Farmasötik Hesaplamalar: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 6 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Farmasötik hesaplamalar

Yüzde konsantrasyon
% w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar
g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu
1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon
son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon
mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon
H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz
0%

Doz hesapları

Konsantrasyondan doz
hacim = doz / konsantrasyon
Ağırlığa göre doz
doz = mg/kg × vücut ağırlığı
Tabletler
sayı = doz / tablet dozu
Birimler
1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg

Yöntem

  1. Order edilen dozu ve stok konsantrasyonunu aynı birime çevirin.
  2. İstenen bölü eldeki çarpı miktar kullanın: (D/H) × Q.
  3. Ağırlığa göre dozlarda önce kg cinsinden ağırlıkla çarpın, sonra günlük dozu doz sayısına bölün.
  4. Önce tahmin yapın ve cevabın makul olduğunu kontrol edin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Farmasötik hesaplamalarOrta
024681010 mL

Bir çözeltinin oran konsantrasyonu 1:10 000’dır. 0,64 mg gerekiyor. Hacmi 10 mL’lik şırıngaya çekin: bu hangi hacimdir V?

1:10 0000,64 mg
V = mL
2.Farmasötik hesaplamalarZor
5%20 g+1%coal tar? g2%coal tar

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Elinizde 20 g %5’lik coal tar merhem var. %2’lık bir merhem elde etmek için kaç gram m %1’lük coal tar merhem eklemelisiniz? En yakın tam grama yuvarlayın.

20 g · 5%1%2%
m = g
3.Doz hesaplarıOrta
2%5 mLm = ? mg

%2 (w/v) bir çözeltinin 5 mL’sinde kaç miligram ilaç m vardır?

2% w/v5 mL
m = mg
4.Doz hesaplarıZor
120 mg/5 mLV = ? mL

8 kg ağırlığındaki bir çocuğa, 5 mL’de 120 mg içeren oral süspansiyondan doz başına 15 mg/kg istenmiştir. Hangi hacmi V verirsiniz?

8 kg15 mg/kg120 mg/5 mL
V = mL
5.Klinik farmakokinetikOrta
110t (h)C (mg/L)C₀ = 6 mg/Lt½ = 3 hC₀/2

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta gentamicin ilacının 130 mg IV bolusunu alıyor. Sıfır zamanına geriye ekstrapole edilen düzey 6 mg/L ve yarı ömür 3 sa. Klerensi CL L/sa cinsinden bulun.

D = 130 mgC₀ = 6 mg/Lt½ = 3 h
CL = L/h
6.Klinik farmakokinetikZor
Vd = 7 L/kg0,4 → 0,8 mcg/LLD = ? mcg74 kg · S = 1 · F = 0,7

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 74 kg ağırlığındaki bir hastanın digoxin düzeyi 0,4 mcg/L; hedef 0,8 mcg/L. Dağılım hacmi 7 L/kg ve tabletlerin F = 0,7. Düzeyi hedefe çıkaran ek yükleme dozu LD nedir?

74 kgVd = 7 L/kgC = 0,4 → 0,8 mcg/LF = 0,7
LD = mcg

3Çözeltiler

1.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: V = 6,4 mL

Konsantrasyondan hacme: önce konsantrasyonu mL başına mg’a çevirin. a/h yüzdesi 100 mL’deki gramdır, yani %x = 10x mg/mL. 1:n oran konsantrasyonu, n mL’de 1 g’dır. Sulandırmadan sonra derişim, tozun dozunun son hacme (çözücü + toz hacmi) bölünmesidir. Sonra hacim = doz/derişim.

mg/mL cinsinden konsantrasyon

1000 mg/10 000 mL = 0,1 mg/mL

Hacim

V = 0,64/0,1 = 6,4 mL

Cevap

V = 6,4 mL
2.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: m = 60 g

Aligasyon: yüksek bir H konsantrasyonunu ve düşük bir L konsantrasyonunu karıştırarak T hedef konsantrasyonunu elde etmek için H’den (T − L) pay ve L’den (H − T) pay alın. Paylar çaprazlanır: her stok, hedeften diğer stoka olan farkı alır. Su veya katkısız baz %0 sayılır. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Aligasyon payları

5%: 2 − 1 = 1 pay
1%: 5 − 2 = 3 pay

Elinizdeki miktara göre ölçekleyin

m = 20·3/1 = 60 g

Cevap

m = 60 g

Kontrol: 20 g + 60 g = 80 g %2’lük merhem.

3.Doz hesapları

Cevap: m = 100 mg

Solution strengths: a percentage strength is grams per 100 mL, so 1% = 1 g/100 mL = 10 mg/mL. A ratio strength 1:1000 means 1 g in 1000 mL = 1 mg/mL; 1:10 000 is 0,1 mg/mL. For a dilution the amount of drug stays the same: C₁·V₁ = C₂·V₂.

Konsantrasyon

2% = 2 g/100 mL = 20 mg/mL

İlaç kütlesi

m = 20·5 = 100 mg

Cevap

m = 100 mg
4.Doz hesapları

Cevap: V = 5 mL

Doz hesabı: verilecek miktar, istenen dozun eldeki gücüne bölünüp bulunduğu miktarla çarpılmasına eşittir: miktar = (istenen doz/stok gücü) × stok hacmi. Birimleri her zaman aynı tutun (önce g'yi mg'ye, mg'yi mcg'ye çevirin) ve cevabın mantıklı olup olmadığını kontrol edin.

Ağırlığa göre doz

15·8 = 120 mg

Hacim

V = (120/120)·5 = 5 mL

Cevap

V = 5 mL
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: CL = 5,006 L/h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 130/6 = 21,67 L

Hız sabiti

k = 0,693/3 = 0,231 h⁻¹

Klerens

CL = 0,231·21,67 = 5,006 L/h

Cevap

CL = 5,006 L/h
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: LD = 296 mcg

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 7·74 = 518 L

Gereken artış

0,8 − 0,4 = 0,4 mcg/L

Yükleme dozu

LD = 518·0,4/(1·0,7) = 296 mcg

Cevap

LD = 296 mcg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır.

ExamProblems · examproblems.com/courses/pharmacy-calculations