Farmasötik Hesaplamalar: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 6 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Farmasötik hesaplamalar

Yüzde konsantrasyon
% w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar
g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu
1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon
son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon
mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon
H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz
0%

Doz hesapları

Konsantrasyondan doz
hacim = doz / konsantrasyon
Ağırlığa göre doz
doz = mg/kg × vücut ağırlığı
Tabletler
sayı = doz / tablet dozu
Birimler
1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg

Yöntem

  1. Order edilen dozu ve stok konsantrasyonunu aynı birime çevirin.
  2. İstenen bölü eldeki çarpı miktar kullanın: (D/H) × Q.
  3. Ağırlığa göre dozlarda önce kg cinsinden ağırlıkla çarpın, sonra günlük dozu doz sayısına bölün.
  4. Önce tahmin yapın ve cevabın makul olduğunu kontrol edin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Farmasötik hesaplamalarOrta
00,10,20,30,40,50,60,70,80,911 mL

Bir çözeltinin oran konsantrasyonu 1:1000’dır. 0,34 mg gerekiyor. Hacmi 1 mL’lik şırıngaya çekin: bu hangi hacimdir V?

1:10000,34 mg
V = mL
2.Farmasötik hesaplamalarZor
0123455 mL

Bir flakon 1000 mg toz içerir. 4,5 mL çözücü ekliyorsunuz ve toz 0,5 mL hacim ekliyor. Reçete 320 mg. Dozu çekin: hangi hacmi V verirsiniz?

1000 mg4,5 mL + 0,5 mL320 mg
V = mL
3.Doz hesaplarıOrta
30 kg30 mg/kgD = ? mg

Bir hasta 30 kg ve tek doz olarak 30 mg/kg order edilmiş. Dozu D mg cinsinden bulun.

30 kg30 mg/kg
D = mg
4.Doz hesaplarıZor
20k birim500 mL? mL/h1200 birim/h

Bir infüzyon 500 mL'de 20000 ünite ilaç içeriyor. Order saatte 1200 ünite. Pompayı mL/h cinsinden hangi hıza R ayarlarsınız?

20000 birim/500 mL1200 birim/h
R = mL/h
5.Klinik farmakokinetikOrta
VCss​ = 10 mg/LR = ? mg/hCL = 0,045 L/kg/h95 kg

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 95 kg ağırlığındaki bir hastaya teofilin infüzyonu veriliyor. Klerens 0,045 L/kg/sa. Kararlı durum düzeyini 10 mg/L yapan infüzyon hızı R mg/sa olarak nedir?

95 kgCL = 0,045 L/kg/hCss = 10 mg/L
R = mg/h
6.Klinik farmakokinetikZor
Vd = 7 L/kg0,6 → 1 mcg/LLD = ? mcg92 kg · S = 1 · F = 0,7

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 92 kg ağırlığındaki bir hastanın digoxin düzeyi 0,6 mcg/L; hedef 1 mcg/L. Dağılım hacmi 7 L/kg ve tabletlerin F = 0,7. Düzeyi hedefe çıkaran ek yükleme dozu LD nedir?

92 kgVd = 7 L/kgC = 0,6 → 1 mcg/LF = 0,7
LD = mcg

3Çözeltiler

1.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: V = 0,34 mL

Konsantrasyondan hacme: önce konsantrasyonu mL başına mg’a çevirin. a/h yüzdesi 100 mL’deki gramdır, yani %x = 10x mg/mL. 1:n oran konsantrasyonu, n mL’de 1 g’dır. Sulandırmadan sonra derişim, tozun dozunun son hacme (çözücü + toz hacmi) bölünmesidir. Sonra hacim = doz/derişim.

mg/mL cinsinden konsantrasyon

1000 mg/1000 mL = 1 mg/mL

Hacim

V = 0,34/1 = 0,34 mL

Cevap

V = 0,34 mL
2.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: V = 1,6 mL

Konsantrasyondan hacme: önce konsantrasyonu mL başına mg’a çevirin. a/h yüzdesi 100 mL’deki gramdır, yani %x = 10x mg/mL. 1:n oran konsantrasyonu, n mL’de 1 g’dır. Sulandırmadan sonra derişim, tozun dozunun son hacme (çözücü + toz hacmi) bölünmesidir. Sonra hacim = doz/derişim.

Son hacim ve derişim

4,5 + 0,5 = 5 mL
C = 1000/5 = 200 mg/mL

Hacim

V = 320/200 = 1,6 mL

Cevap

V = 1,6 mL
3.Doz hesapları

Cevap: D = 900 mg

Doz hesabı: verilecek miktar, istenen dozun eldeki gücüne bölünüp bulunduğu miktarla çarpılmasına eşittir: miktar = (istenen doz/stok gücü) × stok hacmi. Birimleri her zaman aynı tutun (önce g'yi mg'ye, mg'yi mcg'ye çevirin) ve cevabın mantıklı olup olmadığını kontrol edin.

Doz

30·30 = 900 mg

Cevap

D = 900 mg
4.Doz hesapları

Cevap: R = 30 mL/h

Doz hesabı: verilecek miktar, istenen dozun eldeki gücüne bölünüp bulunduğu miktarla çarpılmasına eşittir: miktar = (istenen doz/stok gücü) × stok hacmi. Birimleri her zaman aynı tutun (önce g'yi mg'ye, mg'yi mcg'ye çevirin) ve cevabın mantıklı olup olmadığını kontrol edin.

Konsantrasyon

20000/500 = 40 birim/mL

Pompa hızı

R = 1200/40 = 30 mL/h

Cevap

R = 30 mL/h
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: R = 42,75 mg/h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Klerens

CL = 0,045·95 = 4,275 L/h

İnfüzyon hızı

R = 4,275·10 = 42,75 mg/h

Cevap

R = 42,75 mg/h
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: LD = 368 mcg

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 7·92 = 644 L

Gereken artış

1 − 0,6 = 0,4 mcg/L

Yükleme dozu

LD = 644·0,4/(1·0,7) = 368 mcg

Cevap

LD = 368 mcg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır.

ExamProblems · examproblems.com/courses/pharmacy-calculations