Farmasötik Hesaplamalar: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 6 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Farmasötik hesaplamalar

Yüzde konsantrasyon
% w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar
g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu
1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon
son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon
mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon
H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz
0%

Doz hesapları

Konsantrasyondan doz
hacim = doz / konsantrasyon
Ağırlığa göre doz
doz = mg/kg × vücut ağırlığı
Tabletler
sayı = doz / tablet dozu
Birimler
1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg

Yöntem

  1. Order edilen dozu ve stok konsantrasyonunu aynı birime çevirin.
  2. İstenen bölü eldeki çarpı miktar kullanın: (D/H) × Q.
  3. Ağırlığa göre dozlarda önce kg cinsinden ağırlıkla çarpın, sonra günlük dozu doz sayısına bölün.
  4. Önce tahmin yapın ve cevabın makul olduğunu kontrol edin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Farmasötik hesaplamalarOrta
ampicillin 500 mg1,8 mL steril su ekleyin.Toz hacmi: 0,2 mL.? mg/mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir flakon toz hâlinde ampicillin 500 mg içeriyor. Alıştırma etiketi 1,8 mL steril su eklenmesini söylüyor; toz hacme 0,2 mL ekliyor. Rekonstitüsyondan sonra mg/mL cinsinden konsantrasyon C nedir?

500 mg1,8 mL+0,2 mL
C = mg/mL
2.Farmasötik hesaplamalarZor
0123455 mL

Bir flakon 250 mg toz içerir. 9,4 mL çözücü ekliyorsunuz ve toz 0,6 mL hacim ekliyor. Reçete 20 mg. Dozu çekin: hangi hacmi V verirsiniz?

250 mg9,4 mL + 0,6 mL20 mg
V = mL
3.Doz hesaplarıOrta
25 kg20 mg/kg/gün2× günlükD = ? mg

Bir hasta 25 kg. Order edilen doz günde 20 mg/kg, 2 eşit dozda veriliyor. Doz başına kaç miligram D verilir?

25 kg20 mg/kg/gün2× günlük
D = mg
4.Doz hesaplarıZor
00,10,20,30,40,50,60,70,80,911 mL

Reçete 0,13 mg. Ampul mL başına 500 mikrogram içerir. Dozu 1 mL’lik şırıngaya çekin: hangi hacmi V verirsiniz?

0,13 mg500 mcg/mL
V = mL
5.Klinik farmakokinetikOrta
110t (h)C (mg/L)C₀ = 8 mg/Lt½ = 2,5 hC₀/2

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta tobramycin ilacının 180 mg IV bolusunu alıyor. Sıfır zamanına geriye ekstrapole edilen düzey 8 mg/L ve yarı ömür 2,5 sa. Klerensi CL L/sa cinsinden bulun.

D = 180 mgC₀ = 8 mg/Lt½ = 2,5 h
CL = L/h
6.Klinik farmakokinetikZor
69 kg44 · kadınSCr 2,3 mg/dLCrCl → D = ? mg

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 44 yaşındaki bir kadın, 69 kg ağırlığında ve serum kreatinini 2,3 mg/dL (203 µmol/L). Kreatinin klerensini Cockcroft–Gault ile tahmin edin: KrKl (mL/dk) = (140 − yaş) × ağırlık (kg)/(72 × mg/dL cinsinden SKr), kadınlar için × 0,85. Kreatinin klerensi 100 mL/dk olduğunda olağan vancomycin dozu 12 saatte bir 1000 mg. Aralık korunarak doz, kreatinin klerensiyle orantılı olarak azaltılır. Ayarlanmış dozu D bulun. En yakın tam sayıya yuvarlayın.

44 yıl69 kgkadınSCr = 2,3 mg/dL1000 mg q12hCrCl normal 100 mL/min
D = mg

3Çözeltiler

1.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: C = 250 mg/mL

Rekonstitüsyon: toz yer kaplar, bu yüzden son hacim çözücü artı toz hacmidir. Konsantrasyon = flakondaki ilaç/son hacim ve verilecek hacim = doz/konsantrasyon. Çok konsantrasyonlu bir etikette, gerçekten eklediğiniz çözücü miktarına karşılık gelen konsantrasyonu kullanın. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Son hacim

1,8 + 0,2 = 2 mL

Konsantrasyon

C = 500/2 = 250 mg/mL

Cevap

C = 250 mg/mL
2.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: V = 0,8 mL

Konsantrasyondan hacme: önce konsantrasyonu mL başına mg’a çevirin. a/h yüzdesi 100 mL’deki gramdır, yani %x = 10x mg/mL. 1:n oran konsantrasyonu, n mL’de 1 g’dır. Sulandırmadan sonra derişim, tozun dozunun son hacme (çözücü + toz hacmi) bölünmesidir. Sonra hacim = doz/derişim.

Son hacim ve derişim

9,4 + 0,6 = 10 mL
C = 250/10 = 25 mg/mL

Hacim

V = 20/25 = 0,8 mL

Cevap

V = 0,8 mL
3.Doz hesapları

Cevap: D = 250 mg

Doz hesabı: verilecek miktar, istenen dozun eldeki gücüne bölünüp bulunduğu miktarla çarpılmasına eşittir: miktar = (istenen doz/stok gücü) × stok hacmi. Birimleri her zaman aynı tutun (önce g'yi mg'ye, mg'yi mcg'ye çevirin) ve cevabın mantıklı olup olmadığını kontrol edin.

Günlük toplam

20·25 = 500 mg

Doz başına

D = 500/2 = 250 mg

Cevap

D = 250 mg
4.Doz hesapları

Cevap: V = 0,26 mL

Dozu çekmek: hacim = (reçete edilen doz/stok konsantrasyonu) × stok hacmi. Önce aynı birimlere çevirin, sonra hacmin şırıngaya sığdığını ve bir ölçek çizgisine denk geldiğini kontrol edin.

Aynı birimler

0,13 mg = 130 mcg

Hacim

V = 130/500 = 0,26 mL

Cevap

V = 0,26 mL
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: CL = 6,238 L/h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 180/8 = 22,5 L

Hız sabiti

k = 0,693/2,5 = 0,2773 h⁻¹

Klerens

CL = 0,2773·22,5 = 6,238 L/h

Cevap

CL = 6,238 L/h
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: D = 340 mg

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Kreatinin klerensi (Cockcroft–Gault)

CrCl = (140 − 44)·69/(72·2,3)·0,85 = 34 mL/min

Ayarlanmış doz

D = 1000·34/100 = 340 mg

Cevap

D = 340 mg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır ve ürün bilgisiyle karşılaştırılır.

ExamProblems · examproblems.com/courses/pharmacy-calculations