mL’lik şırıngaya çekin: bu hangi hacimdir V?

1:10 0000,24 mg

V = mL

2.Farmasötik hesaplamalarZor

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). %70 ve %10’lük dextrose karıştırarak 300 mL %25’lik dextrose hazırlamanız gerekiyor. %70’lik çözeltiden kaç mL V gerekir? En yakın tam mL’ye yuvarlayın.

70%10%25%300 mL

V = mL

3.Doz hesaplarıOrta

Bir hasta 70 kg. Order edilen doz günde 20 mg/kg, 4 eşit dozda veriliyor. Doz başına kaç miligram D verilir?

70 kg20 mg/kg/gün4× günlük

D = mg

4.Doz hesaplarıZor

Bir infüzyon 500 mL'de 40000 ünite ilaç içeriyor. Order saatte 1000 ünite. Pompayı mL/h cinsinden hangi hıza R ayarlarsınız?

40000 birim/500 mL1000 birim/h

R = mL/h

5.Klinik farmakokinetikOrta

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta gentamicin ilacının 170 mg IV bolusunu alıyor. Sıfır zamanına geriye ekstrapole edilen düzey 8 mg/L ve yarı ömür 2 sa. Dağılım hacmini Vd bulun.

D = 170 mgC₀ = 8 mg/Lt½ = 2 h

Vd = L

6.Klinik farmakokinetikZor

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir vancomycin infüzyonu yükleme dozu olmadan başlatılıyor. Bu hastada yarı ömür 10 sa. Kararlı durum düzeyinin %50’üne ulaşması ne kadar sürer t?

t½ = 10 h50% C_ss

t = h

3Çözeltiler

1.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: V = 2,4 mL

Konsantrasyondan hacme: önce konsantrasyonu mL başına mg’a çevirin. a/h yüzdesi 100 mL’deki gramdır, yani %x = 10x mg/mL. 1:n oran konsantrasyonu, n mL’de 1 g’dır. Sulandırmadan sonra derişim, tozun dozunun son hacme (çözücü + toz hacmi) bölünmesidir. Sonra hacim = doz/derişim.

mg/mL cinsinden konsantrasyon

1000 mg/10 000 mL = 0,1 mg/mL

Hacim

V = 0,24/0,1 = 2,4 mL

Cevap

V = 2,4 mL

2.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: V = 75 mL

Aligasyon: yüksek bir H konsantrasyonunu ve düşük bir L konsantrasyonunu karıştırarak T hedef konsantrasyonunu elde etmek için H’den (T − L) pay ve L’den (H − T) pay alın. Paylar çaprazlanır: her stok, hedeften diğer stoka olan farkı alır. Su veya katkısız baz %0 sayılır. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Aligasyon payları

70%: 25 − 10 = 15 pay

10%: 70 − 25 = 45 pay

toplam: 60 pay

Hacmi paylaştırın

V = 300·15/60 = 75 mL

Cevap

V = 75 mL

Kontrol: 75 mL %70 + 225 mL %10 = 300 mL.

3.Doz hesapları

Cevap: D = 350 mg

Doz hesabı: verilecek miktar, istenen dozun eldeki gücüne bölünüp bulunduğu miktarla çarpılmasına eşittir: miktar = (istenen doz/stok gücü) × stok hacmi. Birimleri her zaman aynı tutun (önce g'yi mg'ye, mg'yi mcg'ye çevirin) ve cevabın mantıklı olup olmadığını kontrol edin.

Günlük toplam

20·70 = 1400 mg

Doz başına

D = 1400/4 = 350 mg

Cevap

D = 350 mg

4.Doz hesapları

Cevap: R = 12,5 mL/h

Konsantrasyon

40000/500 = 80 birim/mL

Pompa hızı

R = 1000/80 = 12,5 mL/h

Cevap

R = 12,5 mL/h

5.Klinik farmakokinetik

Cevap: Vd = 21,25 L

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × C_ss. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 170/8 = 21,25 L

Cevap

Vd = 21,25 L

6.Klinik farmakokinetik

Cevap: t = 10 h

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(C_tepe/C_çukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (C_tepe − C_çukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi C_ss,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e^−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Hız sabiti

k = 0,693/10 = 0,06931 h⁻¹

Kararlı durumun verilen kesrine kadar geçen süre

t = −ln(1 − 0,5)/0,06931 = 0,6931/0,06931 = 10 h

Cevap

t = 10 h

Bu 1 yarı ömür eder.

ExamProblems · examproblems.com/courses/pharmacy-calculations