Farmasötik Hesaplamalar: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 6 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Farmasötik hesaplamalar

Yüzde konsantrasyon
% w/v = 100 mL’deki g
Çözeltideki miktar
g = % × mL / 100
Oran konsantrasyonu
1:X = X mL’de 1 g; % = 100 / X
Rekonstitüsyon
son hacim = çözücü + toz hacmi
Konsantrasyon
mg/mL = flakondaki ilaç / son hacim
Aligasyon
H’nin payı = T − L, L’nin payı = H − T
Su veya baz
0%

Doz hesapları

Konsantrasyondan doz
hacim = doz / konsantrasyon
Ağırlığa göre doz
doz = mg/kg × vücut ağırlığı
Tabletler
sayı = doz / tablet dozu
Birimler
1 g = 1000 mg, 1 mg = 1000 mcg

Yöntem

  1. Order edilen dozu ve stok konsantrasyonunu aynı birime çevirin.
  2. İstenen bölü eldeki çarpı miktar kullanın: (D/H) × Q.
  3. Ağırlığa göre dozlarda önce kg cinsinden ağırlıkla çarpın, sonra günlük dozu doz sayısına bölün.
  4. Önce tahmin yapın ve cevabın makul olduğunu kontrol edin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Farmasötik hesaplamalarOrta
ceftriaxone 1 g9,6 mL steril su ekleyin.Toz hacmi: 0,4 mL.250 mg → ? mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir flakon toz hâlinde ceftriaxone 1000 mg içeriyor. Alıştırma etiketi 9,6 mL steril su eklenmesini söylüyor; toz hacme 0,4 mL ekliyor. Order edilen doz 250 mg. Hangi hacmi V çekersiniz? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

1000 mg9,6 mL+0,4 mL250 mg
V = mL
2.Farmasötik hesaplamalarZor
90%ethanol+0%su? mL60%900 mL

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). %90’lük bir stoktan ve saf sudan 900 mL %60’lik ethanol hazırlamanız gerekiyor. Kaç mL suya V ihtiyacınız var? En yakın tam mL’ye yuvarlayın.

90%0%60%900 mL
V = mL
3.Doz hesaplarıOrta
024681010 mL

16 kg ağırlığındaki bir çocuğa 15 mg/kg ilaç reçete edilmiştir. Stok çözelti 40 mg/mL içerir. Dozu çekin: hangi hacmi V verirsiniz?

16 kg15 mg/kg40 mg/mL
V = mL
4.Doz hesaplarıZor
00,10,20,30,40,50,60,70,80,911 mL

Reçete 150 mikrogramdır. Ampul 0,5 mg/mL içerir. Dozu 1 mL’lik şırıngaya çekin: hangi hacmi V verirsiniz?

150 mcg0,5 mg/mL
V = mL
5.Klinik farmakokinetikOrta
110t (h)C (mg/L)2 h6 mg/L4 h3 mg/L

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). gentamicin IV dozundan sonra düzey t = 2 sa iken 6 mg/L, t = 4 sa iken 3 mg/L. Birinci derece eliminasyonu varsayın. Yarı ömrü t½ bulun.

C1 = 6 mg/L (2 h)C2 = 3 mg/L (4 h)
t½ = h
6.Klinik farmakokinetikZor
VCss,avg​ = ?450 mg · q12hCL = 0,05 L/kg/h81 kg · S = 1 · F = 1

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 81 kg ağırlığındaki bir hasta her 12 saatte bir oral teofilin alıyor (F = 1). Klerens 0,05 L/kg/h. Her doz theophylline ilacından 450 mg. Ortalama kararlı durum düzeyini Css,avg bulun.

CL = 0,05 L/kg/hτ = 12 hS = 1F = 181 kgD = 450 mg
Css,avg = mg/L

3Çözeltiler

1.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: V = 2,5 mL

Rekonstitüsyon: toz yer kaplar, bu yüzden son hacim çözücü artı toz hacmidir. Konsantrasyon = flakondaki ilaç/son hacim ve verilecek hacim = doz/konsantrasyon. Çok konsantrasyonlu bir etikette, gerçekten eklediğiniz çözücü miktarına karşılık gelen konsantrasyonu kullanın. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Son hacim

9,6 + 0,4 = 10 mL

Konsantrasyon

1000/10 = 100 mg/mL

Verilecek hacim

V = 250/100 = 2,5 mL

Cevap

V = 2,5 mL
2.Farmasötik hesaplamalar

Cevap: V = 300 mL

Aligasyon: yüksek bir H konsantrasyonunu ve düşük bir L konsantrasyonunu karıştırarak T hedef konsantrasyonunu elde etmek için H’den (T − L) pay ve L’den (H − T) pay alın. Paylar çaprazlanır: her stok, hedeften diğer stoka olan farkı alır. Su veya katkısız baz %0 sayılır. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Aligasyon payları

90%: 60 − 0 = 60 pay
0%: 90 − 60 = 30 pay
toplam: 90 pay

Su

V = 900·30/90 = 300 mL

Cevap

V = 300 mL

Kontrol: 600 mL %90, 540 mL ilaç içerir; bu da 900 mL’nin %60’üdür. Bu, hacimlerin basitçe toplandığını varsayar; uygulamada etanol hacme tamamlanır.

3.Doz hesapları

Cevap: V = 6 mL

Dozu çekmek: hacim = (reçete edilen doz/stok konsantrasyonu) × stok hacmi. Önce aynı birimlere çevirin, sonra hacmin şırıngaya sığdığını ve bir ölçek çizgisine denk geldiğini kontrol edin.

Vücut ağırlığından doz

D = 15·16 = 240 mg

Hacim

V = 240/40 = 6 mL

Şırıngada

Bu 10 mL’lik şırıngada her küçük çizgi 0,2 mL’dir.

Cevap

V = 6 mL
4.Doz hesapları

Cevap: V = 0,3 mL

Dozu çekmek: hacim = (reçete edilen doz/stok konsantrasyonu) × stok hacmi. Önce aynı birimlere çevirin, sonra hacmin şırıngaya sığdığını ve bir ölçek çizgisine denk geldiğini kontrol edin.

Aynı birimler

0,5 mg/mL = 500 mcg/mL

Hacim

V = 150/500 = 0,3 mL

Cevap

V = 0,3 mL
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: t½ = 2 h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Eliminasyon hız sabiti

k = ln(6/3)/2 = 0,6931/2 = 0,3466 h⁻¹

Yarı ömür

t½ = 0,693/0,3466 = 2 h

Cevap

t½ = 2 h
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: Css,avg = 9,259 mg/L

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Klerens

CL = 0,05·81 = 4,05 L/h

Ortalama kararlı durum düzeyi

Css,avg = S·F·D/(CL·τ) = 1·1·450/(4,05·12) = 9,259 mg/L

Cevap

Css,avg = 9,259 mg/L

ExamProblems · examproblems.com/courses/pharmacy-calculations