Farmasötik Hesaplamalar: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 6 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Farmasötik hesaplamalar

Yüzde konsantrasyon
% w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar
g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu
1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon
son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon
mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon
H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz
0%

Doz hesapları

Konsantrasyondan doz
hacim = doz / konsantrasyon
Ağırlığa göre doz
doz = mg/kg × vücut ağırlığı
Tabletler
sayı = doz / tablet dozu
Birimler
1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg

Yöntem

  1. Order edilen dozu ve stok konsantrasyonunu aynı birime çevirin.
  2. İstenen bölü eldeki çarpı miktar kullanın: (D/H) × Q.
  3. Ağırlığa göre dozlarda önce kg cinsinden ağırlıkla çarpın, sonra günlük dozu doz sayısına bölün.
  4. Önce tahmin yapın ve cevabın makul olduğunu kontrol edin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Farmasötik hesaplamalarOrta
cefazolin 1 g4,5 mL steril su ekleyin.Toz hacmi: 0,5 mL.? mg/mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir flakon toz hâlinde cefazolin 1000 mg içeriyor. Alıştırma etiketi 4,5 mL steril su eklenmesini söylüyor; toz hacme 0,5 mL ekliyor. Rekonstitüsyondan sonra mg/mL cinsinden konsantrasyon C nedir?

1000 mg4,5 mL+0,5 mL
C = mg/mL
2.Farmasötik hesaplamalarZor
0123455 mL

Bir flakon 2000 mg toz içerir. 4,5 mL çözücü ekliyorsunuz ve toz 0,5 mL hacim ekliyor. Reçete 1760 mg. Dozu çekin: hangi hacmi V verirsiniz?

2000 mg4,5 mL + 0,5 mL1760 mg
V = mL
3.Doz hesaplarıOrta
80 kg20 mg/kg/gün4× günlükD = ? mg

Bir hasta 80 kg. Order edilen doz günde 20 mg/kg, 4 eşit dozda veriliyor. Doz başına kaç miligram D verilir?

80 kg20 mg/kg/gün4× günlük
D = mg
4.Doz hesaplarıZor
00,10,20,30,40,50,60,70,80,911 mL

Reçete 2800 ünitedir; ilaç 5000 ünite/mL olarak gelir. Dozu 1 mL’lik şırıngaya çekin: hangi hacmi V verirsiniz?

2800 units5000 units/mL
V = mL
5.Klinik farmakokinetikOrta
10100t (h)C (mg/L)1 h40 mg/L11 h22,4 mg/L

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). vancomycin IV dozundan sonra düzey t = 1 sa iken 40 mg/L, t = 11 sa iken 22,4 mg/L. Birinci derece eliminasyonu varsayın. Eliminasyon hız sabitini k bulun.

C1 = 40 mg/L (1 h)C2 = 22,4 mg/L (11 h)
k = h⁻¹
6.Klinik farmakokinetikZor
Vd = 7 L/kg0,5 → 1 mcg/LLD = ? mcg56 kg · S = 1 · F = 0,7

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 56 kg ağırlığındaki bir hastanın digoxin düzeyi 0,5 mcg/L; hedef 1 mcg/L. Dağılım hacmi 7 L/kg ve tabletlerin F = 0,7. Düzeyi hedefe çıkaran ek yükleme dozu LD nedir?

56 kgVd = 7 L/kgC = 0,5 → 1 mcg/LF = 0,7
LD = mcg

3Çözeltiler

1.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: C = 200 mg/mL

Rekonstitüsyon: toz yer kaplar, bu yüzden son hacim çözücü artı toz hacmidir. Konsantrasyon = flakondaki ilaç/son hacim ve verilecek hacim = doz/konsantrasyon. Çok konsantrasyonlu bir etikette, gerçekten eklediğiniz çözücü miktarına karşılık gelen konsantrasyonu kullanın. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Son hacim

4,5 + 0,5 = 5 mL

Konsantrasyon

C = 1000/5 = 200 mg/mL

Cevap

C = 200 mg/mL
2.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: V = 4,4 mL

Konsantrasyondan hacme: önce konsantrasyonu mL başına mg’a çevirin. a/h yüzdesi 100 mL’deki gramdır, yani %x = 10x mg/mL. 1:n oran konsantrasyonu, n mL’de 1 g’dır. Sulandırmadan sonra derişim, tozun dozunun son hacme (çözücü + toz hacmi) bölünmesidir. Sonra hacim = doz/derişim.

Son hacim ve derişim

4,5 + 0,5 = 5 mL
C = 2000/5 = 400 mg/mL

Hacim

V = 1760/400 = 4,4 mL

Cevap

V = 4,4 mL
3.Doz hesapları

Cevap: D = 400 mg

Doz hesabı: verilecek miktar, istenen dozun eldeki gücüne bölünüp bulunduğu miktarla çarpılmasına eşittir: miktar = (istenen doz/stok gücü) × stok hacmi. Birimleri her zaman aynı tutun (önce g'yi mg'ye, mg'yi mcg'ye çevirin) ve cevabın mantıklı olup olmadığını kontrol edin.

Günlük toplam

20·80 = 1600 mg

Doz başına

D = 1600/4 = 400 mg

Cevap

D = 400 mg
4.Doz hesapları

Cevap: V = 0,56 mL

Dozu çekmek: hacim = (reçete edilen doz/stok konsantrasyonu) × stok hacmi. Önce aynı birimlere çevirin, sonra hacmin şırıngaya sığdığını ve bir ölçek çizgisine denk geldiğini kontrol edin.

Hacim

V = 2800/5000 = 0,56 mL

Şırıngada

Bu 1 mL’lik şırıngada her küçük çizgi 0,01 mL’dir.

Cevap

V = 0,56 mL
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: k = 0,05798 h⁻¹

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Eliminasyon hız sabiti

k = ln(40/22,4)/10 = 0,5798/10 = 0,05798 h⁻¹

Cevap

k = 0,05798 h⁻¹
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: LD = 280 mcg

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 7·56 = 392 L

Gereken artış

1 − 0,5 = 0,5 mcg/L

Yükleme dozu

LD = 392·0,5/(1·0,7) = 280 mcg

Cevap

LD = 280 mcg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır.

ExamProblems · examproblems.com/courses/pharmacy-calculations